Cường Độ Dòng Điện & Hiệu Điện Thế
Khái niệm, đơn vị, cách đo và an toàn điện trong đời sống
Thí nghiệm dẫn dắt: Mắc mạch điện gồm nguồn pin, biến trở, ampe kế, bóng đèn và công tắc. Khi dịch chuyển con chạy biến trở:
- Số chỉ ampe kế càng lớn → bóng đèn sáng càng mạnh → dòng điện càng mạnh.
- Số chỉ ampe kế càng nhỏ → bóng đèn sáng càng yếu → dòng điện càng yếu.
▸ Chuyển đổi đơn vị
Ampe kế là dụng cụ dùng để đo cường độ dòng điện. Kí hiệu trong sơ đồ mạch điện: vòng tròn có chữ A bên trong.
▸ Cách mắc ampe kế vào mạch điện
- Mắc nối tiếp với thiết bị cần đo (dòng điện đi qua thiết bị cũng đi qua ampe kế).
- Chốt (+) của ampe kế nối về phía cực dương của nguồn điện.
- Chốt (−) của ampe kế nối về phía cực âm của nguồn điện.
Quan sát: Trên mỗi nguồn điện (pin, acquy) có ghi các giá trị như 1,5 V; 3 V; 4,5 V; 9 V;… Đây chính là hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện.
Thí nghiệm: Khi lần lượt thay các nguồn điện có hiệu điện thế khác nhau vào cùng mạch điện (giữ nguyên vị trí biến trở):
- Nguồn điện có số vôn càng lớn → số chỉ ampe kế càng lớn → dòng điện càng mạnh.
- → Nguồn điện có hiệu điện thế lớn hơn thì khả năng sinh ra dòng điện càng mạnh.
▸ Các đơn vị khác và chuyển đổi
▸ Một số giá trị hiệu điện thế thường gặp
| Nguồn điện | Hiệu điện thế |
|---|---|
| Pin tròn (pin con ó) | 1,5 V |
| Pin vuông | 9 V |
| Acquy xe máy | 6 V hoặc 12 V |
| Ổ điện gia đình (Việt Nam) | 220 V |
Vôn kế là dụng cụ dùng để đo hiệu điện thế. Kí hiệu trong sơ đồ mạch điện: vòng tròn có chữ V bên trong.
▸ Cách mắc vôn kế vào mạch điện
- Mắc song song với hai cực nguồn điện hoặc hai đầu thiết bị cần đo.
- Chốt (+) của vôn kế nối với cực dương của nguồn điện.
- Chốt (−) của vôn kế nối với cực âm của nguồn điện.
▸ So sánh ampe kế và vôn kế
| Đặc điểm | Ampe kế | Vôn kế |
|---|---|---|
| Kí hiệu | Vòng tròn chữ A | Vòng tròn chữ V |
| Đo đại lượng | Cường độ dòng điện ($I$) | Hiệu điện thế ($U$) |
| Đơn vị | Ampe (A), miliampe (mA) | Vôn (V), milivôn (mV), kilôvôn (kV) |
| Cách mắc | Nối tiếp với thiết bị | Song song với thiết bị |
| Chốt (+) | Nối về phía cực (+) nguồn | Nối với cực (+) nguồn |
Hiệu điện thế và cường độ dòng điện đều liên quan đến an toàn tính mạng. Cần ghi nhớ các quy tắc sau:
- Trong thí nghiệm, chỉ sử dụng nguồn điện có hiệu điện thế nhỏ hơn 40 V.
- Khi tiếp xúc với nguồn điện có hiệu điện thế trên 40 V, dòng điện qua cơ thể có thể vượt 70 mA → gây nguy hiểm đến tính mạng.
- Mạng điện gia đình tại Việt Nam có hiệu điện thế 220 V → tuyệt đối không để cơ thể tiếp xúc trực tiếp với ổ điện, dây điện hở.
- Khi sửa chữa thiết bị điện, phải ngắt nguồn điện (tắt cầu dao) và đeo đồ bảo hộ cách điện.
Bài lý thuyết chi tiết bao gồm: phương pháp đọc số chỉ ampe kế, vôn kế, các dạng bài tập có lời giải đầy đủ, cách chọn dụng cụ đo phù hợp, sơ đồ tư duy và nhiều ví dụ thực tế.
Đầy đủ định nghĩa, công thức, các dạng bài tập có lời giải, sơ đồ tư duy và nhiều ví dụ minh hoạ thực tế.
Cùng luyện bài Cường độ dòng điện & Hiệu điện thế!
22 câu: 17 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
