Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 100
Đề bài: Các phi kim như carbon, lưu huỳnh hay chlorine là những chất không thể thiếu trong công nghiệp cũng như cuộc sống hàng ngày. Tính chất của chúng có gì khác so với kim loại?
Lời giải:
So với kim loại, phi kim có những điểm khác biệt cơ bản như sau:
- Tính chất vật lí: Phi kim thường không dẫn điện, có nhiệt độ nóng chảy, nhiệt độ sôi và khối lượng riêng thấp hơn kim loại. Ở điều kiện thường, phi kim có thể tồn tại ở cả 3 thể (rắn, lỏng, khí), trong khi kim loại hầu hết ở thể rắn.
- Tính chất hoá học: Phi kim nhận electron trong phản ứng tạo ion âm; kim loại thì nhường electron tạo ion dương. Phi kim tác dụng với oxygen thường tạo oxide acid, còn kim loại tác dụng với oxygen tạo oxide base.
I. Ứng dụng của một số phi kim quan trọng
Hoạt động trang 101
Đề bài: Sử dụng Hình 21.2, kết hợp với những hiểu biết của em trong thực tế, em hãy trình bày một số ứng dụng của các phi kim như carbon, lưu huỳnh, chlorine trong cuộc sống.
Lời giải:
Ứng dụng của carbon:
- Than hoạt tính (từ than gỗ, than xương): có tính hấp phụ → dùng làm mặt nạ phòng độc, chất khử màu, khử mùi.
- Than cốc: làm nhiên liệu, nguyên liệu trong công nghiệp luyện kim.
- Than chì: làm điện cực, chất bôi trơn, ruột bút chì.
- Kim cương: làm đồ trang sức, mũi khoan, dao cắt kính.
Ứng dụng của lưu huỳnh (theo Hình 21.2):
- Lưu hoá cao su (sản xuất lốp xe, ống dẫn, đệm,…).
- Sản xuất dược phẩm.
- Sản xuất sulfuric acid ($H_2SO_4$).
- Sản xuất thuốc diệt nấm trong nông nghiệp.
- Sản xuất pháo hoa, diêm.
Ứng dụng của chlorine:
- Khử trùng nước sinh hoạt.
- Sản xuất nước Javel, chất tẩy rửa.
- Tẩy trắng vải, sợi, bột giấy.
- Sản xuất chất dẻo (nhựa PVC,…).
II. Sự khác nhau giữa phi kim và kim loại
Câu hỏi 1 trang 102
Đề bài: Giải thích tại sao trong phản ứng giữa kim loại và phi kim, phi kim thường nhận electron.
Lời giải:
Trong phản ứng giữa kim loại và phi kim:
- Kim loại có khuynh hướng nhường electron ở lớp ngoài cùng để tạo thành ion dương, đạt được cấu hình electron bền vững (giống khí hiếm).
- Phi kim thì ngược lại, có khuynh hướng nhận electron vào lớp ngoài cùng để đạt được cấu hình electron bền vững (giống khí hiếm).
→ Vì vậy, khi kim loại nhường electron thì phi kim sẽ nhận electron để tạo ion âm. Hai loại ion trái dấu hút nhau tạo thành hợp chất.
Ví dụ: Trong phản ứng $2Na + Cl_2 \rightarrow 2NaCl$, mỗi nguyên tử Na nhường 1 electron tạo $Na^+$, mỗi nguyên tử Cl nhận 1 electron tạo $Cl^-$.
Câu hỏi 2 trang 102
Đề bài: Lấy ví dụ minh hoạ sự khác nhau giữa kim loại và phi kim về tính chất vật lí và tính chất hoá học.
Lời giải:
a) Khác nhau về tính chất vật lí:
| Đặc điểm | Kim loại | Phi kim |
|---|---|---|
| Tính dẫn điện | Dẫn điện tốt (Cu, Al,…) | Hầu hết không dẫn điện (S, P,…) |
| Trạng thái ở điều kiện thường | Hầu hết ở thể rắn (trừ Hg ở thể lỏng) | Có thể ở thể rắn (C, S), lỏng (Br) hoặc khí (O₂, Cl₂, N₂,…) |
| Nhiệt độ nóng chảy, sôi | Thường cao | Thường thấp hơn |
| Khối lượng riêng | Thường lớn | Thường nhỏ hơn |
b) Khác nhau về tính chất hoá học:
- Trong phản ứng với phi kim: Kim loại nhường electron tạo ion dương, phi kim nhận electron tạo ion âm.
$$Na \rightarrow Na^+ + 1e$$
$$Cl + 1e \rightarrow Cl^-$$
- Tác dụng với oxygen:
- Kim loại tác dụng với oxygen tạo oxide base. Ví dụ:
$$2Mg + O_2 \xrightarrow{t^o} 2MgO$$
- Phi kim tác dụng với oxygen tạo oxide acid. Ví dụ:
$$S + O_2 \xrightarrow{t^o} SO_2$$
Em có thể
Ưu điểm của khẩu trang than hoạt tính so với khẩu trang thường
Lời giải:
- Khẩu trang thường chỉ ngăn được bụi và giọt bắn lớn, không lọc được khí độc, hơi hoá chất hay mùi.
- Khẩu trang than hoạt tính có thêm lớp than hoạt tính bên trong, lợi dụng tính hấp phụ mạnh của than để giữ lại các phân tử bụi mịn, khí độc, hơi hoá chất, mùi và một phần vi khuẩn.
→ Khẩu trang than hoạt tính bảo vệ tốt hơn so với khẩu trang thường, đặc biệt trong môi trường có nhiều khí độc, hơi hoá chất hoặc ô nhiễm không khí nặng.
Vai trò của than hoạt tính trong các máy lọc nước
Lời giải:
Than hoạt tính có tính hấp phụ mạnh, khi nước đi qua lớp than hoạt tính trong máy lọc, các chất sau đây sẽ bị giữ lại trên bề mặt than:
- Các chất hữu cơ gây màu, gây mùi.
- Một phần tạp chất, kim loại nặng, hoá chất trong nước (như clo dư,…).
- Một số vi khuẩn.
→ Nhờ đó, nước sau khi qua lọc trở nên trong, sạch, không màu, không mùi và an toàn hơn khi sử dụng.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu