Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 72
Đề bài: Khi sử dụng các thiết bị quạt điện, bếp từ, bình nước nóng, máy sấy tóc, ấm đun nước, đèn điện,… ta không nhìn thấy dòng điện xoay chiều chạy qua các thiết bị đó, nhưng ta có thể nhận biết sự tồn tại của dòng điện qua các tác dụng của nó. Vậy, dòng điện xoay chiều có những tác dụng gì?
Lời giải:
Dòng điện xoay chiều có 4 tác dụng chính:
- Tác dụng nhiệt: làm các vật dẫn nóng lên (bàn là, ấm đun nước,…).
- Tác dụng phát sáng: làm các đèn điện phát sáng (đèn LED, đèn huỳnh quang,…).
- Tác dụng từ: sinh ra từ trường quanh dây dẫn có dòng điện chạy qua (chuông điện, động cơ điện,…).
- Tác dụng sinh lí: gây co giật cơ, có thể làm tim ngừng đập (điện giật) hoặc được ứng dụng trong y học (máy khử rung tim,…).
I. Tác dụng nhiệt
Hoạt động trang 72
Đề bài: Quan sát Hình 15.1 và cho biết:
- Cảm giác của tay thế nào khi chạm vào vỏ nhựa máy sấy tóc đang hoạt động?
- Hơi nóng thổi ra từ đầu sấy của máy sấy tóc chứng tỏ năng lượng điện được chuyển hoá thành những dạng năng lượng nào?
- Từ kết quả trên chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?
Lời giải:
1. Khi chạm tay vào vỏ nhựa máy sấy tóc đang hoạt động, tay có cảm giác ấm nóng.
2. Hơi nóng thổi ra từ đầu sấy chứng tỏ năng lượng điện đã chuyển hoá thành:
- Nhiệt năng (làm dây đốt nóng lên, làm không khí nóng).
- Cơ năng (làm quay quạt để thổi không khí nóng ra).
3. Kết quả trên chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.
Câu hỏi trang 72
Đề bài: Nêu các ví dụ trong cuộc sống để chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.
Lời giải:
Một số ví dụ chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt:
- Bàn là điện: làm nóng để là phẳng quần áo.
- Ấm đun nước điện: làm nóng và đun sôi nước.
- Bếp điện, bếp từ: làm nóng nồi để nấu thức ăn.
- Bình nước nóng (bình nóng lạnh): làm nóng nước để tắm.
- Lò vi sóng, lò nướng: làm nóng và nấu chín thức ăn.
- Nồi cơm điện, máy sấy tóc, máy sưởi.
II. Tác dụng phát sáng
Hoạt động trang 72
Đề bài:
- Gia đình em thường sử dụng loại đèn điện nào để chiếu sáng? Dòng điện được sử dụng để chiếu sáng là dòng điện một chiều hay dòng điện xoay chiều?
- Quan sát các Hình 15.2 và 15.3, cho biết dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?
Lời giải:
1. Gia đình thường sử dụng các loại đèn để chiếu sáng như: đèn LED, đèn huỳnh quang (đèn ống), đèn sợi đốt, đèn compact,…
Dòng điện sử dụng để chiếu sáng trong gia đình là dòng điện xoay chiều (lấy từ lưới điện quốc gia, có hiệu điện thế 220 V).
2. Quan sát Hình 15.2 và 15.3 cho thấy khi có dòng điện xoay chiều chạy qua, đèn huỳnh quang và đèn sợi đốt đều phát sáng.
→ Chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng phát sáng.
Câu hỏi trang 73
Đề bài: Nêu ví dụ trong cuộc sống chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng phát sáng.
Lời giải:
Một số ví dụ:
- Đèn LED, đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang, đèn compact dùng để chiếu sáng trong nhà.
- Đèn neon dùng để trang trí, làm biển quảng cáo.
- Đèn đường, đèn pha sân vận động.
III. Tác dụng từ
Hoạt động trang 73
Đề bài: Quan sát Hình 15.4 và cho biết:
- Khi đóng công tắc K để dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây thì đinh sắt bị hút lên, chứng tỏ dòng điện có tác dụng gì?
- Hiện tượng xảy ra có gì khác hay không nếu thay dòng điện xoay chiều bởi dòng điện một chiều?
Lời giải:
1. Khi đóng công tắc K, dòng điện xoay chiều chạy qua cuộn dây làm xuất hiện từ trường, từ trường này hút đinh sắt lên.
→ Chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng từ.
2. Nếu thay dòng điện xoay chiều bằng dòng điện một chiều, hiện tượng vẫn xảy ra tương tự: đinh sắt vẫn bị hút lên. Vì cả dòng điện xoay chiều và dòng điện một chiều đều có tác dụng từ (đều sinh ra từ trường xung quanh cuộn dây dẫn).
Câu hỏi trang 73
Đề bài: Nêu ví dụ trong cuộc sống chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng từ.
Lời giải:
Một số ví dụ:
- Chuông điện, loa điện (hoạt động nhờ nam châm điện).
- Quạt điện, máy bơm nước, máy giặt (sử dụng động cơ điện xoay chiều).
- Cẩu điện dùng nam châm điện hút các vật bằng sắt, thép trong công nghiệp.
- Rơ-le điện từ dùng để đóng, ngắt mạch tự động.
- Máy chụp cộng hưởng từ trong y học.
IV. Tác dụng sinh lí
Câu hỏi 1 trang 74
Đề bài: Nêu ví dụ trong cuộc sống chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng sinh lí.
Lời giải:
Một số ví dụ:
- Khi sơ ý chạm tay vào dây điện bị hở hoặc ổ cắm điện, người bị điện giật – các cơ co giật, có thể tê liệt, nguy hiểm đến tính mạng.
- Đứng gần các trạm biến thế hoặc đường dây điện cao thế bị rò điện cũng có thể gây nguy hiểm cho sức khoẻ.
Câu hỏi 2 trang 74
Đề bài: Nêu một số ứng dụng của dòng điện xoay chiều trong y tế để điều trị cho bệnh nhân.
Lời giải:
Một số ứng dụng:
- Máy khử rung tim: dùng xung điện để khôi phục nhịp đập bình thường của tim khi nhịp tim bị rối loạn.
- Máy kích thích cơ, máy điện châm: dùng dòng điện xoay chiều thích hợp để hỗ trợ điều trị, phục hồi chức năng cho bệnh nhân.
- Xung điện giúp giảm đau cơ, đau khớp, hỗ trợ phục hồi sau chấn thương và tăng cường tuần hoàn máu.
Em có thể
Nhận biết các tác dụng của dòng điện xoay chiều ở một số thiết bị
Lời giải:
| Thiết bị | Tác dụng của dòng điện xoay chiều |
|---|---|
| Quạt điện | Tác dụng từ (động cơ điện làm quay cánh quạt) |
| Bếp từ | Tác dụng từ + tác dụng nhiệt (làm nóng nồi) |
| Bình nước nóng | Tác dụng nhiệt (làm nóng nước) |
| Máy sấy tóc | Tác dụng nhiệt + tác dụng từ (quạt thổi không khí nóng) |
| Ấm đun nước | Tác dụng nhiệt (làm nước sôi) |
| Đèn điện | Tác dụng phát sáng (và tác dụng nhiệt với đèn sợi đốt) |
Một số ví dụ ứng dụng trong thực tế
Lời giải:
- Tác dụng phát sáng: đèn LED, đèn huỳnh quang, đèn sợi đốt dùng chiếu sáng; đèn đường, đèn neon trang trí.
- Tác dụng nhiệt: bàn là điện, ấm đun nước điện, bếp điện, lò sưởi, máy sấy tóc.
- Tác dụng từ: chuông điện, loa điện, quạt điện, máy bơm nước, cẩu điện hút sắt thép.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu