▸ Thí nghiệm khảo sát

Dùng bộ thí nghiệm gồm xi lanh trong suốt nối với áp kế. Dịch chuyển từ từ pít tông để thay đổi thể tích khí, đọc giá trị $p$ và $V$ tương ứng.

Bộ thí nghiệm khảo sát mối quan hệ giữa p và V (đẳng nhiệt)

Ví dụ kết quả thí nghiệm:

Nhận xét: Khi $V$ giảm thì $p$ tăng; tích số $p \times V \approx$ hằng số.

Định luật được Robert Boyle (1627–1691, người Ireland) tìm ra bằng thực nghiệm năm 1662.

▸ Biểu thức

Ý nghĩa: ở nhiệt độ không đổi, khi thể tích tăng $n$ lần thì áp suất giảm $n$ lần và ngược lại.

▸ Điều kiện áp dụng

▸ Trong hệ tọa độ (p, V)

Đồ thị biểu diễn định luật Boyle là một nhánh của đường hyperbol.

Đường đẳng nhiệt trong hệ (p, V) là một nhánh hyperbol

So sánh các đường đẳng nhiệt:

• Đường đẳng nhiệt ở nhiệt độ cao hơn nằm phía trên và xa gốc tọa độ hơn.
• Các đường đẳng nhiệt không cắt nhau.

▸ Trong hệ tọa độ (p, 1/V)

Từ $pV = $ const ⟹ $p = $ const $\times \dfrac{1}{V}$ (hàm bậc nhất theo $\dfrac{1}{V}$) → đồ thị là đường thẳng đi qua gốc tọa độ.

📌 [DÁN ẢNH: Đồ thị (p, 1/V) — đường thẳng đi qua gốc tọa độ O]

Trong hệ (p, 1/V), đồ thị là đường thẳng đi qua gốc O

▸ Dạng bài toán bơm/nạp/xả khí (đẳng nhiệt)

Khi nhiệt độ không đổi, "lượng khí" ở áp suất $p$ và thể tích $V$ có thể được đặc trưng bởi tích $pV$ (tỉ lệ với số mol khí, vì $pV = nRT$).

▸ Công thức cần nhớ

▸ Đặc điểm đường đẳng nhiệt

▸ Lỗi sai thường gặp

Đã nắm vững lý thuyết, các em chuyển sang tab Bài Tập để luyện 25 câu bám sát SGK nhé!