Câu hỏi mở đầu trang 128

Đề bài: Khi chỉnh sửa ảnh em muốn thực hiện những việc gì? Em đã dùng những phần mềm chỉnh sửa ảnh nào?

Lời giải:

Một số việc thường làm khi chỉnh sửa ảnh:

• Cắt, xoay, thay đổi kích thước ảnh.
• Chỉnh độ sáng, độ tương phản, cân bằng màu sắc.
• Xoá các vết bẩn, vết xước, nhược điểm (nám, mụn, dây điện,…) trên ảnh.
• Thêm chữ, hiệu ứng đặc biệt.
• Ghép nhiều ảnh, thay nền cho ảnh.

Một số phần mềm chỉnh sửa ảnh phổ biến:

• GIMP – phần mềm nguồn mở, miễn phí (được sử dụng trong sách này).
• Adobe Photoshop – phần mềm thương mại chuyên nghiệp.
• Paint – có sẵn trên Windows, đơn giản.
• Các ứng dụng trên điện thoại: Snapseed, Lightroom Mobile, PicsArt,…

1. Giới thiệu về lớp ảnh

Hoạt động 1 trang 128

Đề bài: Khi làm phim, các cảnh quay thường diễn ra như Hình 27.1. Em có biết nền màu xanh để làm gì không?

Lời giải:

Nền màu xanh (thường gọi là phông xanh hay green screen) trong quay phim dùng để:

• Dễ dàng tách nhân vật ra khỏi nền bằng phần mềm chỉnh sửa (do màu xanh lá cây khác biệt rõ rệt với màu da người và trang phục).
• Sau đó có thể ghép nhân vật vào các bối cảnh khác (cảnh vũ trụ, thành phố cổ, khung cảnh không có thật,…) mà không cần quay tại thực địa.

→ Kỹ thuật này tương tự như khái niệm lớp ảnh (Layer) trong chỉnh sửa ảnh: nền xanh giống như một “lớp nền” có thể xoá đi và thay bằng lớp khác.

Câu hỏi củng cố mục 1 trang 128

Đề bài: Trong Hình 27.2, lớp nào được hiển thị, lớp nào không?

Lời giải:

Trong Hình 27.2 có ba lớp: LSC, SK, Org.

Cách xác định lớp hiển thị: Lớp nào có biểu tượng con mắt bên trái tên lớp thì đang được hiển thị; lớp nào không có biểu tượng con mắt thì đang bị ẩn.

Dựa vào Hình 27.2:

• Các lớp có biểu tượng con mắt → được hiển thị.
• Các lớp không có biểu tượng con mắt → đang ẩn.

Ngoài ra, lớp SK được đánh dấu (nền xanh) là lớp đang được chọn để chỉnh sửa.

2. Giới thiệu một số công cụ vẽ

Hoạt động 2 trang 129

Đề bài: Hình 27.3 là một bức ảnh nổi tiếng của nhiếp ảnh gia Kusakabe Kimbei được chụp từ những năm 1870. Em có thể xác định được tác giả đã phải vẽ thêm những gì để thu được tấm hình này không?

Lời giải:

Vào năm 1870, kỹ thuật nhiếp ảnh chỉ chụp được ảnh đen trắng, chưa có ảnh màu và chưa có máy tính để chỉnh sửa. Vì vậy nhiếp ảnh gia đã phải vẽ thêm bằng tay lên ảnh gốc:

• Tô màu cho các phần: trang phục, làn da, chiếc ô, khung cảnh,… (kỹ thuật tô màu thủ công lên ảnh đen trắng).
• Vẽ thêm những sợi mưa đang rơi để tạo hiệu ứng trời mưa.
• Có thể vẽ thêm các hoạ tiết, chi tiết trang trí trên áo, ô,…

→ Các công cụ vẽ trong phần mềm chỉnh sửa ảnh ngày nay (như GIMP) chính là các “cây cọ số” giúp thực hiện những công việc tương tự nhưng dễ dàng và nhanh hơn nhiều.

Câu hỏi củng cố mục 2 trang 129

Đề bài: Nêu sự khác nhau giữa hai công cụ Clone và Healing.

Lời giải:

→ Ví dụ: Khi tẩy dây điện trên nền trời sát lá cây, dùng Healing dễ bị lem màu lá cây, nên phải dùng Clone để giữ nguyên màu trời.

3. Thiết lập màu sắc

Hoạt động 3 trang 130

Đề bài: Khi viết trên bảng, các thầy cô sử dụng phấn màu trắng, còn khi viết trong vở học sinh thường dùng mực màu gì? Tại sao không dùng bút mực trắng?

Lời giải:

• Khi viết trong vở, học sinh thường dùng mực màu xanh (hoặc màu đen, tím).
• Không dùng bút mực trắng vì:
  • Giấy vở có màu trắng (hoặc gần trắng).
  • Nếu viết mực trắng lên giấy trắng thì màu chữ trùng với màu giấy → không nhìn thấy được.

→ Nguyên tắc chung: màu viết (màu nổi) phải khác với màu giấy/nền (màu nền) thì mới đọc được. Đây chính là ý nghĩa của màu nổi (Foreground) và màu nền (Background) trong GIMP.

Câu hỏi củng cố mục 3 trang 130

Đề bài: Có ba lớp ảnh theo thứ tự từ dưới lên là 1, 2 và 3. Lớp 1 có một bông hoa, lớp 2 có một quả táo và lớp 3 có một chiếc bàn. Biết chỉ có lớp 2 có kênh alpha và độ mờ của cả 3 lớp là 100. Hỏi khi hiển thị cả ba lớp em thấy hình gì?

Lời giải:

Em chỉ thấy hình chiếc bàn (nội dung của lớp 3).

Giải thích:

• Các lớp được xếp từ dưới lên: Lớp 1 (bông hoa) → Lớp 2 (quả táo) → Lớp 3 (chiếc bàn).
• Lớp 3 nằm trên cùng, độ mờ là 100 (không trong suốt) và không có kênh alpha → toàn bộ lớp 3 phủ kín, che khuất mọi lớp phía dưới.

→ Dù lớp 2 có kênh alpha (có thể trong suốt) nhưng do bị lớp 3 che kín ở trên nên không nhìn thấy được bông hoa và quả táo.

Luyện tập

Luyện tập trang 132

Đề bài:

1. Trong Nhiệm vụ 2, nếu thực hiện các bước từ 5 đến 9 trước thì khi hiển thị cả ba lớp ta thu được ảnh như thế nào?

Lời giải:

Các bước 5 → 9 trong Nhiệm vụ 2 là các bước vẽ nền trời (tạo lớp bau_troi mới và đổ màu chuyển sắc xanh lam).

Nếu thực hiện các bước này trước phần “Tách phần phong cảnh”:

• Lúc đó chỉ có một lớp (ảnh gốc) nên lớp bau_troi mới tạo sẽ nằm trên ảnh gốc.
• Sau khi đổ gradient, lớp bau_troi phủ kín toàn bộ.
• Sau đó dù có thêm lớp phong_canh bằng Duplicate thì lớp phong_canh sẽ nằm dưới lớp bau_troi (không phải ở trên như quy trình đúng).

→ Khi hiển thị cả ba lớp, ta chỉ thấy màu xanh chuyển sắc của lớp bau_troi phủ kín, không nhìn thấy cánh đồng hoa ở các lớp phía dưới.

→ Kết luận: Thứ tự thực hiện các bước ảnh hưởng đến thứ tự các lớp, và thứ tự các lớp quyết định ảnh sản phẩm.

2. Giả sử màu nổi và màu nền đang có giá trị theo hệ RGB là (100, 125, 125) và (225, 225, 0). Nếu ta thực hiện bước 3 và 4 trên lớp ảnh ban đầu (ảnh gốc sau khi mở) thì hình ảnh mới của lớp như thế nào?

Lời giải:

Nhớ lại:

• Bước 3: chọn phần bầu trời bằng công cụ chọn tự do.
• Bước 4: Edit → Clear (xoá vùng đã chọn).

Do ảnh gốc sau khi mở là lớp dưới cùng — theo SGK, lớp dưới cùng mặc định không có kênh alpha. Khi xoá (Clear) trên lớp không có kênh alpha:

• Điểm ảnh bị xoá sẽ được tô bằng màu nền.
• Màu nền hiện tại là (225, 225, 0) → màu vàng.

→ Kết quả: phần bầu trời trong ảnh sẽ chuyển thành màu vàng (225, 225, 0), chứ không trở nên trong suốt.

3. Nếu ta cần sử dụng công cụ Clone trên một vùng ảnh hình chữ nhật thì theo em ta nên dùng đầu cọ nào?

Lời giải:

Nên dùng đầu cọ hình vuông (hoặc hình chữ nhật).

Lý do:

• Đầu cọ hình vuông có cạnh thẳng, dễ ăn khớp với các cạnh của vùng ảnh hình chữ nhật.
• Nếu dùng cọ hình tròn thì mép cọ cong sẽ khó bao khít vùng cần sao chép, dễ để lại dấu vết ở các góc hoặc mép ảnh.

Vận dụng

Vận dụng trang 132

Đề bài: Lấy một ảnh chụp chân dung có nhược điểm như nám, mụn,… Thực hiện việc xoá các vết này bằng công cụ Clone và Healing. So sánh kết quả khi chỉ dùng một trong hai loại.

Lời giải:

Đây là bài thực hành trên máy tính. Các bước tổng quát:

Bước 1. Mở ảnh chân dung trong GIMP: File → Open.

Bước 2. Dùng công cụ Healing để xoá các vết nhỏ:

• Chọn công cụ Healing trong hộp công cụ.
• Chọn kích thước cọ vừa với vết cần xoá.
• Nhấn giữ phím Ctrl và nháy chuột lên vùng da sạch (chọn vùng nguồn).
• Nháy hoặc di chuyển chuột lên vết mụn/nám để xoá.

Bước 3. Dùng công cụ Clone để xoá các vết lớn hoặc gần biên:

• Chọn công cụ Clone.
• Nhấn giữ Ctrl và nháy chuột lên vùng da sạch (chọn vùng nguồn).
• Nháy hoặc di chuyển chuột lên vùng cần xoá.

Bước 4. So sánh kết quả:

→ Kết luận: Trong thực tế nên kết hợp cả hai công cụ: dùng Healing cho vùng giữa mặt (mềm mại), dùng Clone cho vùng gần biên (chính xác, không lem).

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa