Câu hỏi mở đầu trang 71

Đề bài: Hai hình vẽ trên cùng mô tả một ngôi nhà. Em hãy quan sát và nêu sự khác nhau của hai hình, hình nào giống với thực tế hơn. Tại sao?

Lời giải:

Quan sát Hình 12.1, ta thấy:

• Hình 12.1a: Ngôi nhà được vẽ với các cạnh song song vẫn song song trên hình vẽ, các phần của ngôi nhà có kích thước gần như bằng nhau dù ở xa hay gần. → Đây là cách biểu diễn không thể hiện khoảng cách xa – gần.
• Hình 12.1b: Ngôi nhà được vẽ giống như khi ta đứng quan sát thực tế: phần ở gần thì to, phần ở xa thì nhỏ dần, các đường thẳng song song có xu hướng hội tụ về một điểm ở xa.

→ Hình 12.1b giống với thực tế hơn, vì nó tạo cảm giác về khoảng cách xa – gần giống như mắt người nhìn thấy.

I. Nội dung của phương pháp hình chiếu phối cảnh

Khám phá mục I (1) trang 72

Đề bài: Quan sát Hình 12.2 và mô tả mối quan hệ giữa các yếu tố: điểm nhìn, mặt phẳng tầm mắt, mặt tranh, mặt phẳng vật thể và đường chân trời.

Lời giải:

Quan sát Hình 12.2, mối quan hệ giữa các yếu tố như sau:

• Điểm nhìn: Là vị trí mắt của người quan sát (tâm chiếu của phép chiếu xuyên tâm).
• Mặt phẳng vật thể: Là mặt phẳng nằm ngang, trên đó đặt vật thể cần biểu diễn.
• Mặt tranh: Là mặt phẳng thẳng đứng, dùng làm mặt phẳng hình chiếu, vuông góc với mặt phẳng vật thể.
• Mặt phẳng tầm mắt: Là mặt phẳng đi qua điểm nhìn và song song với mặt phẳng vật thể.
• Đường chân trời (tt): Là giao tuyến giữa mặt phẳng tầm mắt và mặt tranh.

Khám phá mục I (2) trang 72

Đề bài: Quan sát Hình 12.3 và cho biết:

a) Các đoạn thẳng song song với nhau và nằm trên mặt phẳng song song với mặt tranh thì hình chiếu phối cảnh của chúng như thế nào?

Lời giải:

Hình chiếu phối cảnh của chúng là các đoạn thẳng song song với nhau (giữ nguyên tính song song).

b) Các đường thẳng song song với nhau và vuông góc với mặt tranh thì hình chiếu phối cảnh của chúng như thế nào?

Lời giải:

Hình chiếu phối cảnh của chúng là các đường thẳng có xu hướng cắt nhau tại một điểm, điểm đó gọi là điểm tụ.

c) Điểm tụ là gì? Điểm tụ có vị trí như thế nào so với đường chân trời?

Lời giải:

• Điểm tụ là điểm hội tụ của hình chiếu phối cảnh của các đường thẳng trong thực tế song song với nhau nhưng không song song với mặt tranh.
• Vị trí: Điểm tụ nằm trên đường chân trời.

Trong Hình 12.3, điểm $F’$ chính là điểm tụ.

Khám phá mục I (3) trang 72

Đề bài: Quan sát Hình 12.4 và cho biết:

a) Mặt phía trước và hai mặt bên của ngôi nhà có song song với mặt tranh không?

Lời giải:

Quan sát Hình 12.4 (hình chiếu phối cảnh hai điểm tụ), ta thấy: Mặt phía trước và hai mặt bên của ngôi nhà đều không song song với mặt tranh.

b) Trên mặt trước và hai mặt bên của ngôi nhà, những đoạn thẳng song song với nhau và song song với mặt phẳng vật thể có hình chiếu phối cảnh như thế nào?

Lời giải:

Những đoạn thẳng đó có hình chiếu phối cảnh là các đường thẳng có xu hướng cắt nhau tại điểm tụ trên đường chân trời.

Cụ thể: các đường trên mặt bên trái hội tụ về điểm tụ $G’$, các đường trên mặt bên phải hội tụ về điểm tụ $F’$ → đây là lý do gọi là hình chiếu phối cảnh hai điểm tụ.

Vận dụng

Vận dụng trang 74

Đề bài: Hãy vẽ hình chiếu phối cảnh của một số đồ vật đơn giản trong gia đình.

Lời giải:

Em chọn vẽ hình chiếu phối cảnh một điểm tụ của chiếc tủ trong gia đình (dạng khối hộp chữ nhật đơn giản).

Các bước thực hiện (theo Bài 12 mục II – Hình 12.6):

• Bước 1: Vẽ đường chân trời – kẻ một đường thẳng nằm ngang tt làm đường chân trời.
• Bước 2: Chọn điểm tụ – chọn một điểm $F’$ trên đường chân trời làm điểm tụ.
• Bước 3: Vẽ hình chiếu đứng của chiếc tủ – vẽ mặt trước của chiếc tủ (hình chữ nhật) phía dưới đường chân trời.
• Bước 4: Nối các đỉnh của mặt trước chiếc tủ với điểm tụ $F’$.
• Bước 5: Đưa độ rộng vào hình chiếu phối cảnh – trên một đường nối với $F’$, lấy một điểm để xác định chiều rộng của chiếc tủ. Từ điểm đó, vẽ các đường thẳng lần lượt song song với các cạnh của mặt trước chiếc tủ.
• Bước 6: Hoàn thiện hình – tẩy các nét trung gian, tô đậm các cạnh thấy của chiếc tủ.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám