Có 4 yếu tố bên ngoài chủ yếu ảnh hưởng tới sinh sản: ánh sáng, độ ẩm, nhiệt độ và chế độ dinh dưỡng.

🌡️ Ảnh hưởng của nhiệt độ và độ ẩm:

• Ở thực vật: khi độ ẩm và nhiệt độ không khí quá cao hoặc quá thấp đều làm giảm hiệu quả thụ phấn và thụ tinh, dẫn đến tăng số lượng hạt lép.
• Ở động vật: nhiệt độ môi trường quá cao hoặc quá thấp làm giảm quá trình sinh trứng. Ví dụ: cá chép chỉ đẻ ở nhiệt độ trên 15°C.

☀️ Ảnh hưởng của ánh sáng:

Cường độ và thời gian chiếu sáng trong ngày ảnh hưởng đến sự sinh sản:

• Ở thực vật: có loài ra hoa ở điều kiện ánh sáng mạnh (thanh long, nhãn,…), có loài ra hoa ở điều kiện ánh sáng yếu (hoa cúc, hoa đào,…).
• Ở động vật: nếu tăng thời gian chiếu sáng, gà có thể đẻ nhiều trứng hơn.

🥦 Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng:

Khi được cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng, cây ra hoa kết quả nhiều hơn, động vật sinh sản tốt hơn.

Để làm tốt bài tập, học sinh cần phân biệt rõ ràng hai nhóm yếu tố:

a) Điều hòa sinh sản:

Quá trình sinh sản của sinh vật diễn ra bình thường là nhờ các cơ chế điều hòa. Cơ chế điều hòa sinh sản chủ yếu là điều hòa quá trình sinh giao tử.

• Ở thực vật: sự ra hoa chịu ảnh hưởng của hormone, ví dụ hormone florigen kích thích sự ra hoa.
• Ở động vật: một số hormone do tuyến yên tiết ra có khả năng điều khiển quá trình sinh tinh trùng và trứng.

b) Điều khiển sinh sản:

Dựa vào ảnh hưởng của hormone và các yếu tố môi trường, con người đã chủ động điều khiển quá trình sinh sản ở sinh vật cho phù hợp với mục đích chăn nuôi và trồng trọt.

Con người đã chủ động điều khiển sinh sản ở thực vật bằng nhiều biện pháp:

Con người tác động vào sinh sản ở động vật nhằm 2 mục đích chính:

🐄 a) Điều khiển TĂNG SỐ CON:

♂️♀️ b) Điều khiển GIỚI TÍNH đàn con:

• Mục đích: phù hợp với nhu cầu sản xuất (không phải để cân bằng tỉ lệ đực – cái).
• Cần nhiều con cái → phục vụ nhân giống và lấy sữa.
• Cần nhiều con đực → phục vụ cung cấp thịt, lông,…
• Biện pháp: sử dụng hormone hoặc lọc, tách tinh trùng để chọn loại tinh trùng phù hợp đem thụ tinh với trứng.