I. Lý thuyết trọng tâm

Để tổ chức đảm bảo an toàn cho cơ sở dữ liệu phục vụ công tác quản lí của một tổ chức, cần xây dựng chính sách an toàn dữ liệu với những kế hoạch về tất cả các phương án sự cố có thể xảy ra và giải pháp hạn chế, khắc phục. Chính sách an toàn dữ liệu cũng phải bao gồm những quy định về ý thức, trách nhiệm đối với những người vận hành hệ thống.

Về giải pháp phần mềm, các hệ quản trị CSDL đều có chức năng hỗ trợ sao lưu dữ liệu dự phòng một cách thường xuyên theo quy định và phục hồi dữ liệu khi có sự cố. Bài thực hành này sẽ hướng dẫn khai thác hai chức năng đó trên HeidiSQL.

II. Hướng dẫn thực hành

Nhiệm vụ 1: Thực hành sao lưu CSDL

Sao lưu CSDL là quá trình xuất toàn bộ cấu trúc và dữ liệu của CSDL ra một tệp bên ngoài (tệp SQL). Tệp này chứa các câu truy vấn SQL có khả năng tái tạo lại toàn bộ CSDL khi cần.

Các bước thực hiện:

Bước 1: Nháy chuột chọn thẻ Các công cụ, chọn Xuất cơ sở dữ liệu dưới dạng SQL.

Bước 2: Cửa sổ Table tools hiện ra. Thực hiện các thiết lập sau:

• Nháy chuột để đánh dấu vào CSDL mymusic ở phía trái (tất cả các bảng trong mymusic sẽ được chọn).
• Đánh dấu vào các ô Drop – có nghĩa là khi phục hồi CSDL thì xoá đối tượng cũ (nếu có) trước khi tạo đối tượng mới (Create).
• Ở dòng Data, chọn Delete + insert – để khi phục hồi thì xoá dữ liệu cũ đi (nếu có) trước khi chèn vào dữ liệu đã sao lưu.

Bước 3: Chọn kiểu output là 1 tệp các câu truy vấn SQL: Single .sql file. Nhập vào tên tệp sao lưu, ví dụ: C:\Temp_mymusic.sql.

Bước 4: Chọn Export để thực hiện sao lưu.

Bước 5: Cuối cùng là sao chép và lưu lại tệp _mymusic.sql vào nơi an toàn.

Lưu ý: Cũng có thể thực hiện sao lưu một phần CSDL (chỉ một số bảng), bằng cách chỉ đánh dấu chọn những bảng muốn sao lưu thay vì chọn toàn bộ CSDL.

Nhiệm vụ 2: Thực hành phục hồi (restore) CSDL

Phục hồi CSDL là quá trình tái tạo lại CSDL từ tệp sao lưu đã tạo trước đó. Dưới đây là ví dụ phục hồi mymusic trên một máy mới chưa có CSDL mymusic. Cũng có thể xoá CSDL mymusic đang có đi để thực hành khôi phục CSDL mymusic từ tệp sao lưu _mymusic.sql.

Các bước thực hiện:

Bước 1: Nháy chuột chọn thẻ Tập tin, chọn Load SQL file… (hoặc nhấn tổ hợp phím Ctrl+O).

Bước 2: Chọn tệp đã sao lưu là _mymusic.sql. Nháy chuột chọn Open. Nội dung tệp mymusic_data sẽ được tải vào cửa sổ truy vấn.

Bước 3: Nháy chuột chọn biểu tượng mũi tên (▶) để thực hiện truy vấn – tức là chạy toàn bộ các câu lệnh SQL trong tệp sao lưu. Sau đó nhấn F5 để làm tươi lại danh sách CSDL.

Khi đó CSDL mymusic đã được khôi phục với đầy đủ các bảng và dữ liệu như trước khi sao lưu.

III. Hướng dẫn giải bài tập SGK

Bài Luyện tập

Đề bài: Thực hành sao lưu và phục hồi bảng banthuam của CSDL mymusic.

Hướng dẫn thực hành:

Sao lưu bảng banthuam:

Bước 1: Chọn thẻ Các công cụ → Xuất cơ sở dữ liệu dưới dạng SQL.

Bước 2: Ở phía trái, mở rộng CSDL mymusic và chỉ đánh dấu vào bảng banthuam (không chọn toàn bộ CSDL, chỉ sao lưu một phần). Đánh dấu vào các ô Drop. Ở dòng Data chọn Delete + insert.

Bước 3: Chọn output là Single .sql file. Nhập tên tệp, ví dụ: C:\Temp_banthuam.sql.

Bước 4: Chọn Export.

Bước 5: Sao chép và lưu lại tệp _banthuam.sql.

Phục hồi bảng banthuam:

Bước 1: Chọn thẻ Tập tin → Load SQL file… (hoặc Ctrl+O).

Bước 2: Chọn tệp _banthuam.sql, chọn Open.

Bước 3: Nháy chuột chọn mũi tên (▶) để chạy truy vấn. Nhấn F5 để làm tươi. Bảng banthuam đã được phục hồi với đầy đủ dữ liệu.

Bài Vận dụng

Đề bài: Giả sử cần di chuyển một CSDL từ máy tính này sang máy tính khác, em sẽ làm thế nào?

Hướng dẫn:

Để di chuyển CSDL từ máy tính A sang máy tính B, ta thực hiện qua hai bước chính:

Bước 1 – Sao lưu trên máy A: Mở HeidiSQL trên máy A, kết nối đến CSDL cần di chuyển. Thực hiện sao lưu toàn bộ CSDL ra tệp SQL theo các bước đã học ở Nhiệm vụ 1 (Các công cụ → Xuất cơ sở dữ liệu dưới dạng SQL → đánh dấu CSDL → thiết lập Drop và Delete + insert → chọn output Single .sql file → Export). Sao chép tệp SQL đã xuất sang máy B qua USB, mạng nội bộ, email hoặc dịch vụ lưu trữ đám mây.

Bước 2 – Phục hồi trên máy B: Mở HeidiSQL trên máy B, kết nối đến máy chủ CSDL. Thực hiện phục hồi từ tệp SQL theo các bước đã học ở Nhiệm vụ 2 (Tập tin → Load SQL file → chọn tệp SQL → Open → chạy truy vấn → nhấn F5 để làm tươi). CSDL sẽ được tái tạo trên máy B với đầy đủ cấu trúc bảng và dữ liệu giống hệt máy A.

Phương pháp này tận dụng đúng chức năng sao lưu và phục hồi đã thực hành trong bài: tệp SQL chứa toàn bộ câu lệnh tạo CSDL, tạo bảng và chèn dữ liệu, nên khi chạy trên máy mới sẽ tái tạo lại toàn bộ CSDL ban đầu.

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa