Câu hỏi mở đầu trang 52

Đề bài: Hình 9.1 thể hiện một vật thể bằng hình vẽ và đoạn văn kế bên cũng mô tả vật thể đó bằng lời, em có nhận xét gì về hai cách mô tả đó?

Lời giải:

a) So sánh hai cách mô tả:

b) Nhận xét:

• Mô tả bằng lời văn giúp diễn giải chi tiết nhưng dễ gây nhầm lẫn và dài dòng.
• Mô tả bằng hình vẽ kĩ thuật giúp người xem hình dung nhanh, chính xác hơn nhiều.
• → Do đó, trong kĩ thuật, người ta dùng bản vẽ kĩ thuật (hình chiếu vuông góc) để mô tả vật thể.

I. Phương pháp chiếu góc thứ nhất

Khám phá mục I a trang 53

Đề bài: Từ Hình 9.2 đến Hình 9.5 mô tả nội dung của phương pháp chiếu góc thứ nhất. Hãy quan sát các hình đó và sắp xếp lại các đoạn văn sau theo đúng thứ tự:

• a) Đặt vật thể vào trong một góc tạo bởi các mặt phẳng hình chiếu đứng (P1), mặt phẳng hình chiếu bằng (P2) và mặt phẳng hình chiếu cạnh (P3) vuông góc với nhau từng đôi một.
• b) Quay mặt phẳng hình chiếu bằng quanh trục Ox một góc 90° và quay mặt phẳng hình chiếu cạnh quanh trục Oz một góc 90° để các hình chiếu cùng nằm trên một mặt phẳng.
• c) Chiếu vật thể theo hướng chiếu từ trước lên mặt phẳng P1, theo hướng chiếu từ trên lên mặt phẳng P2 và theo hướng chiếu từ trái lên mặt phẳng P3 sẽ được các hình chiếu đứng A, hình chiếu bằng B và hình chiếu cạnh C.

Lời giải:

Thứ tự đúng là: a → c → b

• Bước 1 (a): Đặt vật thể vào góc tạo bởi 3 mặt phẳng hình chiếu P1, P2, P3 (Hình 9.2).
• Bước 2 (c): Chiếu vật thể lên các mặt phẳng để được các hình chiếu A, B, C (Hình 9.3).
• Bước 3 (b): Quay các mặt phẳng để các hình chiếu cùng nằm trên một mặt phẳng (Hình 9.4 → Hình 9.5).

Khám phá mục I b trang 53

Đề bài: Trên Hình 9.3 vẽ người quan sát đang đứng ở vị trí ứng với hướng chiếu từ trước, hãy nêu mối quan hệ về vị trí giữa người quan sát, mặt phẳng hình chiếu P1 và vật thể.

Lời giải:

Mối quan hệ về vị trí trong phương pháp chiếu góc thứ nhất (PPCG1):

Người quan sát → Vật thể → Mặt phẳng hình chiếu P1

→ Tức là vật thể nằm giữa người quan sát và mặt phẳng hình chiếu P1.

Khám phá mục I c trang 53

Đề bài: Quan sát Hình 9.5 và nêu mối quan hệ về vị trí giữa các hình chiếu A, B, C trong phương pháp chiếu góc thứ nhất.

Lời giải:

Quan sát Hình 9.5, vị trí các hình chiếu trong PPCG1 như sau:

• Hình chiếu A (hình chiếu đứng) ở góc trên bên trái.
• Hình chiếu C (hình chiếu cạnh) ở bên phải hình chiếu A.
• Hình chiếu B (hình chiếu bằng) ở phía dưới hình chiếu A.

Khám phá mục I d trang 53

Đề bài: Quan sát Hình 9.6 và phát biểu cách xác định các kích thước m và n của hình chiếu cạnh.

Lời giải:

Quan sát Hình 9.6 (Mối quan hệ giữa ba hình chiếu):

• m là chiều rộng của vật thể (được lấy từ hình chiếu bằng D2 sang).
• n là chiều cao của vật thể (được lấy từ hình chiếu đứng D1 sang).

→ Kích thước m và n của hình chiếu cạnh được xác định nhờ các đường gióng từ hình chiếu đứng và hình chiếu bằng sang.

II. Phương pháp chiếu góc thứ ba

Khám phá mục II trang 54

Đề bài: Hình 9.7 và Hình 9.8 mô tả phương pháp chiếu góc thứ ba, quan sát các hình trên và cho biết:

• Vị trí của vật thể so với các mặt phẳng hình chiếu.
• Mối quan hệ giữa vật thể, mặt phẳng hình chiếu và người quan sát.
• Vị trí tương đối giữa các hình chiếu vuông góc.

Lời giải:

a) Vị trí của vật thể so với các mặt phẳng hình chiếu:

• Vật thể nằm phía sau mặt phẳng P1.
• Vật thể nằm phía dưới mặt phẳng P2.
• Vật thể nằm phía bên phải mặt phẳng P3.

b) Mối quan hệ giữa vật thể, mặt phẳng hình chiếu và người quan sát:

Người quan sát → Mặt phẳng hình chiếu → Vật thể

→ Tức là mặt phẳng hình chiếu nằm giữa người quan sát và vật thể (ngược với PPCG1).

c) Vị trí tương đối giữa các hình chiếu (Hình 9.8):

• Hình chiếu A (hình chiếu đứng) ở góc dưới bên phải.
• Hình chiếu C (hình chiếu cạnh) ở bên trái hình chiếu A.
• Hình chiếu B (hình chiếu bằng) ở phía trên hình chiếu A.

Luyện tập trang 54

Đề bài: Cho vật thể, các hướng chiếu A, B, C và các hình chiếu 1, 2, 3 (Hình 9.9) hãy:

• a) Lập bảng theo mẫu 9.1. Đánh dấu (x) vào bảng đó để chỉ ra sự tương ứng của hình chiếu với hướng chiếu và ghi tên gọi các hình chiếu.
• b) Lập hai bảng theo mẫu Bảng 9.2 và Bảng 9.3 và ghi số thứ tự của hình chiếu vào các ô của các bảng đó để chỉ rõ cách bố trí các hình chiếu theo phương pháp chiếu góc thứ nhất (PPCG1) và phương pháp chiếu góc thứ ba (PPCG3).

Lời giải:

a) Bảng 9.1 – Quan hệ giữa hướng chiếu và hình chiếu:

Phân tích Hình 9.9 (Gối đỡ):

• Hướng chiếu A: nhìn từ phía trước vật thể.
• Hướng chiếu B: nhìn từ bên trái vật thể.
• Hướng chiếu C: nhìn từ trên xuống vật thể.

b) Bảng 9.2 – Bố trí hình chiếu theo PPCG1:

Bảng 9.3 – Bố trí hình chiếu theo PPCG3:

Vận dụng

Vận dụng trang 56

Đề bài: Hãy vẽ ba hình chiếu vuông góc của đồ vật trong gia đình.

Lời giải:

Em có thể chọn các đồ vật quen thuộc trong gia đình để vẽ 3 hình chiếu vuông góc, ví dụ:

• Tủ quần áo, chiếc bàn học, chiếc ghế, kệ sách.
• Hộp đựng đồ, chiếc giường, tủ giày.

Các bước thực hiện (tham khảo cách vẽ trong SGK):

• Bước 1: Quan sát đồ vật, phân tích thành các hình đơn giản (hình hộp, hình trụ,…).
• Bước 2: Chọn ba hướng chiếu: từ trước, từ trên, từ trái.
• Bước 3: Vẽ hình chiếu đứng (nhìn từ trước) trên giấy.
• Bước 4: Vẽ hình chiếu bằng (nhìn từ trên) ở phía dưới hình chiếu đứng.
• Bước 5: Vẽ hình chiếu cạnh (nhìn từ trái) ở bên phải hình chiếu đứng.
• Bước 6: Ghi kích thước theo đúng tiêu chuẩn và hoàn thiện nét vẽ.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám