Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 149
Đề bài: Nhỏ dung dịch hydrochloric acid vào đá vôi, thấy bề mặt đá sủi bọt. Vậy đá vôi có thành phần chính là gì? Đá vôi được khai thác từ đâu và có những ứng dụng gì?
Lời giải:
- Thành phần chính của đá vôi là calcium carbonate ($CaCO_3$).
- Đá vôi được khai thác từ các dãy núi đá, mỏ đá ở vỏ Trái Đất. Ở Việt Nam, đá vôi tập trung nhiều ở các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
- Ứng dụng: sản xuất vôi sống ($CaO$), vôi tôi ($Ca(OH)_2$), xi măng, thuỷ tinh, làm chất độn cao su, chất dẻo,…
I. Khai thác đá vôi
Câu hỏi trang 150 (Nguồn đá vôi)
Đề bài: Ở Việt Nam, đá vôi được khai thác chủ yếu từ nguồn tự nhiên nào?
Lời giải:
Ở Việt Nam, đá vôi được khai thác chủ yếu từ các dãy núi đá vôi, tập trung nhiều ở các tỉnh thuộc Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Câu hỏi trang 150 (Ứng dụng từ đá vôi)
Đề bài:
- Viết phương trình hoá học của phản ứng nhiệt phân đá vôi và phản ứng vôi sống tác dụng với nước.
- Việc khai thác đá vôi có ảnh hưởng gì đến môi trường? Em hãy đề xuất một số biện pháp để giảm thiểu những tác động xấu đến môi trường do việc khai thác đá vôi.
Lời giải:
1. Phương trình hoá học:
- Phản ứng nhiệt phân đá vôi:
$$CaCO_3 \xrightarrow{t^o} CaO + CO_2 \uparrow$$
- Phản ứng vôi sống tác dụng với nước:
$$CaO + H_2O \longrightarrow Ca(OH)_2$$
2. Ảnh hưởng của việc khai thác đá vôi đến môi trường:
- Gây xói mòn đất.
- Gây ô nhiễm nguồn nước.
- Phá huỷ môi trường sống của động, thực vật trong khu vực.
- Tạo ra bụi và tiếng ồn ảnh hưởng đến sức khoẻ người dân xung quanh.
Biện pháp giảm thiểu tác động xấu:
- Quy hoạch khai thác hợp lí, cấp phép theo quy định.
- Trồng cây xanh phục hồi môi trường tại khu vực đã khai thác.
- Xử lí nước thải, bụi trước khi thải ra môi trường.
- Sử dụng tiết kiệm đá vôi và các sản phẩm từ đá vôi.
- Tái sử dụng vật liệu xây dựng khi có thể.
II. Công nghiệp silicate
Câu hỏi trang 151
Đề bài:
- Hãy quan sát các vật dụng trong gia đình làm từ thuỷ tinh và cho biết vật dụng nào làm từ thuỷ tinh thường; vật dụng nào làm từ thuỷ tinh chịu nhiệt.
- Đất sét trắng (cao lanh) là nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế lớn của Việt Nam. Em hãy tìm hiểu và cho biết các ứng dụng của đất sét trắng.
Lời giải:
1. Phân loại vật dụng từ thuỷ tinh:
- Vật dụng làm từ thuỷ tinh thường: cốc uống nước, chai, lọ, bình hoa, kính cửa sổ, gương soi,…
- Vật dụng làm từ thuỷ tinh chịu nhiệt: nồi thuỷ tinh, bát/đĩa nướng lò vi sóng, ấm pha trà chịu nhiệt, bình đun nước,…
Dấu hiệu nhận biết: thuỷ tinh chịu nhiệt thường có ghi chú “heat-resistant” hoặc “borosilicate” trên sản phẩm, dùng được trong lò vi sóng và lò nướng.
2. Ứng dụng của đất sét trắng (cao lanh):
- Sản xuất đồ sứ, gốm cao cấp.
- Sản xuất gạch ốp lát, gạch chịu lửa.
- Làm phụ gia trong sản xuất giấy, cao su, sơn, mỹ phẩm.
- Sản xuất xi măng trắng.
Hoạt động trang 152
Đề bài: Tìm hiểu thông tin trên sách, báo, internet về ngành công nghiệp silicate ở Việt Nam, viết bài thuyết trình theo dàn ý sau:
- Ngành công nghiệp silicate gồm những ngành sản xuất nào? Kể tên một số nơi sản xuất chính ở Việt Nam.
- Vì sao ở công đoạn ép, thổi thuỷ tinh dẻo thành các đồ vật, phải làm nguội từ từ?
Lời giải:
1. Ngành công nghiệp silicate gồm 3 ngành sản xuất chính:
a) Sản xuất đồ gốm (gạch, ngói, đồ sứ):
- Các nhà máy lớn ở: Hà Nội, Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai,…
- Các làng nghề truyền thống: Bát Tràng (Hà Nội), Phù Lãng, Thổ Hà (Bắc Ninh), Thanh Hà (Đà Nẵng), Bàu Trúc (Khánh Hoà).
b) Sản xuất thuỷ tinh:
- Các cơ sở sản xuất ở: Hải Phòng, Hà Nội, Bắc Ninh, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh.
c) Sản xuất xi măng:
- Các cơ sở sản xuất ở: Thanh Hoá, Hải Phòng, Ninh Bình, Nghệ An, Tây Ninh, An Giang.
2. Vì sao phải làm nguội từ từ?
Nếu làm nguội đột ngột, các phần của thuỷ tinh sẽ co rút không đều do chênh lệch nhiệt độ lớn, tạo ra ứng suất bên trong làm thuỷ tinh dễ bị nứt vỡ. Khi làm nguội từ từ, các phần của thuỷ tinh co rút đồng đều, giúp sản phẩm bền và không bị nứt vỡ.
Em có thể
1. Đưa ra được ví dụ minh hoạ cho các ứng dụng quan trọng của silicon và các hợp chất của nó trong đời sống
Lời giải:
| Chất | Ví dụ ứng dụng |
|---|---|
| Silicon tinh khiết | Vi mạch điện tử (chip máy tính, điện thoại), pin Mặt Trời, cảm biến, thiết bị quang điện |
| $SiO_2$ (cát, thạch anh) | Sản xuất thuỷ tinh, kính cửa, sợi cáp quang, dụng cụ quang học, máy phát siêu âm |
| Muối silicate (đất sét, cao lanh, mica) | Sản xuất gạch, ngói, đồ sứ, đồ gốm, xi măng |
2. Kể được tên các ngành sản xuất sử dụng nguyên liệu là đá vôi, đất sét, cát
Lời giải:
| Nguyên liệu | Các ngành sản xuất sử dụng |
|---|---|
| Đá vôi ($CaCO_3$) | Sản xuất vôi, xi măng, thuỷ tinh; làm chất độn trong cao su, chất dẻo; sản xuất gang, thép; khử chua đất trong nông nghiệp |
| Đất sét | Sản xuất gạch, ngói, đồ gốm, đồ sứ, xi măng |
| Cát ($SiO_2$) | Sản xuất thuỷ tinh, kính; vật liệu xây dựng (đổ bê tông, trộn vữa); làm khuôn đúc kim loại |
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu