Câu hỏi mở đầu trang 33

Đề bài: Quan sát Hình 6.1 em hãy lựa chọn thuật ngữ tương ứng với hình ảnh đại diện của mỗi cuộc cách mạng công nghiệp.

Lời giải:

Ghép thuật ngữ với hình ảnh đại diện của các cuộc cách mạng công nghiệp:

I. Khái quát về cách mạng công nghiệp

Khám phá mục I trang 33

Đề bài: Em hãy cho biết trong những điều kiện nào thì sẽ diễn ra một cuộc cách mạng công nghiệp.

Lời giải:

Một cuộc cách mạng công nghiệp sẽ diễn ra khi có các điều kiện sau:

• Có sự đột phá về công nghệ: Đây là điều kiện quan trọng nhất, công nghệ mới được phát minh và ứng dụng vào sản xuất.
• Ứng dụng các thành tựu khoa học – kĩ thuật vào cuộc sống và sản xuất.
• Tạo ra sự thay đổi sâu sắc trong lĩnh vực sản xuất và mọi mặt đời sống xã hội.

→ Tóm lại, cách mạng công nghiệp diễn ra khi có sự đột phá về công nghệ, làm thay đổi toàn diện cách thức sản xuất và đời sống con người.

II. Các cuộc cách mạng công nghiệp

1. Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất

Khám phá mục II.1 trang 34

Đề bài: Theo em, sự ra đời của động cơ hơi nước đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào.

Lời giải:

Sự ra đời của động cơ hơi nước (do James Watt sáng chế) đã có những tác động lớn:

a) Đối với sản xuất:

• Thay thế sức người và sức kéo của động vật trong sản xuất.
• Cơ giới hoá các ngành công nghiệp: dệt may, luyện kim, khai thác mỏ,…
• Năng suất lao động tăng mạnh, sản xuất hàng hoá với quy mô lớn.

b) Đối với đời sống:

• Phát triển giao thông vận tải: xe lửa, tàu thuỷ chạy bằng hơi nước → đi lại, vận chuyển hàng hoá nhanh chóng, xa hơn.
• Thúc đẩy quá trình đô thị hoá, hình thành các thành phố công nghiệp.
• Đời sống vật chất của con người được nâng cao.

2. Cách mạng công nghiệp lần thứ hai

Khám phá mục II.2 trang 35

Đề bài: Theo em, sự ra đời của điện năng đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào.

Lời giải:

Sự ra đời của điện năng đã có những tác động to lớn:

a) Đối với sản xuất:

• Mở đầu kỉ nguyên điện khí hoá trong sản xuất.
• Thúc đẩy phát triển các ngành: luyện kim, chế tạo máy, đóng tàu, công nghiệp quân sự, giao thông vận tải, công nghiệp hoá chất,…
• Hình thành dây chuyền sản xuất hàng loạt quy mô lớn, tăng năng suất lao động.
• Hình thành lực lượng lao động mới với nhiều ngành nghề mới.

b) Đối với đời sống:

• Ra đời nhiều sản phẩm sử dụng điện: bóng đèn, điện thoại, tủ lạnh, máy giặt,…
• Phát triển động cơ ô tô (xe Karl Benz năm 1885, Ford năm 1908).
• Đời sống tiện nghi hơn, văn minh hơn.

3. Cách mạng công nghiệp lần thứ ba

Khám phá mục II.3 trang 36

Đề bài: Theo em, máy tính (Hình 6.4) đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào.

Lời giải:

Sự ra đời của máy tính (cùng với mạng internet) đã tác động sâu sắc:

a) Đối với sản xuất:

• Thúc đẩy tự động hoá sản xuất → giảm giá thành, tăng chất lượng và số lượng sản phẩm.
• Robot công nghiệp thay thế dần con người trong nhiều công đoạn.
• Xoá nhoà ranh giới giữa các nhà máy, vùng miền, quốc gia nhờ kết nối thông tin toàn cầu.
• Hình thành nhiều ngành công nghiệp mới, một số ngành truyền thống dần mất đi.

b) Đối với đời sống:

• Con người kết nối, trao đổi thông tin nhanh chóng qua internet.
• Phát triển học tập, làm việc, giải trí trực tuyến.
• Lực lượng lao động đứng trước thách thức bị thay thế bởi robot.

4. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

Khám phá mục II.4 trang 37

Đề bài: Theo em, điều khiển thông minh (Hình 6.5) đã tác động đến sản xuất và đời sống như thế nào.

Lời giải:

Điều khiển thông minh (kết hợp robot, IoT, AI,…) đã tác động mạnh mẽ:

a) Đối với sản xuất:

• Tự động hoá hoàn toàn các quy trình sản xuất, không cần nhiều sự can thiệp của con người.
• Trong nông nghiệp thông minh (như Hình 6.5): robot và hệ thống cảm biến tự động tưới nước, chăm sóc cây trồng theo độ ẩm, nhiệt độ.
• Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, tiết kiệm chi phí.
• Xuất hiện nhiều hình thức kinh doanh mới.

b) Đối với đời sống:

• Thay đổi cách thức sống, làm việc, di chuyển của con người.
• Hình thành chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.
• Mọi thiết bị được kết nối, điều khiển từ xa qua điện thoại thông minh.
• Cuộc sống tiện nghi, hiện đại hơn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về việc làm, bảo mật thông tin.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 38

Đề bài: Hãy vẽ sơ đồ tư duy thể hiện đặc trưng và vai trò của bốn cuộc cách mạng công nghiệp.

Lời giải:

Em có thể vẽ sơ đồ tư duy theo cấu trúc dưới đây, với trung tâm là “Cách mạng công nghiệp” và 4 nhánh chính tương ứng với 4 cuộc cách mạng:

Vận dụng trang 38

Đề bài: Em hãy cho biết, với một chiếc điện thoại thông minh, em có thể thực hiện những công việc gì trong hiện tại; dự đoán cho tương lai; liệt kê những việc cần tránh khi sử dụng điện thoại thông minh trong cuộc sống của em.

Lời giải:

Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ. Dưới đây là gợi ý mẫu:

a) Công việc có thể thực hiện hiện tại với điện thoại thông minh:

• Liên lạc: gọi điện, nhắn tin, gọi video qua Zalo, Messenger, Facebook.
• Học tập: học online, tra cứu thông tin, xem bài giảng, dùng từ điển.
• Giải trí: xem phim, nghe nhạc, chơi game, đọc sách điện tử.
• Chụp ảnh, quay video lưu lại kỉ niệm.
• Mua sắm, thanh toán qua các ứng dụng (Shopee, ngân hàng điện tử,…).
• Đặt xe, gọi đồ ăn, đặt vé tàu, vé máy bay.
• Điều khiển thiết bị thông minh trong nhà (đèn, điều hoà, camera).

b) Dự đoán trong tương lai:

• Điện thoại có thể điều khiển toàn bộ ngôi nhà thông minh (IoT).
• Trợ lí ảo AI thông minh hơn, hiểu và làm thay mọi việc.
• Khám bệnh từ xa qua điện thoại với hỗ trợ của AI.
• Học tập, hội họp trong môi trường thực tế ảo (VR/AR).
• Điện thoại kết nối trực tiếp với xe tự lái, các thiết bị thông minh khác.

c) Những việc cần tránh khi sử dụng điện thoại thông minh:

• Không sử dụng quá lâu → ảnh hưởng đến mắt, sức khoẻ.
• Không dùng điện thoại khi đi đường, lái xe → nguy hiểm tính mạng.
• Không truy cập vào các trang web độc hại, không lành mạnh.
• Không chia sẻ thông tin cá nhân (số tài khoản, mật khẩu) cho người lạ.
• Không nghiện game, mạng xã hội → ảnh hưởng học tập, công việc.
• Không sạc pin qua đêm → nguy cơ cháy nổ.
• Không dùng điện thoại trong giờ học, giờ ăn, lúc đang nói chuyện với người khác.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám