Câu hỏi mở đầu trang 110

Đề bài: WannaCry là một trong những phần mềm độc hại và đáng chú ý nhất trong lịch sử máy tính. Cuộc tấn công của WannaCry xảy ra vào tháng 5 năm 2017. Hãy truy cập Internet để biết thêm thông tin về sự kiện này, đặc biệt là những ảnh hưởng có tính toàn cầu mà WannaCry gây ra.

Lời giải:

Thông tin về WannaCry:

• WannaCry là một loại mã độc tống tiền (ransomware) bùng phát vào tháng 5 năm 2017.
• Nó lây lan qua lỗ hổng bảo mật trên hệ điều hành Windows, mã hóa dữ liệu trên máy tính nạn nhân và đòi tiền chuộc bằng Bitcoin.

Ảnh hưởng có tính toàn cầu:

• Chỉ trong vài ngày, WannaCry đã lây nhiễm hơn 200.000 máy tính tại khoảng 150 quốc gia.
• Gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhiều tổ chức lớn như:
  • Hệ thống y tế NHS của Anh: nhiều bệnh viện phải tạm dừng hoạt động, hoãn ca mổ.
  • Các công ty viễn thông, ngân hàng, vận tải,… ở nhiều quốc gia bị đình trệ.
• Thiệt hại kinh tế ước tính lên đến hàng tỉ đô la Mỹ.
• WannaCry cho thấy tầm quan trọng của bảo mật hệ thống và nhu cầu về chuyên gia an ninh mạng.

1. Nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin

Câu hỏi củng cố trang 111

Đề bài: Đọc lại các sự cố về an ninh mạng đã mô tả trong bài. Hãy chỉ ra những công việc mà người làm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin cần phải thực hiện để dự phòng cũng như xử lí các sự cố đó.

Lời giải:

Các sự cố được nhắc đến trong bài: WannaCry (2017), sự cố British Airways phải hủy hàng nghìn chuyến bay, và vụ Sony (2014) bị tấn công làm lộ thông tin quan trọng.

a) Công việc dự phòng (phòng ngừa):

• Quản trị mạng: cài đặt, cấu hình mạng an toàn, bảo mật các thiết bị mạng như router và firewall.
• Bảo mật hệ thống thông tin: triển khai hệ thống phát hiện xâm nhập (IDS), hệ thống phòng thủ tường lửa; giám sát mạng để phát hiện sớm các nguy cơ.
• Quản trị và bảo trì hệ thống: thường xuyên cập nhật phần mềm, hệ điều hành để vá lỗ hổng; sao lưu dữ liệu định kì.
• Đảm bảo tuân thủ các quy định và tiêu chuẩn về an ninh mạng.

b) Công việc xử lí khi có sự cố:

• Phát hiện và xác định nguyên nhân, phạm vi ảnh hưởng của sự cố.
• Cô lập khu vực bị tấn công để ngăn lây lan.
• Khắc phục lỗ hổng bảo mật đã bị khai thác.
• Khôi phục dữ liệu và hệ thống từ bản sao lưu.
• Rà soát, tăng cường biện pháp bảo mật để tránh tái diễn.

2. Nhu cầu nhân lực trong nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin và ngành học liên quan

Hoạt động trang 111

Đề bài: Thảo luận và cho biết nhu cầu nhân lực của xã hội trong hiện tại và tương lai gần về nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin.

Lời giải:

Nhu cầu nhân lực về nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin đang gia tăng nhanh chóng ở cả Việt Nam và trên thế giới, cụ thể:

• Quản trị mạng: IoT phát triển làm tăng số lượng thiết bị kết nối; các dịch vụ trực tuyến, thương mại điện tử, làm việc từ xa,… đòi hỏi mạng ổn định và an toàn → cần nhiều chuyên gia quản trị mạng.
• Bảo mật hệ thống thông tin: nguy cơ tấn công mạng ngày càng tinh vi; các tổ chức chú trọng bảo vệ dữ liệu và tuân thủ quy định an ninh → nhu cầu chuyên gia bảo mật tăng cao cả về số lượng và chất lượng.
• Quản trị và bảo trì hệ thống: chuyển đổi số làm số lượng thiết bị và ứng dụng tăng mạnh; đòi hỏi kĩ năng mới như quản trị từ xa, sử dụng AI để hỗ trợ.

→ Nhìn chung, đây là nhóm nghề có triển vọng lớn trong tương lai gần.

Câu hỏi củng cố trang 112

Đề bài: Ở địa phương của em có những cơ sở đào tạo nào có đào tạo các ngành liên quan đến nhóm nghề quản trị trong lĩnh vực công nghệ thông tin? Hãy tìm hiểu và cho biết tên một số cơ sở đào tạo đó.

Lời giải:

Học sinh tự tra cứu tại địa phương mình. Ví dụ tham khảo một số cơ sở đào tạo phổ biến:

• Bậc Đại học: Đại học Bách khoa, Đại học Công nghệ Thông tin (UIT), Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, Học viện Kĩ thuật Mật mã, Đại học FPT,…
• Bậc Cao đẳng: Cao đẳng Công nghệ Thông tin, Cao đẳng nghề Công nghệ cao,…

Các ngành đào tạo liên quan: Quản trị mạng máy tính; Quản trị hệ thống; An ninh mạng; Hệ thống thông tin; Mạng máy tính và truyền thông dữ liệu.

Tra cứu: Truy cập website các trường ở địa phương hoặc trang thông tin tuyển sinh để xem danh sách ngành đào tạo cụ thể.

Luyện tập

Luyện tập 1 trang 112

Đề bài: Trình bày nhiệm vụ cụ thể của từng nghề trong nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin.

Lời giải:

Nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin gồm 3 nghề chính:

a) Quản trị mạng:

• Quản lí và duy trì hệ thống mạng máy tính của tổ chức.
• Cài đặt, cấu hình và bảo mật mạng.
• Theo dõi hiệu suất, xử lí sự cố mạng.
• Đảm bảo mạng luôn hoạt động ổn định.

b) Bảo mật hệ thống thông tin:

• Bảo mật dữ liệu và hệ thống của tổ chức khỏi các mối đe dọa và tấn công mạng.
• Phát triển và triển khai các biện pháp bảo mật.
• Giám sát mạng để phát hiện sự xâm nhập trái phép.
• Xử lí các vụ việc liên quan đến bảo mật.

c) Quản trị và bảo trì hệ thống:

• Quản lí và duy trì toàn bộ hệ thống thông tin của tổ chức (cả phần cứng và phần mềm).
• Cài đặt, cập nhật hệ thống.
• Xử lí sự cố để đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định và hiệu quả.

Luyện tập 2 trang 112

Đề bài: Thảo luận về tương lai và xu hướng phát triển của nhóm nghề quản trị trong ngành Công nghệ thông tin.

Lời giải:

Tương lai và xu hướng phát triển:

• Nhu cầu nhân lực tăng cao do quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ ở Việt Nam và toàn thế giới.
• Sự bùng nổ của IoT và các thiết bị kết nối → cần nhiều chuyên gia quản trị mạng hơn.
• Nguy cơ tấn công mạng ngày càng tinh vi → nhu cầu chuyên gia bảo mật tăng cả về số lượng lẫn chất lượng, dẫn đến sự cạnh tranh thu hút nhân tài giữa các tổ chức.
• Mô hình làm việc từ xa phổ biến → đòi hỏi kĩ năng quản trị hệ thống từ xa.
• Người làm nghề cần biết tận dụng công cụ hiện đại như AI để hỗ trợ công việc.
• Yêu cầu ngày càng cao về kĩ năng chuyên nghiệp và cập nhật công nghệ mới liên tục.

→ Đây là nhóm nghề có triển vọng lớn, mức thu nhập tốt nhưng cũng đòi hỏi người làm nghề không ngừng học hỏi.

Vận dụng

Vận dụng trang 112

Đề bài: Một công ti kinh doanh trực tuyến đang trong giai đoạn phát triển nhanh chóng và mở rộng hoạt động bán hàng. Họ có một hệ thống mạng phức tạp để quản lí đơn hàng, thanh toán, thông tin sản phẩm và dữ liệu khách hàng. Trong thời gian gần đây, họ đã gặp phải các vấn đề bảo mật và sự cố mạng khiến hệ thống của họ không ổn định và dễ bị tấn công. Nếu là người quản lí, điều hành công ti, em sẽ sử dụng sự hỗ trợ của chuyên gia trong nhóm nghề nào trong ngành Công nghệ thông tin? Lí giải lựa chọn của em.

Lời giải:

Lựa chọn: Nếu là người quản lí công ti, em sẽ sử dụng sự hỗ trợ của cả ba nhóm chuyên gia trong nhóm nghề quản trị, trong đó ưu tiên chuyên gia bảo mật hệ thống thông tin.

Lí giải:

a) Ưu tiên chuyên gia bảo mật hệ thống thông tin:

• Vấn đề chính công ti đang gặp là bảo mật và dễ bị tấn công.
• Công ti kinh doanh trực tuyến lưu trữ nhiều dữ liệu quan trọng: thông tin thanh toán, dữ liệu khách hàng,… nếu bị rò rỉ sẽ gây thiệt hại lớn về uy tín và tài chính.
• Chuyên gia bảo mật sẽ phát hiện lỗ hổng, triển khai các biện pháp bảo mật và giám sát hệ thống để ngăn chặn tấn công.

b) Kết hợp chuyên gia quản trị mạng:

• Vì công ti có hệ thống mạng phức tạp và đang không ổn định.
• Chuyên gia quản trị mạng sẽ cấu hình lại mạng, tối ưu hiệu suất và xử lí các sự cố mạng.

c) Kết hợp chuyên gia quản trị và bảo trì hệ thống:

• Để đảm bảo toàn bộ phần cứng và phần mềm hoạt động ổn định.
• Cập nhật hệ thống thường xuyên, phòng ngừa sự cố trong tương lai.

→ Sự phối hợp của cả ba nhóm chuyên gia sẽ giúp công ti khắc phục sự cố hiện tại và phát triển bền vững trong tương lai.

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa