Sinh Sản Ở Người
Cơ quan sinh dục · thụ tinh & thụ thai · kinh nguyệt · biện pháp tránh thai · bệnh lây truyền
| Cơ quan | Chức năng |
|---|---|
| Tinh hoàn (trong bìu) | Sản sinh tinh trùng. Nhiệt độ thích hợp ~$35°C$ |
| Mào tinh | Nơi tinh trùng tiếp tục phát triển và hoàn thiện về cấu tạo |
| Ống dẫn tinh | Dẫn tinh trùng từ mào tinh đến túi tinh |
| Túi tinh | Chứa và nuôi dưỡng tinh trùng |
| Tuyến tiền liệt | Tiết dịch hoà với tinh trùng tạo thành tinh dịch |
| Tuyến hành | Tiết dịch bôi trơn |
| Dương vật (chứa ống đái) | Đưa tinh dịch ra ngoài |
| Cơ quan | Chức năng |
|---|---|
| Buồng trứng (trong khoang bụng) | Sản sinh trứng |
| Phễu dẫn trứng | Hứng trứng khi rụng và đưa vào ống dẫn trứng |
| Ống dẫn trứng | Nơi xảy ra quá trình thụ tinh (nếu trứng gặp tinh trùng) |
| Tử cung | Nuôi dưỡng thai nhi phát triển |
| Cổ tử cung | Nối tử cung với âm đạo |
| Âm đạo | Nơi tiếp nhận tinh trùng; đường ra của trẻ khi sinh |
▸ Quá trình thụ tinh
Khi trứng chín và rụng khỏi buồng trứng → trứng được phễu dẫn trứng hứng và di chuyển theo ống dẫn trứng về phía tử cung. Tinh trùng sau khi vào âm đạo sẽ bơi ngược lên qua tử cung đến ống dẫn trứng.
Dù có rất nhiều tinh trùng tiếp cận, chỉ duy nhất MỘT tinh trùng kết hợp được với trứng.
▸ Quá trình thụ thai
Sau khi hình thành, hợp tử vừa di chuyển về phía tử cung vừa phân chia liên tục để tạo thành phôi.
Tại nơi phôi bám vào sẽ hình thành nhau thai — cơ quan thực hiện trao đổi chất giữa phôi thai với cơ thể mẹ, giúp phôi thai phát triển.
▸ Phân biệt thụ tinh và thụ thai
Cùng với sự phát triển của nang trứng, hormone estrogen từ buồng trứng tiết ra làm cho lớp niêm mạc tử cung dày lên, xốp, chứa nhiều mạch máu để chuẩn bị đón phôi xuống làm tổ.
▸ Cơ chế hình thành kinh nguyệt
▸ Chu kì kinh nguyệt
Ở phụ nữ không mang thai, kinh nguyệt diễn ra theo chu kì, thường khoảng 28 ngày. Trứng thường rụng vào khoảng ngày thứ 14 của chu kì.
1-5
6-13
14
15-28
(rụng trứng) Ngày 28
▸ 3 nguyên tắc tránh thai
▸ Các biện pháp tránh thai phổ biến
| Biện pháp | Tác dụng |
|---|---|
| Thuốc tránh thai hằng ngày | Ngăn không cho trứng chín và rụng |
| Thuốc tránh thai khẩn cấp | Ngăn trứng rụng hoặc ngăn phôi làm tổ (dùng sau quan hệ) |
| Bao cao su | Ngăn tinh trùng gặp trứng; phòng bệnh lây truyền qua đường sinh dục |
| Đặt vòng tránh thai | Ngăn sự làm tổ của trứng đã thụ tinh ở tử cung |
| Tính ngày an toàn | Tránh quan hệ vào ngày rụng trứng (kém hiệu quả) |
| Triệt sản | Thắt ống dẫn tinh / ống dẫn trứng (vĩnh viễn) |
▸ Vì sao KHÔNG nên mang thai ở tuổi vị thành niên?
- Tử cung chưa phát triển hoàn thiện → tỉ lệ sinh non, sẩy thai cao.
- Khi sinh thường bị sót nhau, băng huyết, nhiễm khuẩn.
- Con sinh ra thường nhẹ cân, tỉ lệ tử vong cao.
- Ảnh hưởng nghiêm trọng đến học tập, cơ hội phát triển bản thân.
- Nạo phá thai có thể dẫn đến vô sinh, chửa ngoài dạ con, vỡ tử cung ở lần sinh sau.
Một số bệnh lây truyền qua đường sinh dục thường gặp:
▸ Biện pháp phòng chống
- Quan hệ tình dục an toàn (sử dụng bao cao su).
- Không dùng chung bơm kim tiêm.
- Xét nghiệm sàng lọc trước khi mang thai.
- Giữ lối sống lành mạnh, chung thuỷ một vợ một chồng.
▸ Bảo vệ sức khoẻ sinh sản vị thành niên
- Hình thành thói quen sống tốt, lối sống lành mạnh.
- Luyện tập thể dục, thể thao phù hợp.
- Giữ vệ sinh cơ quan sinh dục.
- Tìm hiểu kiến thức đúng đắn về sức khoẻ sinh sản.
- Tránh quan hệ tình dục sớm.
Để xem lý thuyết đầy đủ kèm hình ảnh minh hoạ, bảng tổng hợp, sơ đồ tư duy chi tiết và phương pháp giải các dạng bài tập, hãy đọc bài viết bên dưới:
Định nghĩa, hình ảnh minh hoạ, bảng tổng hợp, sơ đồ tư duy và 4 dạng bài tập có lời giải chi tiết.
Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 22 câu bám sát chương trình SGK!
Cùng luyện bài Sinh sản ở người!
22 câu: 17 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu