Câu 1: Loại văn bản và thể loại văn bản nào đã được học trong học kì II? Nêu nhan đề những văn bản cụ thể thuộc về các loại, thể loại đó.

Trong học kì II, sách Ngữ văn 10 tập hai đã giới thiệu nhiều loại, thể loại văn bản đa dạng:

Câu 2: Bài 6 (Nguyễn Trãi – “Dành còn để trợ dân này”) có những điểm gì đặc biệt so với các bài học khác?

Bài 6 có ba điểm đặc biệt nổi bật so với các bài học khác trong sách:

• Là bài học về một tác gia văn học cụ thể: trong khi các bài khác tổ chức theo chủ đề và thể loại, Bài 6 là chuyên đề về Nguyễn Trãi — danh nhân văn hoá kiệt xuất của dân tộc. Bài có một văn bản riêng giới thiệu chung về Tác gia Nguyễn Trãi, giúp người học có cái nhìn tổng quan về cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của ông.
• Hệ thống văn bản phong phú, đa dạng thể loại của cùng một tác giả: cả văn nghị luận (Bình Ngô đại cáo), thơ chữ Hán (Dục Thuý sơn) và thơ chữ Nôm (Bảo kính cảnh giới — bài 43). Qua đó, người đọc thấy được tài năng đa diện của Nguyễn Trãi và sự kết hợp giữa tư tưởng nhân nghĩa, lòng yêu nước với tình yêu thiên nhiên, cuộc sống.
• Mang đậm giá trị lịch sử và tinh thần dân tộc: Bài học không chỉ giúp tiếp nhận tác phẩm văn học mà còn bồi dưỡng lòng tự hào dân tộc, biết trân trọng các giá trị văn hoá – tư tưởng truyền thống của cha ông.

Câu 3: Qua những văn bản được đọc và phân tích ở Bài 7, những kiến thức nào về thể loại truyện được chú ý bổ sung, nhấn mạnh (so với những bài học về truyện trước đó)?

Bài 7 Quyền năng của người kể chuyện bổ sung và nhấn mạnh các kiến thức sau về thể loại truyện:

• Người kể chuyện và quyền năng của người kể chuyện — vai trò quyết định trong việc tổ chức câu chuyện, dẫn dắt người đọc.
• Các kiểu người kể chuyện:
  • Người kể chuyện ngôi thứ ba toàn tri — biết hết mọi việc, thâm nhập vào suy nghĩ của tất cả nhân vật (như trong Người cầm quyền khôi phục uy quyền).
  • Người kể chuyện ngôi thứ ba hạn tri — kể chuyện qua điểm nhìn gắn với một nhân vật (như trong Dưới bóng hoàng lan).
  • Người kể chuyện ngôi thứ nhất — xưng “tôi”, trực tiếp tham gia câu chuyện (như trong Một chuyện đùa nho nhỏ).
• Điểm nhìn trần thuật: vị trí mà từ đó câu chuyện được kể, có thể dịch chuyển giữa các nhân vật, tạo nên những hiệu quả nghệ thuật khác nhau.
• Lời người kể chuyện và lời nhân vật: sự phân biệt và đan xen giữa hai lớp lời, tạo nên tính phức điệu cho tác phẩm.

→ Đây là những kiến thức sâu hơn về kĩ thuật trần thuật so với các bài học về truyện trước đó (vốn chỉ tập trung vào cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian).

Câu 4: Hãy thống kê các nội dung thực hành tiếng Việt trong sách Ngữ văn 10, tập hai. Những hiểu biết về phương tiện phi ngôn ngữ đã giúp bạn những gì trong việc đọc các văn bản thông tin và viết bản nội quy hay bản hướng dẫn nơi công cộng?

a) Thống kê các nội dung thực hành tiếng Việt trong tập hai:

b) Vai trò của hiểu biết về phương tiện phi ngôn ngữ:

• Khi đọc các văn bản thông tin:
  • Giúp tiếp nhận thông tin một cách trực quan, sinh động, dễ hiểu và dễ ghi nhớ hơn.
  • Nhận biết được mối quan hệ logic giữa các thông tin (so sánh, tỉ lệ, trình tự, phân cấp…) qua biểu đồ, sơ đồ.
  • Phân tích được vai trò bổ trợ của các phương tiện phi ngôn ngữ (hình ảnh, biểu đồ, sơ đồ, số liệu) trong việc làm sáng tỏ thông tin chính.
• Khi viết bản nội quy hay bản hướng dẫn nơi công cộng:
  • Giúp văn bản trở nên rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện đối với người đọc.
  • Sử dụng kí hiệu, hình ảnh, biểu tượng thay cho một phần lời nói, tiết kiệm chữ mà vẫn truyền tải đầy đủ thông tin.
  • Thu hút sự chú ý, đặc biệt với những người không có nhiều thời gian đọc (khách qua lại nơi công cộng).
  • Đảm bảo tính phổ quát: người không biết tiếng Việt vẫn có thể hiểu được nội quy qua biểu tượng.

Câu 5: Sách giáo khoa Ngữ văn 10, tập hai gồm những kiểu bài viết nào? Hãy nhắc lại tên các kiểu bài viết và yêu cầu chung của từng kiểu bài.

Câu 6: Những nội dung nói và nghe nào đã được thực hiện với các bài học trong sách Ngữ văn 10, tập hai? Nội dung nói và nghe nào khiến bạn hứng thú nhất? Vì sao?

a) Thống kê các nội dung nói và nghe trong tập hai:

b) Nội dung nói và nghe khiến bạn hứng thú nhất:

Câu hỏi mở, em có thể chọn một trong các cách sau.

• Cách 1 — Thảo luận về vấn đề văn học có ý kiến khác nhau (Bài 7): Em hứng thú nhất với nội dung này vì nó giúp em rèn luyện tư duy phản biện và khả năng cảm thụ văn học. Khi cùng các bạn tranh luận về một tác phẩm, em được lắng nghe nhiều góc nhìn khác nhau, học cách bảo vệ quan điểm của mình bằng dẫn chứng từ văn bản và biết tôn trọng ý kiến của người khác.
• Cách 2 — Thuyết trình về vấn đề xã hội có sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ (Bài 9): Em hứng thú nhất với nội dung này vì đây là cơ hội để em rèn luyện kĩ năng thuyết trình — một kĩ năng quan trọng trong cuộc sống. Việc kết hợp lời nói với hình ảnh, sơ đồ, biểu đồ giúp bài thuyết trình trở nên sinh động, hấp dẫn và thuyết phục hơn. Đồng thời, em được trình bày suy nghĩ của mình về những vấn đề xã hội mà bản thân quan tâm.
• Cách 3 — Thảo luận về vấn đề xã hội có ý kiến khác nhau (Bài 6): Em hứng thú nhất với nội dung này vì nó gắn liền với những vấn đề đang diễn ra trong cuộc sống — những điều mà bản thân em và các bạn đều có thể có ý kiến riêng. Qua thảo luận, em hiểu hơn về xã hội, học cách đối thoại văn minh và biết nhìn nhận một vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau.

ThS. Nguyễn Thành Đạt

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THPT

Trình độ: Thạc sĩ Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ CNTT, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Thế Thiện