I. Lý thuyết trọng tâm

1. Các thao tác xử lí trên lớp ảnh

GIMP hỗ trợ tạo ảnh GIF động từ các lớp ảnh. Nguyên lí hoạt động: các lớp ảnh được hiển thị lần lượt từ lớp dưới cùng lên trên cùng, mỗi lớp tương ứng với một khung hình (frame) của ảnh động. Để tạo một tệp ảnh động, ta cần chuẩn bị nhiều lớp ảnh và thực hiện các thao tác xử lí trên chúng.

Bốn thao tác xử lí lớp thường dùng:

Mở một hay nhiều tệp làm lớp ảnh mới: Sử dụng lệnh File → Open as Layers. Chọn đường dẫn đến thư mục chứa ảnh, chọn các tệp ảnh cần mở rồi nhấn Open. Mỗi tệp ảnh sẽ trở thành một lớp riêng biệt. Ngoài ra, có thể kéo thả tệp ảnh từ thư mục vào vùng làm việc của GIMP.

Khoá lớp: Khi đã chỉnh sửa xong một lớp và muốn bảo vệ nó khỏi bị thay đổi nhầm trong quá trình làm việc với các lớp khác, ta khoá lớp đó lại. Cách thực hiện: nháy chuột vào lớp cần khoá trong hộp thoại Layer, sau đó nháy chuột vào thuộc tính khoá mong muốn. Có thể khoá theo: điểm ảnh, kênh Alpha, vị trí và kích thước lớp.

Gom cụm: Khi muốn thực hiện cùng một thao tác trên nhiều lớp đồng thời, ta gom các lớp đó thành một cụm bằng cách nháy chuột vào ô vuông thứ hai (biểu tượng sợi dây xích) bên trái tên mỗi lớp muốn gom.

Gộp lớp (Merge Down): Sau khi chỉnh sửa xong trên nhiều lớp nhỏ, có thể gộp chúng lại để giảm số lượng lớp cho dễ quản lí. Cách thực hiện: nháy chuột phải vào tên lớp cần gộp rồi chọn Merge Down. Lớp được chọn sẽ gộp xuống lớp nằm ngay bên dưới nó.

2. Thiết lập ảnh động từ lớp ảnh

a) Tạo và xem trước ảnh động

Để bắt đầu tạo ảnh động, mở các ảnh thành phần bằng lệnh File → Open as Layers. Mỗi lớp ảnh sẽ trở thành một khung hình, hiển thị lần lượt từ lớp dưới cùng lên trên cùng.

Có thể xem trước ảnh động ngay trong GIMP bằng cách chọn Filters → Animation → Playback. Nhấn nút hình tam giác để phát thử.

b) Thiết lập thời gian xuất hiện cho mỗi khung hình

Mỗi khung hình có thể được đặt thời gian hiển thị riêng bằng cách thêm cụm “(Xms)” vào phía sau tên lớp tương ứng, trong đó X là số mili-giây mà khung hình đó xuất hiện trước khi chuyển sang khung tiếp theo.

Ví dụ: Lớp có tên Frame 1 (1000ms) sẽ hiển thị trong 1 giây (1000 mili-giây). Thời gian của các khung hình khác nhau có thể được đặt khác nhau.

c) Xuất ra tệp ảnh động GIF

Để xuất ảnh động, vào File → Export As, gõ tên tệp với phần mở rộng .gif (chọn loại tệp là By Extension trong ô Select File Type) rồi nhấn Export. Hộp thoại xuất hiện với ba nội dung quan trọng:

• As animation: Đánh dấu ô này để xuất dưới dạng ảnh động (nếu không đánh dấu, chỉ xuất ảnh tĩnh).
• Loop forever: Đánh dấu ô này nếu muốn ảnh động lặp lại liên tục từ đầu đến cuối. Nếu không đánh dấu, ảnh chỉ chạy một lượt rồi dừng.
• Delay between frames where unspecified: Nhập số mili-giây dùng làm thời gian hiển thị mặc định cho các khung hình chưa được đặt thời gian riêng trong tên lớp.

Nhấn Export để lưu tệp.

Lưu ý: Nếu các ảnh đã tải có kích thước lớn hơn khung hình, GIMP sẽ hiện thông báo yêu cầu cắt. Nhấn nút Crop để cắt các lớp cho vừa với khung hình.

d) Thêm hiệu ứng cho ảnh động

GIMP cung cấp sẵn một số hiệu ứng chuyển cảnh để làm ảnh động sinh động hơn. Truy cập bằng lệnh Filters → Animation và chọn hiệu ứng mong muốn.

Ví dụ hiệu ứng Blend (chuyển động mờ dần giữa các lớp): Hiệu ứng này cần ít nhất 3 lớp – lớp dưới cùng đóng vai trò nền, hình ảnh sẽ chuyển dần từ lớp thứ 2 lên lớp trên cùng. Giữa hai lớp ảnh gốc kề nhau, GIMP tự tạo thêm một số khung hình trung gian (số lượng được thiết lập trong ô Intermediate frames). Các khung hình trung gian này được tạo bằng cách hoà trộn lớp nguồn, lớp đích và lớp nền, tạo hiệu ứng chuyển cảnh mượt mà.

II. Hướng dẫn thực hành

Nhiệm vụ 1: Tạo hình tròn bằng các nét như Hình 28.5

Mục tiêu: Kết hợp các công cụ vẽ, vùng chọn, nhân bản lớp, lật ảnh và xoay ảnh để tạo một hình tròn được trang trí bằng các nét gạch, chuẩn bị làm nguyên liệu cho ảnh động ở Nhiệm vụ 2.

Các bước thực hiện:

Bước 1. Chọn File → New, nhập kích thước 500 × 500 pixel vào ô Width và Height, nhấn OK để tạo ảnh mới.

Bước 2. Đặt màu nổi thành màu trắng. Chọn công cụ tô màu Bucket Fill (hoặc nhấn tổ hợp phím Shift+B) rồi tô màu trắng cho toàn bộ lớp vừa tạo.

Bước 3. Nháy chuột phải vào lớp trong hộp Layer, chọn New Layer và đặt tên là Layer 1.

Bước 4. Chọn màu nổi là màu xám nhạt (ví dụ mã HTML: dcdcdc) và màu nền là màu xám đậm (ví dụ mã HTML: 7f7f7f).

Bước 5. Chọn công cụ Rectangle Select Tool. Trong hộp tuỳ chọn công cụ, đánh dấu ô Rounded corners và đặt Radius bằng 30. Xác định vị trí vùng chọn: Position 235, 0 và Size 30, 90.

Bước 6. Nhấn tổ hợp phím Shift+B để tô màu cho vùng chọn vừa tạo (kết quả là một nét gạch nhỏ nằm phía trên hình tròn, tương tự vạch 12 giờ trên mặt đồng hồ).

Bước 7. Chọn Duplicate Layer trên Layer 1 để tạo bản sao.

Bước 8. Nháy chuột vào lớp bản sao (Layer 1 copy), chọn công cụ Flip và trong hộp tuỳ chọn chọn hướng Vertical, sau đó nháy chuột lên ảnh để lật theo chiều dọc. Kết quả: nét gạch thứ hai xuất hiện ở phía dưới (vị trí 6 giờ).

Bước 9. Nháy chuột phải vào Layer 1 copy, chọn Merge Down để gộp với Layer 1.

Bước 10. Chọn Duplicate Layer trên Layer 1 một lần nữa.

Bước 11. Chọn lệnh Unified Transform Tool trên hộp công cụ (hoặc nhấn tổ hợp phím Shift+T). Giữ chuột bên ngoài khung hình và quay sao cho hình quay 3 bước (tương ứng góc quay 45°). Nhấn nút Transform để áp dụng.

Bước 12. Nháy chuột phải vào Layer 1 copy, chọn Merge Down để gộp.

Bước 13. Lặp lại các bước 10, 11, 12 nhưng lần này quay với góc 90° để tạo nốt các nét gạch còn thiếu.

Nhiệm vụ 2: Tạo ảnh động biểu tượng chờ dùng hình trong Nhiệm vụ 1

Mục tiêu: Biến hình tròn vừa tạo thành ảnh động GIF dạng biểu tượng chờ (loading icon) – mỗi khung hình tô đậm một nét gạch theo thứ tự vòng tròn.

Các bước thực hiện:

Bước 1. Chọn Duplicate Layer trên Layer 1 để tạo bản sao.

Bước 2. Chọn công cụ Fuzzy Select Tool (chọn vùng có màu tương tự, hoặc nhấn phím U) trên hộp công cụ, rồi nháy chuột vào nét gạch ở vị trí 12 giờ. Toàn bộ nét gạch này sẽ được chọn.

Bước 3. Nhấn tổ hợp phím Shift+B để tô màu. Nháy chuột vào ô BG color fill (tô bằng màu nền – màu xám đậm) rồi đưa con trỏ lên vùng đã chọn và nháy chuột để tô.

Bước 4. Chọn Duplicate Layer trên Layer 1.

Bước 5. Nháy chuột vào lớp vừa tạo và kéo lên trên cùng trong hộp Layer.

Bước 6. Nhấn phím U (Fuzzy Select Tool) rồi nháy chuột vào nét gạch ở vị trí 1 giờ (nét tiếp theo theo chiều kim đồng hồ).

Bước 7. Nhấn tổ hợp phím Shift+B rồi di chuột lên vùng vừa chọn và nháy chuột để tô màu xám đậm.

Bước 8. Lặp lại các bước 4, 5, 6, 7 thêm 6 lần nữa, mỗi lần tô một nét gạch tiếp theo theo thứ tự trên vòng tròn (lần lượt ở các vị trí 2 giờ, 3 giờ, 4 giờ, 5 giờ, 6 giờ, 7 giờ,…). Kết quả thu được 8 lớp ảnh sắp xếp lần lượt từ dưới lên trên, mỗi lớp có một nét gạch được tô đậm ở vị trí khác nhau.

Bước 9. Xoá lớp Layer 1 gốc (lớp không có nét nào được tô đậm) vì không cần dùng làm khung hình.

Bước 10. Chọn File → Export As, nhập tên tệp là Waiting.gif. Kiểm tra các thông số trong hộp thoại xuất (đánh dấu As animation, Loop forever, đặt thời gian Delay phù hợp). Nhấn Export để xuất tệp ảnh động.

Mẹo xem trước: Có thể xem trước ảnh động trước khi xuất bằng lệnh Filter → Animation → Playback, nhấn nút hình tam giác để phát. Hoặc sau khi xuất, mở tệp GIF tại vị trí đã lưu để xem kết quả.

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa