Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
1. Công cụ tinh chỉnh màu sắc
GIMP trang bị nhiều công cụ giúp điều chỉnh màu sắc cho ảnh số. Các công cụ này cho phép can thiệp vào toàn bộ bức ảnh hoặc chỉ một phần nhất định. Để truy cập, vào bảng chọn Colors rồi chọn tên lệnh tương ứng – khi đó một bảng điều khiển sẽ xuất hiện. Trong bảng điều khiển, đánh dấu ô Preview để quan sát trước kết quả; bỏ chọn Preview để so sánh với ảnh gốc. Nhấn Reset nếu muốn huỷ mọi thay đổi đang thực hiện.
Dưới đây là ba công cụ chỉnh màu thường dùng nhất:
a) Chỉnh độ sáng và độ tương phản (Brightness-Contrast)
Công cụ này dùng để tăng hoặc giảm độ sáng và độ tương phản của lớp ảnh hoặc vùng ảnh đang được chọn.
- Ô Brightness: Kéo thanh trượt hoặc nhập giá trị trực tiếp. Giá trị càng lớn thì ảnh càng sáng, giá trị âm làm ảnh tối đi.
- Ô Contrast: Tương tự, tăng giá trị để ảnh có độ tương phản rõ rệt hơn (vùng sáng sáng hơn, vùng tối tối hơn), giảm giá trị để ảnh trông phẳng hơn.
Đây là công cụ dễ sử dụng, tuy nhiên không thích hợp cho các trường hợp cần chỉnh sửa phức tạp. Nếu muốn kiểm soát chi tiết hơn, có thể nháy vào nút Edit these Settings as Levels (nằm phía dưới ô Contrast) để chuyển sang công cụ Levels với nhiều tuỳ chọn nâng cao hơn.
b) Cân bằng màu (Color Balance)
Công cụ cân bằng màu cho phép hiệu chỉnh các kênh màu nổi trội trên một lớp ảnh hoặc vùng ảnh đang chọn.
Trước tiên, cần chọn dải độ sáng muốn tác động. Ba dải có thể chọn gồm:
- Shadows – tác động lên các điểm ảnh thuộc vùng tối.
- Midtones – tác động lên các điểm ảnh có độ sáng trung bình.
- Highlights – tác động lên các điểm ảnh thuộc vùng sáng.
Sau khi chọn dải, điều chỉnh giá trị trên ba thanh trượt kênh màu: Cyan ↔ Red, Magenta ↔ Green, Yellow ↔ Blue. Kéo thanh trượt về phía màu nào thì tông màu tương ứng sẽ tăng lên.
c) Chỉnh màu sắc (Hue-Saturation)
Công cụ này dùng để điều chỉnh tông màu (Hue), độ bão hoà (Saturation) và độ sáng (Lightness) cho từng màu riêng lẻ hoặc cho toàn bộ ảnh.
Đầu tiên, chọn một trong sáu màu để chỉnh riêng: ba màu cơ bản hiển thị – R (Red – đỏ), G (Green – xanh lục), B (Blue – xanh lam) – và ba màu in cơ bản – C (Cyan – xanh lơ), M (Magenta – hồng), Y (Yellow – vàng). Nếu chọn Master thì mọi thay đổi sẽ áp dụng đồng thời lên tất cả các màu.
Sau khi chọn màu cần chỉnh, thay đổi ba thông số:
- Hue: Dịch chuyển tông màu trên vòng tròn màu.
- Lightness: Tăng hoặc giảm độ sáng của màu đó.
- Saturation: Tăng hoặc giảm mức độ bão hoà (màu đậm hay nhạt).
2. Vai trò, ý nghĩa và cách thiết lập vùng chọn
Vùng chọn đóng vai trò then chốt khi chỉnh sửa ảnh. Khi tạo vùng chọn, mọi thao tác chỉnh sửa (điều chỉnh màu, cắt, xoá, tô màu,…) chỉ tác động lên phần ảnh nằm bên trong vùng chọn đó, phần còn lại không bị ảnh hưởng. Nếu không có vùng chọn nào đang hoạt động, các lệnh chỉnh sửa sẽ tác động lên toàn bộ ảnh.
Ba công cụ tạo vùng chọn thường dùng:
| Công cụ | Chức năng | Cách thực hiện |
|---|---|---|
| Rectangle Select Tool | Tạo vùng chọn hình vuông hoặc hình chữ nhật. Phím tắt: R | Kéo thả chuột để tạo vùng chọn. Sau đó có thể điều chỉnh kích thước vùng chọn. |
| Ellipse Select Tool | Tạo vùng chọn hình tròn hoặc hình elip. Phím tắt: E | Kéo thả chuột để tạo vùng chọn. Sau đó có thể điều chỉnh kích thước vùng chọn. |
| Free Select Tool | Tạo vùng chọn có hình dạng tuỳ ý. | Kéo thả chuột vẽ bao quanh vùng cần chọn, hoặc nháy chuột tại nhiều điểm để tạo đường bao kín. |
Các thao tác nâng cao với vùng chọn:
- Cắt và di chuyển vùng chọn đến vị trí mới: Nhấn giữ Alt+Ctrl rồi kéo thả.
- Sao chép và di chuyển vùng chọn đến vị trí mới: Nhấn giữ Alt+Shift rồi kéo thả.
- Mở rộng vùng chọn (thêm vùng mới vào vùng đã có): Nhấn giữ Shift khi tạo vùng chọn mới.
- Thu hẹp vùng chọn (trừ bớt khỏi vùng đã có): Nhấn giữ Ctrl khi tạo vùng chọn mới.
II. Hướng dẫn thực hành
Nhiệm vụ 1: Chỉnh độ sáng, độ tương phản và màu sắc cho ảnh
Mục tiêu: Sử dụng công cụ Brightness-Contrast và Color Balance để cải thiện một bức ảnh bị mờ tối và lệch tông màu.
Bối cảnh: Ảnh gốc (Hình 26.4) chụp cảnh bình minh nhưng hơi mờ tối và tông màu hơi lạnh so với thực tế. Ta sẽ tăng sáng, tăng tương phản để ảnh rõ ràng hơn, sau đó chỉnh cân bằng màu cho tông ấm hơn, phù hợp với khung cảnh bình minh.
Các bước thực hiện:
Bước 1. Mở ảnh trong GIMP. Vào Colors → Brightness-Contrast.
Bước 2. Điều chỉnh giá trị ở ô Brightness và Contrast cho đến khi ảnh sáng rõ và có chiều sâu hợp lí. Trong ví dụ ở sách, giá trị tham khảo là Brightness = 42, Contrast = 59. Đánh dấu ô Preview để xem trước kết quả, nhấn OK khi đã ưng ý.
Mẹo: Sau khi thiết lập xong giá trị Brightness và Contrast, em có thể lưu lại bộ thiết lập này để dùng cho lần sau bằng cách nháy vào nút + bên phải ô Presets. Một hộp thoại hiện ra để đặt tên, nhấn OK để lưu. Lần sau chỉ cần chọn tên đã lưu trong ô Presets là xong.
Bước 3. Tiếp tục vào Colors → Color Balance.
Bước 4. Trong hộp thoại Color Balance, lần lượt chọn từng dải độ sáng (Shadows, Midtones, Highlights) và điều chỉnh giá trị trên các thanh trượt kênh màu cho đến khi tông màu ảnh phù hợp. Trong ví dụ ở sách, ảnh được chỉnh ở dải Midtones với giá trị các ô Red, Green, Blue lần lượt là 3, −11 và 10. Nhấn OK để áp dụng.
Thiết lập Color Balance cũng có thể lưu lại qua ô Presets tương tự như Brightness-Contrast.
Nhiệm vụ 2: Tạo vùng chọn và chỉnh màu sắc cho từng vùng riêng biệt
Mục tiêu: Kết hợp công cụ tạo vùng chọn với các lệnh chỉnh màu để can thiệp chính xác vào từng khu vực trên ảnh.
Bối cảnh: Sử dụng ảnh vườn hoa ở Hoạt động 1 (Hình 26.1). Ảnh chụp khá tối và có nhiều vùng màu sắc khác nhau (hoa thược dược, hoa vi-ô-lét, cây xanh,…). Thay vì chỉnh màu chung cho cả ảnh, ta sẽ tạo vùng chọn rồi chỉnh riêng cho từng khu vực để kết quả chính xác hơn.
Các bước thực hiện:
Bước 1. Trước hết, chỉnh sáng tổng thể cho cả ảnh bằng công cụ Brightness-Contrast (vào Colors → Brightness-Contrast, tăng Brightness và Contrast cho ảnh bớt tối).
Bước 2. Chọn công cụ Rectangle Select Tool trên hộp công cụ (hoặc nhấn phím R). Kéo thả chuột tạo vùng chọn bao quanh khu vực chứa hoa thược dược (hoa hồng/đỏ).
Bước 3. Vào Colors → Hue-Saturation. Chọn kênh màu cần chỉnh (ví dụ chọn kênh Green vì vùng hoa thược dược có lẫn sắc xanh). Điều chỉnh giá trị Lightness và Saturation cho phù hợp – trong ví dụ ở sách, cả Lightness và Saturation của màu Green đều được đặt là 16. Nhấn OK.
Bước 4. Chọn công cụ Free Select Tool trên hộp công cụ. Nháy chuột tạo nhiều điểm bao quanh vùng chứa hoa vi-ô-lét (hoa tím/xanh lam) để tạo vùng chọn có hình dạng tuỳ ý bao sát khu vực hoa.
Bước 5. Vào Colors → Color Balance. Chọn dải Midtones, kéo thanh trượt kênh Blue về phía đậm hơn để phần hoa vi-ô-lét có màu xanh lam rõ nét hơn. Nhấn OK để áp dụng.
Gợi ý thêm: Ngoài Color Balance, em cũng có thể dùng Hue-Saturation hoặc Levels để thay đổi màu sắc cho vùng chọn. Trong trường hợp này, vì muốn tăng thành phần xanh lam cho hoa vi-ô-lét, nên ta chỉnh trên kênh Blue là phù hợp nhất.
Thầy Phạm Thành Danh
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa