Bài tập Khtn 8 Bài 24: Cường độ dòng điện và hiệu điện thế (22 bài tập)

Lớp 8 · KHTN Bài 24

Cường Độ Dòng Điện & Hiệu Điện Thế

Khái niệm, đơn vị, cách đo và an toàn điện trong đời sống

1
Cường độ dòng điện

Thí nghiệm dẫn dắt: Mắc mạch điện gồm nguồn pin, biến trở, ampe kế, bóng đèncông tắc. Khi dịch chuyển con chạy biến trở:

  • Số chỉ ampe kế càng lớn → bóng đèn sáng càng mạnh → dòng điện càng mạnh.
  • Số chỉ ampe kế càng nhỏ → bóng đèn sáng càng yếu → dòng điện càng yếu.
+ Biến trở A Ampe kế Đèn K
Sơ đồ mạch điện đo cường độ dòng điện
CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN
Số chỉ của ampe kế chính là cường độ dòng điện — cho biết mức độ mạnh hay yếu của dòng điện trong mạch.
Kí hiệu: $I$  ·  Đơn vị: ampe (A), đơn vị nhỏ hơn là miliampe (mA)

▸ Chuyển đổi đơn vị

1 A = 1000 mA
1 mA = 0,001 A
Lưu ý: Dòng điện càng mạnh thì cường độ dòng điện I càng lớn → các tác dụng của dòng điện (làm nóng, phát sáng, hoá học, sinh lí) càng mạnh.
2
Ampe kế – cách đo cường độ dòng điện

Ampe kế là dụng cụ dùng để đo cường độ dòng điện. Kí hiệu trong sơ đồ mạch điện: vòng tròn có chữ A bên trong.

A +
Kí hiệu ampe kế trong sơ đồ mạch điện

▸ Cách mắc ampe kế vào mạch điện

  • Mắc nối tiếp với thiết bị cần đo (dòng điện đi qua thiết bị cũng đi qua ampe kế).
  • Chốt (+) của ampe kế nối về phía cực dương của nguồn điện.
  • Chốt (−) của ampe kế nối về phía cực âm của nguồn điện.
⚠️Tuyệt đối KHÔNG được mắc trực tiếp hai chốt của ampe kế vào hai cực của nguồn điện → sẽ làm hỏng ampe kếnguồn điện.
Mẹo nhớ cách mắc: "Ampe kế đo dòng điện đi qua thiết bị → phải nối tiếp với thiết bị". Cũng giống như đo lưu lượng nước chảy: phải đặt đồng hồ đo trên đường ống nước.
3
Hiệu điện thế

Quan sát: Trên mỗi nguồn điện (pin, acquy) có ghi các giá trị như 1,5 V; 3 V; 4,5 V; 9 V;… Đây chính là hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện.

Thí nghiệm: Khi lần lượt thay các nguồn điện có hiệu điện thế khác nhau vào cùng mạch điện (giữ nguyên vị trí biến trở):

  • Nguồn điện có số vôn càng lớn → số chỉ ampe kế càng lớn → dòng điện càng mạnh.
  • → Nguồn điện có hiệu điện thế lớn hơn thì khả năng sinh ra dòng điện càng mạnh.
HIỆU ĐIỆN THẾ
Khả năng sinh ra dòng điện của pin (hay acquy) được đo bằng hiệu điện thế (còn gọi là điện áp) giữa hai cực của nó.
Kí hiệu: $U$  ·  Đơn vị: vôn (V)

▸ Các đơn vị khác và chuyển đổi

1 mV = 0,001 V
1 kV = 1000 V
1 V = 1000 mV

▸ Một số giá trị hiệu điện thế thường gặp

Nguồn điệnHiệu điện thế
Pin tròn (pin con ó)1,5 V
Pin vuông9 V
Acquy xe máy6 V hoặc 12 V
Ổ điện gia đình (Việt Nam)220 V
4
Vôn kế – cách đo hiệu điện thế

Vôn kế là dụng cụ dùng để đo hiệu điện thế. Kí hiệu trong sơ đồ mạch điện: vòng tròn có chữ V bên trong.

V +
Kí hiệu vôn kế trong sơ đồ mạch điện

▸ Cách mắc vôn kế vào mạch điện

  • Mắc song song với hai cực nguồn điện hoặc hai đầu thiết bị cần đo.
  • Chốt (+) của vôn kế nối với cực dương của nguồn điện.
  • Chốt (−) của vôn kế nối với cực âm của nguồn điện.
Quan trọng: Khi mắc vôn kế trực tiếp vào hai cực của nguồn điện, số chỉ trên vôn kế bằng giá trị ghi trên nguồn điện. Ví dụ: pin ghi 1,5 V → vôn kế đo được khoảng 1,5 V.

▸ So sánh ampe kế và vôn kế

Đặc điểmAmpe kếVôn kế
Kí hiệu Vòng tròn chữ A Vòng tròn chữ V
Đo đại lượng Cường độ dòng điện ($I$) Hiệu điện thế ($U$)
Đơn vị Ampe (A), miliampe (mA) Vôn (V), milivôn (mV), kilôvôn (kV)
Cách mắc Nối tiếp với thiết bị Song song với thiết bị
Chốt (+) Nối về phía cực (+) nguồn Nối với cực (+) nguồn
📌Mẹo nhớ: "Ampe kế → nối tiếp" (cùng chữ N) ; "Vôn kế → song song" (cùng có dấu V trên đỉnh).
5
An toàn khi sử dụng điện

Hiệu điện thế và cường độ dòng điện đều liên quan đến an toàn tính mạng. Cần ghi nhớ các quy tắc sau:

Quy tắc an toàn điện
  • Trong thí nghiệm, chỉ sử dụng nguồn điện có hiệu điện thế nhỏ hơn 40 V.
  • Khi tiếp xúc với nguồn điện có hiệu điện thế trên 40 V, dòng điện qua cơ thể có thể vượt 70 mA → gây nguy hiểm đến tính mạng.
  • Mạng điện gia đình tại Việt Nam có hiệu điện thế 220 V → tuyệt đối không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ổ điện, dây điện hở.
  • Khi sửa chữa thiết bị điện, phải ngắt nguồn điện (tắt cầu dao) và đeo đồ bảo hộ cách điện.
Vì sao 40 V là ngưỡng an toàn? Khi tiếp xúc với hiệu điện thế dưới 40 V, dòng điện qua cơ thể nhỏ → tác dụng sinh lí không đáng kể. Khi vượt 40 V, dòng điện đủ mạnh để gây co giật cơ, ảnh hưởng tim mạch và hệ thần kinh.
6
Xem đầy đủ lý thuyết

Bài lý thuyết chi tiết bao gồm: phương pháp đọc số chỉ ampe kế, vôn kế, các dạng bài tập có lời giải đầy đủ, cách chọn dụng cụ đo phù hợp, sơ đồ tư duy và nhiều ví dụ thực tế.

1
Điểm: 0/22

Cùng luyện bài Cường độ dòng điện & Hiệu điện thế!

22 câu: 17 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu