1. Thiết bị mạng thông dụng

Hoạt động 1 trang 14

Đề bài: Em đã bao giờ tham dự một buổi gặp gỡ mà nhiều người nói cùng một lúc, gây ồn đến mức không thể nghe được ai nói gì chưa? Điều tương tự cũng có thể xảy ra trong LAN. Khi nhiều máy đồng thời gửi dữ liệu lên đường truyền chung, tín hiệu sẽ bị hỏng khiến các máy tính không thể nhận biết được dữ liệu. Hiện tượng này gọi là xung đột (collision) tín hiệu dẫn đến phải truyền lại làm giảm hiệu quả của mạng. Hãy thảo luận để trả lời các câu hỏi sau: hub hay switch, thiết bị nào dễ gây ra xung đột tín hiệu hơn? Khi nào nên dùng hub, khi nào nên dùng switch?

Lời giải:

• Hub dễ gây ra xung đột tín hiệu hơn switch. Vì khi máy tính gửi dữ liệu, hub phát tín hiệu ra tất cả các cổng còn lại, càng nhiều máy trong mạng thì nguy cơ va chạm càng cao. Trong khi đó, switch chỉ tạo kênh truyền tạm thời giữa cổng gửi và cổng nhận, không ảnh hưởng đến các cuộc truyền khác.
• Nên dùng hub khi mạng có ít thiết bị đầu cuối (ví dụ mạng gia đình) vì chi phí rẻ hơn switch cùng số cổng.
• Nên dùng switch khi LAN có từ vài chục đến hàng trăm máy tính, thậm chí có thể kết hợp nhiều switch nhiều tầng với hub ở tầng cuối để đảm bảo hiệu quả truyền dữ liệu.

Hoạt động 2 trang 15

Đề bài: Có thể em đã từng nghe nói đến điểm truy cập không dây (Wireless Access Point). Ý nghĩa của nó là gì?

Lời giải:

• Điểm truy cập không dây (Wireless Access Point – WAP) là thiết bị thu phát Wi-Fi dùng để kết nối các thiết bị đầu cuối vào mạng cục bộ (LAN) thông qua sóng vô tuyến điện, không cần dùng cáp mạng.
• Yêu cầu đối với thiết bị đầu cuối là phải hỗ trợ truy cập Wi-Fi.
• Nhờ cách kết nối này mà thiết bị thu phát Wi-Fi được gọi là “điểm truy cập không dây” – nơi các thiết bị di động “truy cập” vào mạng.

Hoạt động 3 trang 16

Đề bài: Có thể sử dụng hub hay switch để kết nối hai máy tính thuộc hai LAN khác nhau qua Internet được không?

Lời giải:

Không thể. Vì:

• Hub và switch chỉ dùng để kết nối các máy tính trong cùng một LAN qua cáp mạng.
• Khi kết nối hai máy tính (có thể cách xa hàng nghìn kilômét) qua Internet, phải sử dụng dịch vụ truyền dữ liệu của các nhà cung cấp Internet.
• Mạng viễn thông sử dụng các bộ định tuyến (router) để chuyển tiếp dữ liệu từ LAN này sang LAN khác.

Hoạt động 4 trang 17

Đề bài: Tín hiệu truyền trên mạng điện thoại là sóng điện áp thể hiện dao động âm thanh. Trước khi cáp quang được sử dụng rộng rãi, người ta dùng chính đường dây điện thoại để truyền dữ liệu Internet. Máy tính có thể sử dụng trực tiếp tín hiệu điện thoại hay không?

Lời giải:

Không. Vì:

• Máy tính chỉ làm việc với tín hiệu số (digital) – các giá trị logic 0 hoặc 1.
• Tín hiệu điện thoại là tín hiệu tương tự (analog) – dao động điện áp thể hiện âm thanh.
• Muốn máy tính truyền dữ liệu qua đường điện thoại, cần một thiết bị chuyển đổi tín hiệu hai chiều gọi là modem: chuyển tín hiệu số của máy tính thành tín hiệu tương tự để truyền đi, và ngược lại.

Câu hỏi củng cố mục 1 trang 18

Đề bài:

1. So sánh chức năng của hub, switch và thiết bị thu phát Wi-Fi.

Lời giải:

Giống nhau: cả ba đều là thiết bị kết nối mạng, dùng để kết nối các máy tính, thiết bị đầu cuối vào cùng một LAN.

Khác nhau:

2. Giải thích cách thức hoạt động của router và ý nghĩa của từ “định tuyến”.

Lời giải:

Cách hoạt động của router:

• Mỗi router có hai loại cổng: cổng LAN (nối trực tiếp vào LAN) và cổng WAN (nối với các router khác).
• Dữ liệu từ máy tính ở LAN này muốn tới máy tính ở LAN khác trước hết phải chuyển đến router qua cổng LAN, sau đó chuyển ra ngoài qua cổng WAN.
• Khi router có nhiều cổng WAN, phải chọn cổng thích hợp để dữ liệu đi tới đích. Dữ liệu có thể trung chuyển qua nhiều router trước khi đến router cuối cùng và chuyển qua cổng LAN tới máy nhận.

Ý nghĩa từ “định tuyến” (routing):

• Là việc router chọn một đường đi (cổng) thích hợp để gửi dữ liệu sao cho tới được LAN của máy nhận.

3. Cho biết chức năng của modem. Kể tên một số loại modem tương ứng với những phương thức truyền tín hiệu khác nhau.

Lời giải:

Chức năng của modem:

• Chuyển đổi tín hiệu số (digital) thành tín hiệu tương tự (analog) và ngược lại, giúp máy tính có thể truyền dữ liệu qua các đường truyền dùng tín hiệu tương tự.
• Modem chỉ thay đổi tín hiệu, không làm thay đổi dữ liệu mang bởi tín hiệu.

Một số loại modem:

• Modem quay số (dial-up): dùng đường điện thoại công cộng.
• Modem ADSL: dùng cáp điện thoại nhưng riêng cho thuê bao số, tốc độ cao.
• Modem quang: chuyển tín hiệu số sang tín hiệu quang, dùng cho cáp quang.
• Modem GSM 3G, 4G, 5G: có SIM để truy cập Internet qua mạng điện thoại di động.

Luyện tập trang 20

Đề bài:

1. Muốn kết nối các máy tính trong phạm vi gia đình thành một mạng, nên dùng loại thiết bị kết nối nào?

Lời giải:

Nên dùng bộ thu phát Wi-Fi (thường tích hợp trong Wi-Fi router) vì:

• Mạng gia đình có ít thiết bị đầu cuối, không cần switch đắt tiền.
• Wi-Fi router vừa kết nối Internet qua modem, vừa kết nối các thiết bị không dây như điện thoại, máy tính bảng, laptop, đồng thời có sẵn vài cổng LAN để cắm cáp cho máy tính bàn.
• Tiết kiệm chi phí và không phải lắp đặt cáp mạng phức tạp trong nhà.

2. Máy tính xách tay thường có khả năng kết nối Wi-Fi nhưng không có SIM để kết nối với Internet. Làm thế nào để kết nối máy tính xách tay với Internet qua mạng điện thoại di động?

Lời giải:

Có thể thực hiện bằng một trong các cách sau:

• Cách 1: Dùng điện thoại di động có SIM 3G/4G/5G, bật chế độ phát Wi-Fi (điểm phát sóng cá nhân). Máy tính xách tay kết nối vào Wi-Fi do điện thoại phát ra.
• Cách 2: Dùng modem GSM (thiết bị USB 3G/4G/5G có khe cắm SIM) cắm trực tiếp vào máy tính xách tay.
• Cách 3: Dùng modem/router 4G, 5G di động (có SIM và phát Wi-Fi riêng) để máy tính xách tay kết nối qua Wi-Fi.

Vận dụng trang 20

Đề bài:

1. Với sự giúp đỡ của thầy cô giáo, hãy tìm hiểu xem mạng máy tính của trường em sử dụng các hub, switch, WAP và router như thế nào. Hãy vẽ lại sơ đồ mạng của trường.

Lời giải:

Đây là hoạt động thực tế, các em cần trao đổi với thầy cô phụ trách phòng máy để tìm hiểu. Gợi ý các thiết bị thường có trong mạng của trường học:

• Modem/Router chính kết nối với nhà cung cấp dịch vụ Internet.
• Nhiều switch đặt ở các phòng học, phòng thực hành để kết nối các máy tính bàn qua cáp UTP.
• Các WAP (thu phát Wi-Fi) đặt ở khu vực chung (thư viện, hành lang, phòng giáo viên) để phủ sóng Wi-Fi cho điện thoại, laptop.
• Hub có thể được dùng ở tầng cuối cùng nếu số máy trong một phòng ít.

2. Trên các xe khách đường dài ngày nay, hành khách có thể truy cập Internet qua Wi-Fi được hay không? Hãy tìm hiểu xem điều này được thực hiện như thế nào.

Lời giải:

Có. Cách thực hiện:

• Trên xe khách có lắp một thiết bị gồm modem GSM (3G, 4G, 5G) có SIM kết hợp với bộ thu phát Wi-Fi.
• Modem GSM nhận sóng di động từ nhà mạng, sau đó phát lại thành sóng Wi-Fi trong phạm vi xe.
• Hành khách chỉ cần kết nối thiết bị của mình vào Wi-Fi trên xe (có thể có mật khẩu).

Điều kiện: khu vực xe di chuyển phải có sóng 3G/4G/5G của nhà mạng.

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa