Kĩ thuật điện đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp hệ thống điện, thiết bị điện cho các ngành kinh tế, công nghiệp, cơ sở hạ tầng và cuộc sống hàng ngày. Sự phát triển mạnh mẽ của lĩnh vực này tạo ra nhiều cơ hội việc làm đa dạng.

5 nhóm ngành nghề chính trong lĩnh vực kĩ thuật điện:

• Thiết kế điện
• Sản xuất và chế tạo thiết bị điện
• Lắp đặt điện
• Vận hành điện
• Bảo dưỡng và sửa chữa điện

I. Lý thuyết trọng tâm

1. Thiết kế điện

a) Mô tả công việc

• Nghiên cứu, ứng dụng kiến thức về kĩ thuật điện và các phương pháp tính toán để phân tích, thiết kế, lựa chọn vật liệu, thiết bị điện cho các hệ thống điện.
• Sản phẩm: Bản vẽ sơ đồ mạch điện và tài liệu mô tả hệ thống điện.

b) Vị trí việc làm

• Kĩ sư điện: Nghiên cứu, tư vấn và thiết kế hệ thống điện, thiết bị điện.
• Kĩ thuật viên: Hỗ trợ nghiên cứu và thiết kế hệ thống điện, mạch điện có độ phức tạp thấp.

c) Yêu cầu

Trình độ:

• Kĩ sư: Trình độ đại học ngành kĩ thuật điện.
• Kĩ thuật viên: Trình độ trung cấp hoặc cao đẳng ngành kĩ thuật điện.

Năng lực:

• Có kiến thức chuyên môn về kĩ thuật điện, hệ thống điện và thiết bị điện.
• Am hiểu các phương pháp tính toán và quy chuẩn kĩ thuật liên quan.
• Thành thạo sử dụng phần mềm thiết kế điện.
• Có năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo.

d) Môi trường làm việc

• Phòng kĩ thuật của các công ty tư vấn, thiết kế điện.
• Công ty xây lắp công trình công nghiệp và dân dụng.
• Công ty năng lượng, trường đại học, viện nghiên cứu.

2. Sản xuất, chế tạo thiết bị điện

a) Mô tả công việc

• Sử dụng các dây chuyền công nghệ hoặc máy và công cụ hỗ trợ để tạo ra các thiết bị điện từ vật liệu, linh kiện ban đầu theo quy trình sản xuất.

b) Vị trí việc làm

• Kĩ sư sản xuất: Tổ chức vận hành và đảm bảo kĩ thuật hệ thống sản xuất tối ưu, hiệu quả.
• Kĩ sư quản lý chất lượng: Kiểm soát chất lượng sản phẩm.
• Thợ sản xuất, chế tạo: Thao tác các công việc cụ thể trong dây chuyền sản xuất.

c) Yêu cầu

Trình độ:

• Kĩ sư: Trình độ đại học ngành kĩ thuật điện.
• Thợ: Trình độ trung cấp hoặc cao đẳng ngành kĩ thuật điện.

Năng lực:

• Có kiến thức về kĩ thuật điện, hệ thống điện và thiết bị điện.
• Am hiểu quy trình, quy chuẩn kĩ thuật trong sản xuất, chế tạo.
• Có kĩ năng sử dụng máy sản xuất và thiết bị đo lường kiểm tra.
• Tuân thủ quy trình sản xuất và quy tắc an toàn lao động.

d) Môi trường làm việc

• Nhà máy, xưởng sản xuất: mô tơ, pin và ắc quy, thiết bị chiếu sáng, máy biến áp, thiết bị phân phối và điều khiển điện…

3. Lắp đặt điện

a) Mô tả công việc

• Thi công, lắp đặt, kết nối đường dây điện và thiết bị điện cho các hệ thống điện, công trình điện theo hồ sơ thiết kế, quy chuẩn kĩ thuật và an toàn điện.

b) Vị trí việc làm

• Kĩ sư thi công: Chỉ huy và giám sát thi công lắp đặt điện.
• Kĩ thuật viên lắp đặt điện: Thi công và lắp đặt điện.
• Thợ điện: Lắp đặt điện.

c) Yêu cầu

Trình độ:

• Kĩ sư: Trình độ đại học ngành kĩ thuật điện.
• Kĩ thuật viên: Trình độ trung cấp hoặc cao đẳng ngành kĩ thuật điện.
• Thợ điện: Trình độ sơ cấp nghề điện.

Năng lực:

• Có kiến thức về kĩ thuật điện phù hợp với vị trí việc làm.
• Có kĩ năng đọc hiểu sơ đồ thiết kế điện.
• Có kĩ năng lắp đặt điện và sử dụng công cụ, dụng cụ hỗ trợ.
• Có kĩ năng sử dụng thiết bị đo lường, kiểm tra mạch điện.
• Tuân thủ quy chuẩn và an toàn điện.

d) Môi trường làm việc

• Làm việc tại hiện trường trong các công ty điện lực, công ty chiếu sáng đô thị.
• Bộ phận quản lý hệ thống điện các tòa nhà, nhà máy, xí nghiệp.

4. Vận hành điện

a) Mô tả công việc

• Là các hoạt động nhằm duy trì chế độ làm việc bình thường của hệ thống điện đáp ứng yêu cầu về chất lượng, độ tin cậy và kinh tế.
• Phạm vi: Vận hành nhà máy điện, lưới truyền tải, phân phối điện đến các mạng điện sản xuất, sinh hoạt.

b) Vị trí việc làm

• Kĩ sư: Chỉ đạo, tổ chức vận hành hệ thống điện.
• Kĩ thuật viên: Vận hành hệ thống điện.

c) Yêu cầu

Trình độ:

• Kĩ sư: Trình độ đại học ngành kĩ thuật điện.
• Kĩ thuật viên: Trình độ trung cấp hoặc cao đẳng ngành kĩ thuật điện.

Năng lực:

• Có kiến thức về kĩ thuật điện, hệ thống điện và thiết bị điện.
• Nắm vững thông số kĩ thuật, quy trình vận hành hệ thống điện.
• Am hiểu quy định và quy chuẩn an toàn trong ngành điện.
• Biết cách xử lý, đảm bảo an toàn điện, tư duy logic.
• Nhận biết được các nguy hiểm tiềm ẩn liên quan đến hệ thống điện.

d) Môi trường làm việc

• Phòng điều hành, quản lý điện của công ty điện lực, công ty chiếu sáng đô thị.
• Bộ phận quản lý hệ thống điện trong các tòa nhà, nhà máy, xí nghiệp.

5. Bảo dưỡng và sửa chữa điện

a) Mô tả công việc

• Bảo dưỡng điện: Hoạt động thường kì nhằm duy trì hệ thống điện, thiết bị điện hoạt động bình thường, tránh hỏng hóc.
• Sửa chữa điện: Hoạt động thực hiện khi có sự cố nhằm phục hồi hệ thống điện, thiết bị điện trở lại trạng thái hoạt động bình thường.

b) Vị trí việc làm

• Kĩ sư: Xác định phương pháp bảo trì và sửa chữa điện.
• Kĩ thuật viên: Giám sát kĩ thuật và thực hiện hoạt động bảo trì, sửa chữa điện.
• Thợ điện: Thực hiện bảo trì, sửa chữa điện.

c) Yêu cầu

Trình độ:

• Kĩ sư: Trình độ đại học ngành kĩ thuật điện.
• Kĩ thuật viên: Trình độ trung cấp hoặc cao đẳng ngành kĩ thuật điện.
• Thợ điện: Trình độ sơ cấp nghề điện.

Năng lực:

• Có kiến thức về kĩ thuật điện, am hiểu hệ thống điện và thiết bị điện.
• Có kĩ năng thành thạo sử dụng thiết bị đo, thiết bị chẩn đoán lỗi.
• Có tư duy logic, khả năng suy luận, chẩn đoán lỗi.
• Có kĩ năng sử dụng công cụ, dụng cụ bảo hộ, an toàn điện.

d) Môi trường làm việc

• Công ty cung cấp dịch vụ bảo dưỡng, sửa chữa điện.
• Công ty vận hành lưới điện.
• Đơn vị vận hành điện trong tòa nhà, cơ quan, xí nghiệp, mạng điện công nghiệp, chiếu sáng đô thị.

II. Bảng tổng hợp so sánh 5 ngành nghề

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám