1. Đặc điểm dân cư, xã hội

a) Vấn đề nhập cư và chủng tộc

Câu hỏi mục 1a trang 145

Đề bài: Dựa vào hình 1 và thông tin trong mục a, hãy nêu đặc điểm nhập cư và chủng tộc ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Lịch sử nhập cư vào Bắc Mỹ diễn ra qua nhiều giai đoạn:

• Khoảng 20 – 30 nghìn năm trước: người Anh-điêng và người E-xki-mô thuộc chủng tộc Môn-gô-lô-it di cư từ châu Á sang.
• Sau cuộc phát kiến ra châu Mỹ năm 1492:
  • Người châu Âu thuộc chủng tộc Ơ-rô-pê-ô-it (Anh, I-ta-li-a, Đức,…) di cư sang ngày càng nhiều.
  • Người da đen thuộc chủng tộc Nê-grô-it từ châu Phi bị bắt sang làm nô lệ, lao động trong các đồn điền trồng bông, thuốc lá,…
• Sau Chiến tranh thế giới thứ hai: xuất hiện các đợt di dân từ nhiều khu vực trên thế giới (trong đó có châu Á) vào Bắc Mỹ.

→ Lịch sử nhập cư đã tạo nên thành phần chủng tộc đa dạng ở Bắc Mỹ. Trong quá trình chung sống, các chủng tộc hòa huyết khiến thành phần dân cư càng thêm đa dạng.

b) Vấn đề đô thị hóa

Câu hỏi mục 1b trang 146

Đề bài: Dựa vào thông tin và bảng số liệu trong mục b, hãy trình bày đặc điểm đô thị hóa ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Đặc điểm đô thị hóa ở Bắc Mỹ:

• Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp đã thúc đẩy quá trình đô thị hóa, làm xuất hiện các siêu đô thị và các dải siêu đô thị.
• Tỉ lệ dân đô thị rất cao: năm 2020 đạt 82,6%, cao nhất so với các châu lục khác (châu Âu 74,9%, châu Á 51,1%, châu Phi 43,5%).
• Một số đô thị lớn ở Bắc Mỹ năm 2020: Niu Oóc (18,8 triệu người), Lốt An-giơ-lét (12,4 triệu người), Si-ca-gô (8,9 triệu người), Môn-trê-an (4,2 triệu người),…
• Phân bố các đô thị lớn:
  • Chủ yếu tập trung ở phía nam hệ thống Ngũ Hồ và ven Đại Tây Dương.
  • Nối tiếp nhau tạo thành hai dải siêu đô thị: từ Niu Oóc đến Oa-sinh-tơn và từ Môn-trê-an đến Si-ca-gô.
  • Vào sâu trong nội địa, các đô thị nhỏ hơn và thưa thớt hơn.

2. Các trung tâm kinh tế quan trọng

Câu hỏi mục 2 trang 147

Đề bài: Quan sát hình 2, hãy:

• Xác định trên bản đồ các trung tâm kinh tế quan trọng ở Bắc Mỹ.
• Kể tên các ngành kinh tế ở một số trung tâm.

Lời giải:

a) Các trung tâm kinh tế quan trọng ở Bắc Mỹ:

Dựa vào hình 2, em xác định các trung tâm theo 3 khu vực:

• Khu vực phía tây ven Thái Bình Dương: Van-cu-vơ, Xan Phran-xi-xcô, Lốt An-giơ-lét.
• Khu vực phía đông ven Đại Tây Dương: Niu Oóc, Oa-sinh-tơn, Tô-rôn-tô, Môn-trê-an, Si-ca-gô.
• Khu vực phía nam: Hau-xtơn, Niu Oóc-lin.

b) Các ngành kinh tế ở một số trung tâm tiêu biểu:

• Niu Oóc: luyện kim đen, chế biến nông sản, ngân hàng, dệt may, du lịch, hóa chất, điện tử – viễn thông, hàng không.
• Lốt An-giơ-lét: hàng không, đóng tàu, chế biến nông sản, dệt may, du lịch, điện tử – viễn thông, sản xuất ô tô, ngân hàng, sản xuất máy bay.
• Xan Phran-xi-xcô: cơ khí, hải cảng, đóng tàu, ngân hàng, hóa chất, hàng không, điện tử – viễn thông.
• Si-ca-gô: luyện kim đen, ngân hàng, chế biến nông sản, hóa chất, cơ khí.
• Tô-rôn-tô: luyện kim đen, chế biến nông sản, hóa chất, sản xuất ô tô, cơ khí.
• Hau-xtơn: luyện kim đen, hóa chất, điện tử – viễn thông, đóng tàu, sản xuất máy bay.

(Lưu ý: em có thể chọn vài trung tâm điển hình để ghi vở, không cần liệt kê hết.)

3. Phương thức con người khai thác tự nhiên bền vững ở Bắc Mỹ

Câu hỏi mục 3 trang 148

Đề bài: Dựa vào thông tin trong mục 3, hãy phân tích phương thức con người khai thác tự nhiên bền vững ở Bắc Mỹ thông qua việc sử dụng tài nguyên rừng, nước, đất, khoáng sản.

Lời giải:

a) Khai thác bền vững tài nguyên đất:

• Hiện trạng: Bắc Mỹ có nhiều đồng bằng rộng lớn, đất đai màu mỡ, đã được khai thác từ rất lâu. Do sử dụng nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học → đất bị thoái hóa.
• Phương thức bền vững: đẩy mạnh phát triển nông nghiệp theo hướng “nông nghiệp xanh”, ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất, vừa cho năng suất cao vừa bảo vệ tài nguyên đất.

b) Khai thác bền vững tài nguyên nước:

• Hiện trạng: Bắc Mỹ có nguồn nước ngọt phong phú. Trước đây, nhiều sông hồ bị ô nhiễm do chất thải sản xuất và sinh hoạt.
• Phương thức bền vững: quy định xử lí nước thải, ban hành Đạo luật nước sạch,… Tài nguyên nước được khai thác tổng hợp để tăng hiệu quả sử dụng và mang tính bền vững.

c) Khai thác bền vững tài nguyên rừng:

• Hiện trạng: Bắc Mỹ có tài nguyên rừng giàu có (rừng lá kim, rừng hỗn hợp, rừng lá rộng,…). Do bị khai thác mạnh để lấy gỗ, làm giấy, lấy đất canh tác → diện tích rừng suy giảm nhanh.
• Phương thức bền vững: Chính phủ Hoa Kỳ và Ca-na-đa đã:
  • Thành lập các vườn quốc gia.
  • Khai thác có chọn lọc và để rừng tái sinh tự nhiên.
  • Quy định trồng mới sau khi khai thác.
  • Phòng chống cháy rừng,…

d) Khai thác bền vững tài nguyên khoáng sản:

• Hiện trạng: khoáng sản phong phú, dồi dào. Do khai thác quy mô lớn, sử dụng không hợp lí → gây ô nhiễm môi trường, một số khoáng sản dần cạn kiệt.
• Phương thức bền vững: sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên khoáng sản, đồng thời đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo và vật liệu thay thế.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 (Luyện tập) trang 148

Đề bài: Lựa chọn và phân tích một trong những vấn đề dân cư, xã hội ở Bắc Mỹ.

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở, em có thể chọn 1 trong 2 vấn đề đã học (nhập cư và chủng tộc, hoặc đô thị hóa) để phân tích. Dưới đây là bài phân tích gợi ý về vấn đề nhập cư và chủng tộc ở Bắc Mỹ:

Bắc Mỹ là khu vực có lịch sử nhập cư lâu đời và phức tạp. Khoảng 20 – 30 nghìn năm trước, những cư dân đầu tiên là người Anh-điêng và người E-xki-mô thuộc chủng tộc Môn-gô-lô-it đã từ châu Á di cư sang Bắc Mỹ. Sau khi C. Cô-lôm-bô phát kiến ra châu Mỹ năm 1492, người châu Âu thuộc chủng tộc Ơ-rô-pê-ô-it (Anh, I-ta-li-a, Đức,…) ngày càng nhập cư đông đảo; đồng thời, người da đen thuộc chủng tộc Nê-grô-it từ châu Phi bị bắt sang làm nô lệ trong các đồn điền trồng bông, thuốc lá,… Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, các đợt di dân từ nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có châu Á, tiếp tục đổ về Bắc Mỹ. Quá trình nhập cư lâu dài cùng sự hòa huyết giữa các chủng tộc đã tạo nên một Bắc Mỹ với thành phần dân cư hết sức đa dạng. Đây vừa là nét đặc trưng về văn hóa – xã hội, vừa là nguồn lao động dồi dào giúp Bắc Mỹ trở thành một trong những khu vực phát triển kinh tế hàng đầu thế giới.

(Lưu ý: em cũng có thể chọn vấn đề đô thị hóa để phân tích theo cách tương tự.)

Bài 2 (Vận dụng) trang 148

Đề bài: Tìm hiểu thông tin và chia sẻ với bạn về hoạt động sản xuất nông nghiệp ở khu vực Bắc Mỹ (cách thức canh tác, sản lượng, các trang trại,…).

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và viết theo cách của mình. Dưới đây là bài viết gợi ý:

Bắc Mỹ có nền nông nghiệp phát triển hàng đầu thế giới, đặc biệt là Hoa Kỳ và Ca-na-đa. Nhờ có nhiều đồng bằng rộng lớn, bằng phẳng, đất đai màu mỡ (như đồng bằng Trung Tâm, đồng bằng Lớn) và khí hậu đa dạng, khu vực này có điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp quy mô lớn.

Về cách thức canh tác, nông nghiệp Bắc Mỹ chủ yếu được tổ chức theo mô hình trang trại với diện tích lớn, ứng dụng khoa học – công nghệ cao vào sản xuất như máy móc hiện đại, hệ thống tưới tiêu tự động, giống cây trồng – vật nuôi cho năng suất cao. Hiện nay, các nước Bắc Mỹ đang đẩy mạnh phát triển theo hướng “nông nghiệp xanh”, hạn chế sử dụng hóa chất để bảo vệ tài nguyên đất.

Về sản phẩm, Bắc Mỹ là vựa nông sản lớn của thế giới với các mặt hàng chủ lực như lúa mì, ngô, đậu tương, bông, thịt bò, sữa,… Hoa Kỳ và Ca-na-đa là hai trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn