Một Số Vật Liệu
Tính chất, ứng dụng và cách sử dụng vật liệu an toàn
Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng các vật liệu tự nhiên như đá và gỗ để làm dụng cụ lao động, săn bắt, xây nhà, đóng tàu thuyền… Sau đó, con người chế tạo ra các vật liệu nhân tạo (không có sẵn trong tự nhiên) như gốm, sứ, thuỷ tinh, kim loại, nhựa…
Ví dụ:
• Đá (xây nhà, làm tượng)
• Gỗ (đóng bàn ghế, nhà)
• Cao su tự nhiên (lốp xe)
Ví dụ:
• Kim loại (sắt, đồng, nhôm)
• Thuỷ tinh, gốm sứ
• Nhựa (plastic)
• Cùng một vật dụng có thể làm bằng nhiều vật liệu khác nhau. Ví dụ: cốc có thể làm bằng thuỷ tinh, nhựa, sứ, hay kim loại.
• Cùng một vật liệu có thể làm ra nhiều vật dụng khác nhau. Ví dụ: kim loại làm được nồi, dao, cầu, khung nhà…
Mỗi loại vật liệu có những tính chất riêng, từ đó dùng cho những mục đích khác nhau:
Có ánh kim, dẫn điện tốt, dẫn nhiệt tốt, có thể kéo thành sợi và dát mỏng, cứng và bền, có thể bị gỉ.
Dây dẫn điện, nồi đun nấu, cầu cống, khung nhà, cửa…
Trong suốt, cho ánh sáng đi qua, dẫn nhiệt kém, không dẫn điện, cứng nhưng giòn, dễ vỡ.
Bình hoa, chai lọ, cửa kính…
Dẻo, nhẹ, không dẫn điện, dẫn nhiệt kém, không bị ăn mòn, dễ bị biến dạng khi gặp nhiệt.
Ghế ngồi, ống dẫn nước, tấm lợp…
Không bị ăn mòn, dẫn nhiệt kém, hầu như không dẫn điện, cứng nhưng giòn, dễ vỡ.
Chum vại, bát đĩa, chậu hoa…
Đàn hồi, bền, không dẫn điện và nhiệt, không thấm nước, dễ cháy.
Lốp xe, gioăng cao su, đệm…
Bền, chịu lực tốt, dễ tạo hình, dễ cháy, có thể bị mối mọt.
Nhà, khung cửa, bàn, ghế, tủ…
📊 Bảng so sánh nhanh các tính chất:
| Vật liệu | Dẫn điện | Dẫn nhiệt | Cứng | Đàn hồi |
|---|---|---|---|---|
| Kim loại | Tốt | Tốt | Có | Không |
| Thuỷ tinh | Không | Kém | Có (giòn) | Không |
| Nhựa | Không | Kém | Dẻo | Không |
| Gốm sứ | Không | Kém | Có (giòn) | Không |
| Cao su | Không | Kém | Không | Có |
| Gỗ | Không | Kém | Bền chịu lực | Không |
• Chỉ kim loại dẫn điện và dẫn nhiệt tốt.
• Các vật liệu khác (thuỷ tinh, nhựa, gốm sứ, cao su, gỗ) đều cách điện và dẫn nhiệt kém.
• Chỉ cao su có tính đàn hồi.
Để chọn vật liệu phù hợp, ta cần xác định mục đích sử dụng, từ đó chọn vật liệu có tính chất tương ứng:
Cần cách điện (vỏ dây, ổ cắm) → dùng nhựa, cao su.
Cần cách nhiệt (quai nồi) → dùng gỗ, nhựa, sứ.
• Thân nồi: kim loại (dẫn nhiệt tốt → thức ăn nóng nhanh).
• Quai nồi: gỗ hoặc nhựa (dẫn nhiệt kém → cầm không bị bỏng).
• Đế cách nhiệt: sứ hoặc nhựa cứng → bảo vệ mặt bàn.
• Lõi bên trong: kim loại (đồng) → dẫn điện tốt.
• Vỏ bên ngoài: nhựa → cách điện, tránh điện giật.
Một số lưu ý quan trọng khi sử dụng đồ dùng gia đình để đảm bảo an toàn:
Loại nhựa này chỉ sử dụng MỘT lần. KHÔNG tái sử dụng chai nhựa PETE đựng nước, dầu, thực phẩm — vì khi dùng lại, hoá chất độc hại có thể hoà tan vào thức ăn, nước uống gây hại sức khoẻ.
Nhiều đồ dùng cũ, hỏng có thể được sử dụng lại với mục đích khác hoặc tái chế thành sản phẩm mới. Hạn chế rác thải và phân loại rác là hành động thiết thực để bảo vệ môi trường.
♻️ Chu trình 3R — 3 nguyên tắc bảo vệ môi trường:
🗑️ Một số ví dụ xử lí rác thải đúng cách:
Mỗi loại rác có cách xử lí khác nhau. Phân loại đúng giúp tái chế hiệu quả, giảm ô nhiễm, tiết kiệm tài nguyên, và bảo vệ sức khoẻ con người và môi trường.
Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, các dạng bài tập về tính chất vật liệu, ứng dụng và bảo vệ môi trường cùng nhiều ví dụ có lời giải chi tiết, hãy xem bài viết chuyên sâu:
Đầy đủ: tính chất kim loại, thuỷ tinh, nhựa, gốm sứ, cao su, gỗ; ứng dụng; an toàn; tái chế…
Cùng luyện bài Một số vật liệu nào!
20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
