1. Cơ cấu dân cư

Câu hỏi mục 1 trang 102

Đề bài: Đọc thông tin và khai thác bảng số liệu 1, 2 trong mục 1, hãy nêu đặc điểm cơ cấu dân cư ở châu Âu.

Lời giải:

Đặc điểm cơ cấu dân cư ở châu Âu:

a) Số dân: Năm 2020, châu Âu có khoảng 747 triệu người (bao gồm cả số dân Liên bang Nga), đứng thứ tư trên thế giới (sau châu Á, châu Phi và châu Mỹ).

b) Cơ cấu dân số già (dựa vào bảng 1):

• Nhóm tuổi 0 – 14 tuổi chiếm tỉ lệ nhỏ và có xu hướng giảm: từ 20,5% (năm 1990) xuống 16,1% (năm 2020), giảm 4,4%.
• Nhóm tuổi từ 65 tuổi trở lên chiếm tỉ lệ cao và có xu hướng tăng: từ 12,6% (năm 1990) lên 19,1% (năm 2020), tăng 6,5%.

c) Cơ cấu dân số theo giới tính (dựa vào bảng 2):

• Một số quốc gia châu Âu vẫn còn tình trạng mất cân bằng giới tính.
• Năm 2020: tỉ lệ nữ (51,7%) cao hơn tỉ lệ nam (48,3%).

d) Trình độ học vấn: Dân cư châu Âu có trình độ học vấn cao. Năm 2020, số năm đi học bình quân của người trên 25 tuổi là 11,8 năm, thuộc hàng cao nhất thế giới.

2. Đô thị hóa

Câu 1 mục 2 trang 103

Đề bài: Đọc thông tin trong mục 2, cho biết các đặc điểm của đô thị hóa ở châu Âu.

Lời giải:

Đặc điểm đô thị hóa ở châu Âu:

• Quá trình đô thị hóa ở châu Âu gắn liền với quá trình công nghiệp hóa. Từ thế kỉ XIX, dân số đô thị tăng nhanh, xuất hiện các đô thị lớn.
• Ở các vùng công nghiệp lâu đời, nhiều đô thị mở rộng và nối liền với nhau, tạo thành các dải đô thị, cụm đô thị xuyên biên giới (ví dụ: dải đô thị kéo dài từ Li-vơ-pun (Anh) đến Côn (Đức)).
• Quá trình đô thị hóa nông thôn đang được đẩy mạnh, tạo nên các đô thị vệ tinh.
• Châu Âu có mức độ đô thị hóa cao: năm 2020, khoảng 75% số dân châu Âu sống ở khu vực đô thị.

Câu 2 mục 2 trang 103

Đề bài: Dựa vào hình 1, hãy kể tên các đô thị từ 5 triệu người trở lên ở châu Âu.

Lời giải:

Dựa vào hình 1, em chú ý các đô thị có kí hiệu hình tròn màu xanh lá (từ 10 triệu người trở lên) và màu hồng (từ 5 triệu đến dưới 10 triệu người).

Các đô thị từ 5 triệu người trở lên ở châu Âu gồm: Pa-ri (Pháp), Luân Đôn (Anh), Mát-xcơ-va (Liên bang Nga), Xanh Pê-téc-bua (Liên bang Nga), Ma-đrít (Tây Ban Nha), Bác-xê-lô-na (Tây Ban Nha).

3. Di cư

Câu hỏi mục 3 trang 103

Đề bài: Đọc thông tin trong mục 3, cho biết đặc điểm di cư ở châu Âu.

Lời giải:

Đặc điểm di cư ở châu Âu:

• Người Ơ-rô-pê-ô-it sinh sống trên lãnh thổ châu Âu từ rất sớm. Nhập cư là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến châu Âu trở thành châu lục đông dân từ thời cổ đại.
• Từ cuối thế kỉ XX đến đầu thế kỉ XXI, số người từ các châu lục, khu vực khác (châu Phi, Trung Đông,…) nhập cư vào châu Âu ngày càng nhiều. Riêng năm 2019, châu Âu đã tiếp nhận khoảng 82 triệu người di cư quốc tế.
• Việc di cư trong nội bộ châu Âu ngày càng gia tăng và có ảnh hưởng đến dân số của các quốc gia.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 (Luyện tập) trang 103

Đề bài: Dựa vào bảng 1 trang 101, vẽ biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu năm 1990 và năm 2020. Nêu nhận xét.

Lời giải:

a) Vẽ biểu đồ:

Em vẽ 2 hình tròn (một cho năm 1990, một cho năm 2020), mỗi hình chia thành 3 phần ứng với 3 nhóm tuổi theo số liệu bảng 1. Nhớ ghi đầy đủ tên biểu đồ, số liệu và chú giải.

b) Nhận xét:

Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở châu Âu giai đoạn 1990 – 2020 có sự thay đổi:

• Nhóm 0 – 14 tuổi giảm từ 20,5% xuống 16,1% (giảm 4,4%).
• Nhóm 15 – 64 tuổi giảm từ 66,9% xuống 64,8% (giảm 2,1%).
• Nhóm từ 65 tuổi trở lên tăng từ 12,6% lên 19,1% (tăng 6,5%).

→ Dân số châu Âu đang có xu hướng già hóa.

Bài 2 (Vận dụng) trang 103

Đề bài: Tìm hiểu về ảnh hưởng của cơ cấu dân số già đến sự phát triển kinh tế – xã hội ở châu Âu.

Lời giải:

Cơ cấu dân số già gây ra nhiều ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế – xã hội ở châu Âu:

• Thiếu hụt lao động, ảnh hưởng đến sản xuất và phát triển kinh tế.
• Chi phí phúc lợi cho người già rất lớn: quỹ lương hưu, bảo hiểm y tế, chi phí chăm sóc người cao tuổi,…
• Tạo áp lực lên các dịch vụ y tế và an sinh xã hội.

Để khắc phục, các nước châu Âu đã thực hiện nhiều biện pháp như: thu hút lao động từ bên ngoài, khuyến khích sinh đẻ, kéo dài độ tuổi lao động,…

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn