Sự Phản Xạ Ánh Sáng
Tia tới – Tia phản xạ – Pháp tuyến – Định luật phản xạ ánh sáng
Khi một chùm sáng chiếu tới bề mặt nhẵn bóng (ví dụ: gương phẳng, mặt nước phẳng lặng, kim loại sáng bóng), chùm sáng sẽ bị hắt ngược trở lại theo một hướng xác định. Đây chính là hiện tượng phản xạ ánh sáng.
Các khái niệm cần nắm vững:
Định luật phản xạ ánh sáng gồm 2 nội dung quan trọng cần ghi nhớ:
Tuỳ vào tính chất bề mặt của vật, ta phân biệt 2 loại phản xạ:
Tia phản xạ: các tia song song giữ nguyên song song, đi cùng hướng.
Ảnh: nhìn thấy ảnh rõ ràng của vật.
Tia phản xạ: các tia song song bị phân tán theo nhiều hướng.
Ảnh: không nhìn thấy ảnh của vật.
| Đặc điểm | Phản xạ gương | Phản xạ khuếch tán |
|---|---|---|
| Bề mặt | Nhẵn bóng | Gồ ghề |
| Tia phản xạ | Cùng hướng | Nhiều hướng |
| Ảnh của vật | Rõ ràng | Không thấy |
| Ví dụ | Gương, mặt hồ lặng | Tờ giấy, tường, mặt hồ gợn sóng |
Đề bài thường cho góc giữa tia tới và mặt gương (gọi là $\alpha$) thay vì cho thẳng góc tới $i$. Khi đó cần chuyển đổi:
Vì sao có công thức này? Pháp tuyến IN vuông góc với mặt gương (tạo góc $90°$). Tia tới hợp với mặt gương góc $\alpha$, hợp với pháp tuyến góc $i$, mà $\alpha + i = 90°$ → suy ra $i = 90° - \alpha$.
Một tính chất rất quan trọng từ định luật phản xạ:
Vì $i = i'$ và pháp tuyến nằm giữa hai tia → pháp tuyến chia đôi góc giữa hai tia. Từ đó:
Cách xác định vị trí đặt gương khi biết phương tia tới và phương tia phản xạ mong muốn:
- Bước 1: Vẽ tia tới SI và tia phản xạ IR theo đúng đề bài (hai tia giao tại điểm tới $I$).
- Bước 2: Vẽ tia phân giác IN của góc $\widehat{SIR}$ → đây chính là pháp tuyến tại $I$.
- Bước 3: Tại $I$, vẽ đường thẳng vuông góc với IN. Đường thẳng đó chính là vị trí đặt gương.
Xem bài lý thuyết chi tiết, cách giải đầy đủ tại edus.vn.
Cùng luyện bài Sự phản xạ ánh sáng nào!
20 câu: 15 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
