Nấm
Đặc điểm, phân loại, vai trò và bệnh do nấm gây ra
Nấm là nhóm sinh vật nhân thực, có thể ở dạng đơn bào (nấm men) hoặc đa bào (nấm rơm, nấm hương). Nấm sống theo hình thức dị dưỡng — không tự tổng hợp được chất hữu cơ vì không có diệp lục.
• Sinh vật nhân thực (có nhân hoàn chỉnh).
• Đa số đa bào, một số ít đơn bào (nấm men).
• Sống dị dưỡng (không có diệp lục, không quang hợp).
• Sinh sản chủ yếu bằng bào tử.
• Đa dạng kích thước: có loại nhìn được bằng mắt thường, có loại phải dùng kính hiển vi.
Phân loại theo cấu tạo:
Ví dụ: nấm men
Ví dụ: nấm rơm, nấm hương
Điều kiện phát triển của nấm:
để làm thức ăn
$25^\circ C - 30^\circ C$
(nóng ẩm)
Dựa vào cấu trúc cơ quan tạo bào tử, nấm được phân thành 3 nhóm chính:
• Nấm túi: bào tử nằm trong túi (như "đóng gói").
• Nấm đảm: bào tử mọc trên đảm (đầu của các phiến mỏng dưới mũ nấm).
• Nấm tiếp hợp: nhóm nấm mốc gây hư hỏng thực phẩm trong quá trình cất trữ.
Sinh sản của nấm:
Nấm sinh sản chủ yếu bằng bào tử. Tuỳ nhóm nấm mà bào tử có thể nằm trong túi (nấm túi) hoặc mọc trên đảm (nấm đảm). Một số loài nấm men còn có thể sinh sản bằng cách nảy chồi.
a) Trong tự nhiên:
b) Đối với con người:
Nấm mốc: làm tương.
• Nấm hương, nấm rơm, nấm sò, mộc nhĩ → ăn trực tiếp.
• Nấm linh chi, đông trùng hạ thảo → dược liệu (KHÔNG ăn trực tiếp).
• Nấm men → lên men bia, rượu, bánh mì (KHÔNG ăn trực tiếp).
• Nấm mốc xanh → sản xuất kháng sinh penicillin.
Bên cạnh các vai trò có lợi, nấm cũng gây ra nhiều bệnh và tác hại.
a) Bệnh do nấm gây ra:
| Đối tượng | Bệnh & Biểu hiện |
|---|---|
| Người | Nấm lưỡi, lang ben, hắc lào… Bệnh hắc lào: vùng da tròn, đóng vảy, sưng đỏ, ngứa. Lây qua tiếp xúc trực tiếp với da người bệnh. |
| Động vật | Bệnh nấm da: vết loét trên da, da nhăn nheo, dày cộm, lông rụng thành đám. Lây qua tiếp xúc với da, lông con vật bệnh. |
| Thực vật | Bệnh mốc cam ở thực vật, nấm than ngô… |
b) Tác hại khác của nấm:
🍞 Một số loại nấm gây hư hỏng thức ăn, đồ uống, quần áo, đồ dùng bằng gỗ…
⚠️ Nhiều loại nấm mốc chứa độc tố — nếu ăn phải thực phẩm bị mốc (lạc mốc, bánh mốc...) sẽ ảnh hưởng sức khoẻ, gia tăng nguy cơ ung thư.
☠️ Một số loại nấm độc có thể gây ngộ độc, thậm chí tử vong khi ăn phải.
c) Cách phòng tránh bệnh do nấm:
cá nhân
đủ ánh sáng
nấm lạ
hạn sử dụng
Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, cấu tạo chi tiết của nấm, phương pháp giải các dạng bài tập và nhiều ví dụ có lời giải, hãy xem bài viết chuyên sâu:
Đầy đủ: cấu tạo, phân loại, vai trò, bệnh, nấm độc, địa y…
Cùng luyện bài Nấm nào!
20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu