Câu hỏi mở đầu trang 116

Đề bài: Nếu chỉ muốn lấy phần hình ảnh dãy nhà từ bức ảnh như Hình 25.1, em cần sử dụng phần mềm nào? Phần mềm đó có những chức năng gì?

Lời giải:

• Phần mềm cần dùng: phần mềm chỉnh sửa ảnh, ví dụ GIMP (phần mềm nguồn mở, miễn phí).
• Một số chức năng cơ bản của phần mềm chỉnh sửa ảnh:
  • Cắt (Crop): giữ lại phần ảnh mong muốn, loại bỏ phần thừa.
  • Xoay (Rotate): chỉnh ảnh bị nghiêng.
  • Phóng to, thu nhỏ (Zoom): thay đổi kích thước hoặc quan sát chi tiết.
  • Chỉnh độ sáng, màu sắc.
  • Thêm chữ, tạo hiệu ứng đặc biệt.

1. Giới thiệu ảnh số

Hoạt động 1 trang 116

Đề bài: Trong các quảng cáo về ưu điểm của điện thoại, em thường nghe nói đến camera nhiều megapixel. Em có biết megapixel là gì và có ý nghĩa thế nào với máy ảnh không?

Lời giải:

• Megapixel (viết tắt là MP) là đơn vị đo số lượng điểm ảnh của ảnh, 1 megapixel = 1 000 000 điểm ảnh.
• Ý nghĩa với máy ảnh: số megapixel càng lớn thì ảnh chụp càng rõ nét, nhiều chi tiết, có thể in ra kích thước lớn mà vẫn đẹp.

Ví dụ: camera chụp ảnh cỡ 2560 × 1920 pixel có 4 915 200 điểm ảnh, xấp xỉ 5 triệu điểm ảnh → gọi là camera 5 megapixel.

Câu hỏi củng cố mục 1 trang 117

Đề bài: Một ảnh có kích thước 600 × 600 pixel nếu in với độ phân giải 100 dpi có kích thước gấp mấy lần ảnh đó in với độ phân giải 200 dpi?

Lời giải:

Sử dụng công thức: kích thước in (inch) = số điểm ảnh ÷ độ phân giải (dpi).

• Khi in ở 100 dpi:
  • Chiều rộng = $600 : 100 = 6$ inch
  • Chiều dài = $600 : 100 = 6$ inch
  • Kích thước: 6 × 6 inch.
• Khi in ở 200 dpi:
  • Chiều rộng = $600 : 200 = 3$ inch
  • Chiều dài = $600 : 200 = 3$ inch
  • Kích thước: 3 × 3 inch.

→ Mỗi cạnh của ảnh in ở 100 dpi gấp 2 lần cạnh của ảnh in ở 200 dpi, do đó diện tích ảnh gấp 4 lần.

2. Phần mềm chỉnh sửa ảnh

Hoạt động 2 trang 117

Đề bài: Sau khi chụp ảnh kỉ yếu lớp, Minh tập hợp và chỉnh lại các ảnh trước khi in. Em có biết Minh có thể dùng phần mềm nào để thực hiện việc đó không?

Lời giải:

Minh có thể sử dụng các phần mềm chỉnh sửa ảnh. Trong sách này, ta sử dụng phần mềm GIMP (GNU Image Manipulation Program) – một phần mềm mã nguồn mở, miễn phí.

GIMP giúp Minh có thể:

• Cắt bớt phần thừa, chọn phần ảnh cần giữ lại.
• Xoay lại các ảnh bị nghiêng.
• Điều chỉnh độ sáng, màu sắc cho ảnh đẹp hơn.
• Thêm chữ, hiệu ứng vào ảnh kỉ yếu.
• Xuất ảnh sang các định dạng khác nhau (jpg, png,…) trước khi in.

Câu hỏi củng cố mục 2 trang 118

Đề bài:

1. Để xử lí một bức ảnh thiếu sáng em sử dụng những phần mềm nào sau đây?

A. GIMP.

B. Inkscape.

C. PowerPoint.

Lời giải:

Đáp án: A. GIMP.

Giải thích:

• GIMP: phần mềm chỉnh sửa ảnh bitmap → phù hợp để chỉnh sáng, màu.
• Inkscape: phần mềm vẽ đồ hoạ vector, không dùng để chỉnh ảnh chụp.
• PowerPoint: phần mềm trình chiếu, không phải phần mềm chỉnh sửa ảnh.

2. Để thay đổi giao diện hiển thị một cửa sổ của phần mềm GIMP, em thực hiện như thế nào?

Lời giải:

Chọn Windows → Single-window Mode trên thanh bảng chọn.

Giải thích:

• GIMP có hai chế độ hiển thị: nhiều cửa sổ (mặc định) và một cửa sổ.
• Khi chọn Single-window Mode, tất cả các thành phần (thanh công cụ, vùng hiển thị ảnh, các hộp chức năng,…) gộp chung vào một cửa sổ duy nhất cho dễ thao tác.
• Muốn quay lại chế độ nhiều cửa sổ thì thực hiện lại thao tác trên để bỏ chọn.

Luyện tập

Luyện tập trang 121

Đề bài:

1. Cho ảnh số có số điểm ảnh là 3000 × 2000 điểm ảnh. Tính kích thước ảnh với mỗi độ phân giải:

a) 72 dpi. b) 150 dpi. c) 300 dpi. d) 600 dpi.

Lời giải:

Áp dụng công thức: kích thước (inch) = số điểm ảnh ÷ độ phân giải (dpi).

Nhận xét: cùng một ảnh (số điểm ảnh không đổi), độ phân giải càng cao thì kích thước ảnh in ra càng nhỏ, nhưng ảnh càng rõ nét.

2. Nếu in một ảnh ở độ phân giải 300 dpi thì thu được ảnh in có kích thước 10 × 10 inch. Để ảnh in có kích thước 5 × 5 inch thì cần in ảnh ở độ phân giải cao hơn hay thấp hơn 300 dpi?

Lời giải:

Cần in ở độ phân giải cao hơn 300 dpi.

Giải thích:

• Ở 300 dpi, ảnh in có kích thước 10 × 10 inch → số điểm ảnh của ảnh là:

$$10 \times 300 = 3000 \text{ pixel mỗi chiều} \Rightarrow 3000 \times 3000 \text{ pixel}$$

• Muốn ảnh in nhỏ hơn (5 × 5 inch) trong khi số điểm ảnh không đổi thì phải tăng độ phân giải:

$$\text{Độ phân giải mới} = 3000 : 5 = 600 \text{ dpi}$$

→ Cần in ở 600 dpi (cao hơn 300 dpi).

Vận dụng

Vận dụng trang 121

Đề bài:

1. Chọn một bức ảnh em đã chụp, thực hiện các thao tác xoay và cắt ảnh để thu được một bức ảnh đẹp.

Lời giải:

Đây là bài thực hành trên máy tính. Các bước tổng quát:

• Bước 1. Khởi động GIMP, chọn File → Open để mở ảnh cần chỉnh sửa.
• Bước 2. Xoay ảnh: chọn nút lệnh Rotate (hoặc nhấn Shift + R). Kéo thả chuột để xoay ảnh cho thẳng, hoặc nhập trực tiếp góc quay (Angle) trong hộp thoại Rotate, rồi nhấn Rotate.
• Bước 3. Cắt ảnh: chọn nút lệnh Crop (hoặc nhấn Shift + C). Kéo thả chuột để chọn phần ảnh muốn giữ lại, chỉnh khung cho ưng ý rồi nhấn Enter.
• Bước 4. Xuất ảnh: chọn File → Export, đặt tên tệp, chọn định dạng (ví dụ .jpg), nhấn Export để lưu ảnh đã chỉnh sửa.

2. Với ảnh thu được, em hãy tính xem cần đặt giá trị độ phân giải là bao nhiêu để khi in ảnh trên cỡ giấy 8,5 × 11 inch là đẹp nhất.

Lời giải:

Giả sử ảnh thu được có kích thước W × H điểm ảnh (chiều rộng × chiều cao).

Cách tính độ phân giải phù hợp:

• Theo chiều rộng: $\text{dpi}_1 = W : 8{,}5$
• Theo chiều cao: $\text{dpi}_2 = H : 11$
• Chọn giá trị nhỏ hơn trong hai giá trị trên để ảnh vừa khít với khung giấy.

Lưu ý: ảnh in đẹp cần độ phân giải ít nhất 300 dpi. Do đó:

• Nếu giá trị tính ra ≥ 300 dpi → ảnh in đẹp, có thể chọn giá trị đó.
• Nếu giá trị tính ra < 300 dpi → ảnh in ra sẽ mờ, kém sắc nét. Cần chụp lại ảnh có kích thước điểm ảnh lớn hơn hoặc in trên giấy nhỏ hơn.

Ví dụ: ảnh có kích thước 3000 × 4000 pixel, in trên giấy 8,5 × 11 inch:

• Theo chiều rộng: $3000 : 8{,}5 \approx 353$ dpi
• Theo chiều cao: $4000 : 11 \approx 364$ dpi

→ Chọn khoảng 353 dpi thì ảnh in vừa khít giấy và đủ rõ nét (vì > 300 dpi).

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa