Câu hỏi mở đầu trang 39

Đề bài: Hình bên là một công trình văn hóa tiêu biểu cho khả năng sáng tạo của người Lào, được chọn làm hình ảnh trung tâm trên Quốc huy của nước Lào ngày nay. Theo em, công trình này được xây dựng vào thời kì nào? Hãy chia sẻ một số hiểu biết của em về đất nước Lào thời kì đó.

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở đầu, em có thể trả lời ngắn gọn:

• Công trình trong hình là Thạt Luổng – được xây dựng dưới thời Vương quốc Lan Xang (thế kỉ XIV – XVII).
• Đây là thời kì Vương quốc Lào phát triển thịnh vượng nhất, có nền văn hóa đặc sắc với chữ viết riêng, nhiều điệu múa truyền thống và các công trình kiến trúc Phật giáo nổi tiếng.

1. Quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc

Câu hỏi mục 1 trang 39

Đề bài: Hãy trình bày quá trình hình thành, phát triển của Vương quốc Lào.

Lời giải:

Em đọc nội dung mục 1 và trình bày theo các mốc thời gian:

• Từ xa xưa: đất nước Lào gắn liền với dòng sông Mê Công, đã có người sinh sống – gọi là người Lào Thơng. Tổ chức xã hội sơ khai của họ là các mường cổ.
• Đến thế kỉ XIII: một nhóm người nói tiếng Thái di cư đến đất Lào, gọi là người Lào Lùm. Họ sinh sống hòa hợp với người Lào Thơng, hợp chung là người Lào.
• Năm 1353: một tộc trưởng người Lào là Pha Ngừm đã tập hợp và thống nhất các mường Lào, lên ngôi vua, đặt tên nước là Lan Xang (nghĩa là Triệu Voi).
• Các thế kỉ XV – XVII: Vương quốc Lào từng bước phát triển và đạt tới sự thịnh vượng.

2. Vương quốc Lào thời Lan Xang

Câu hỏi 1 mục 2 trang 40

Đề bài: Khai thác tư liệu trên cho em biết điều gì về kinh tế của Vương quốc Lan Xang?

Lời giải:

Em đọc kĩ hai tư liệu (của Nguyễn Trãi và Lê Quý Đôn) và rút ra nhận xét:

• Vương quốc Lan Xang có nhiều sản vật phong phú: tê, voi, sáp trắng, vải bông, chiêng đồng, thóc gạo, gà, trâu,…
• Hoạt động trao đổi, buôn bán với nước ngoài (đặc biệt là với Đại Việt) diễn ra khá nhộn nhịp. Người Việt mang muối, mắm, cá khô, đồ sắt, nồi đồng, thoi bạc,… sang Lào để đổi lấy các sản vật của Lào.

→ Điều đó cho thấy kinh tế của Vương quốc Lan Xang khá phát triển, có nhiều sản vật quý và hoạt động giao thương với các nước láng giềng diễn ra sôi nổi.

Câu hỏi 2 mục 2 trang 40

Đề bài: Hãy nêu và đánh giá về sự phát triển của Vương quốc Lan Xang.

Lời giải:

Vương quốc Lan Xang được thành lập từ giữa thế kỉ XIV và phát triển thịnh vượng trong các thế kỉ XV – XVII, biểu hiện trên ba mặt:

a) Tổ chức nhà nước:

• Vương quốc được chia thành 7 mường (tỉnh).
• Đứng đầu nhà nước là vua, dưới vua có một Phó vương và 7 quan đại thần kiêm Tổng đốc tỉnh.
• Quân đội bao gồm quân thường trực của nhà vua và quân địa phương.

b) Kinh tế, xã hội:

• Sản xuất nông nghiệp, thủ công nghiệp và chăn nuôi gia súc khá phát triển.
• Việc khai thác các sản vật quý được chú trọng.
• Trao đổi, buôn bán vượt ra ngoài biên giới.
• Cuộc sống của cư dân thanh bình, sung túc.

c) Ngoại giao:

• Giữ quan hệ hòa hiếu với các quốc gia láng giềng (Cam-pu-chia, Đại Việt).
• Kiên quyết chống quân xâm lược (Miến Điện) để bảo vệ độc lập.

Đánh giá: Vương quốc Lan Xang ở các thế kỉ XV – XVII là một quốc gia thịnh vượng, có tổ chức nhà nước chặt chẽ, kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ấm no, đồng thời biết giữ vững nền độc lập của mình.

3. Một số nét tiêu biểu về văn hóa

Câu hỏi mục 3 trang 41

Đề bài: Hãy nêu một số nét tiêu biểu về văn hóa của Vương quốc Lào.

Lời giải:

Dưới thời phong kiến, người Lào đã xây dựng được một nền văn hóa riêng với những nét tiêu biểu sau:

• Chữ viết: người Lào đã sáng tạo ra hệ thống chữ viết riêng, được xây dựng trên cơ sở vận dụng các nét chữ cong của Cam-pu-chia và Mi-an-ma.
• Âm nhạc – múa: người Lào thích ca múa nhạc nên đã sáng tạo ra những điệu múa vui tươi, cởi mở, tiêu biểu như điệu múa hoa Chăm-pa.
• Kiến trúc: nhiều công trình kiến trúc Phật giáo được xây dựng, tiêu biểu nhất là Thạt Luổng – một công trình kiến trúc đồ sộ, mang nét rất riêng của kiến trúc Lào.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 trang 41

Đề bài: Lập trục thời gian và điền các thông tin về sự hình thành, phát triển của Vương quốc Lào.

Lời giải:

Em dựa vào mục 1 để xác định các mốc thời gian quan trọng:

• Từ xa xưa: người Lào Thơng sinh sống ở vùng sông Mê Công, tổ chức xã hội là các mường cổ.
• Thế kỉ XIII: người Thái di cư đến (người Lào Lùm), sinh sống hòa hợp với người Lào Thơng → hợp chung là người Lào.
• Năm 1353: Pha Ngừm thống nhất các mường Lào, lên ngôi vua, lập Vương quốc Lan Xang.
• Thế kỉ XV – XVII: Vương quốc Lan Xang phát triển thịnh vượng nhất.

Bài 2 trang 41

Đề bài: Tìm hiểu thêm từ sách, báo và internet về những thành tựu văn hóa tiêu biểu của đất nước Lào. Em ấn tượng nhất về thành tựu nào? Vì sao?

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm và viết theo cách của mình. Gợi ý:

• Em ấn tượng nhất với công trình Thạt Luổng.
• Lí do:
  • Thạt Luổng là một công trình kiến trúc đồ sộ, gồm một tháp lớn hình nậm rượu đặt trên đế hình hoa sen, dưới là một bệ khổng lồ hình bán cầu tạo thành bốn múi có đáy vuông. Xung quanh bệ tháp là một dãy tháp thu nhỏ.
  • Hình ảnh quả bầu trên đỉnh Thạt Luổng thể hiện nét rất riêng của kiến trúc Lào.
  • Thạt Luổng được chọn làm hình ảnh trung tâm trên Quốc huy của nước Lào ngày nay, là biểu tượng tự hào của đất nước Lào.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn