Oxygen là nguyên liệu trực tiếp của hô hấp tế bào nên ảnh hưởng rõ rệt đến cường độ hô hấp.

Ở thực vật, nếu nồng độ khí $O_2$ ngoài môi trường giảm xuống dưới 5% thì cường độ hô hấp giảm. Khi đó, rễ và các tế bào của cây không nhận đủ $O_2$ để phân giải glucose tạo năng lượng → cây sinh trưởng kém, có thể chết.

Ứng dụng trong trồng trọt:

• Cày, bừa, xới xáo, làm đất tơi xốp trước khi gieo trồng → giúp tăng nồng độ $O_2$ trong đất, tạo điều kiện cho rễ cây hô hấp tốt hơn.
• Tháo nước khi cây bị ngập úng → tránh tình trạng đất ngập nước thiếu $O_2$, rễ không hô hấp được, cây có thể chết.

Khác với $O_2$ là nguyên liệu, $CO_2$ là sản phẩm của hô hấp. Nếu nồng độ $CO_2$ ngoài môi trường tăng cao thì sẽ ức chế hô hấp tế bào.

Cụ thể, nồng độ $CO_2$ ngoài môi trường từ 3% đến 5% đã gây ức chế hô hấp.

Ở người và động vật: khi nồng độ $CO_2$ trong máu cao, $CO_2$ sẽ cạnh tranh với $O_2$ để liên kết với tế bào hồng cầu → cơ thể bị thiếu $O_2$, ảnh hưởng đến hô hấp tế bào, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.

Nhiệt độ ảnh hưởng đến hoạt động của các enzyme tham gia hô hấp tế bào. Nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp đều gây bất lợi cho hô hấp.

• Nhiệt độ quá cao: ở người, khi nhiệt độ cơ thể trên 40°C, hô hấp tế bào gặp khó khăn. Đó là lí do khi sốt cao, cơ thể mệt mỏi, suy nhược.
• Nhiệt độ quá thấp: làm giảm cường độ hô hấp tế bào → đây là cơ sở của biện pháp bảo quản lạnh (tủ lạnh, kho lạnh).

Bảng tổng hợp 4 yếu tố ảnh hưởng:

Có 3 biện pháp bảo quản nông sản chính, dựa trên việc điều chỉnh các yếu tố ảnh hưởng đến hô hấp:

Vận dụng giúp hô hấp tế bào ở người diễn ra bình thường:

• Có chế độ lao động/chơi thể thao vừa sức, tránh thiếu hụt oxygen do hoạt động quá mức.
• Có chế độ dinh dưỡng hợp lí để cung cấp đủ glucose cho hô hấp.
• Trồng nhiều cây xanh để đảm bảo nguồn $O_2$ trong không khí.
• Không tiếp xúc với chất ức chế hô hấp (thuốc lá, khí độc…).
• Tập hít thở sâu, đều đặn mỗi ngày để tăng hiệu quả trao đổi khí.