Yến, Tạ, Tấn
Đơn vị đo khối lượng: đổi đơn vị và tính toán
Các em đã biết đơn vị đo khối lượng ki-lô-gam (kg). Để đo khối lượng các vật nặng hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn ki-lô-gam, người ta còn dùng các đơn vị lớn hơn:
• 1 yến gạo ($10$ kg) – bao gạo nhỏ, em bê được.
• 1 tạ ($100$ kg) – nặng bằng một người lớn cao to.
• 1 tấn ($1\,000$ kg) – nặng bằng một chiếc ô tô con.
Ước lượng cân nặng của động vật:
Bốn đơn vị đo khối lượng đã học liên hệ với nhau như sau. Hai đơn vị đứng liền nhau luôn hơn kém nhau $10$ lần:
$1$ tạ $= 10$ yến $= 100$ kg
$1$ yến $= 10$ kg
🔵 Đổi từ đơn vị lớn sang đơn vị bé: ta NHÂN
$3$ tấn $= 3 \times 10 = 30$ tạ · $7$ yến $= 7 \times 10 = 70$ kg
$5$ tạ $= 5 \times 100 = 500$ kg · $2$ tấn $= 2 \times 100 = 200$ yến
$4$ tấn $= 4 \times 1\,000 = 4\,000$ kg
🔵 Đổi từ đơn vị bé sang đơn vị lớn: ta CHIA
$50$ yến $= 50 : 10 = 5$ tạ · $80$ kg $= 80 : 10 = 8$ yến
$300$ kg $= 300 : 100 = 3$ tạ
$4\,000$ kg $= 4\,000 : 1\,000 = 4$ tấn
tấn → tạ → yến → kg
Đếm xem hai đơn vị cách nhau mấy bậc. Mỗi bậc ứng với một chữ số $0$: một bậc là $10$, hai bậc là $100$, ba bậc là $1\,000$.
Nhiều bài toán có khối lượng gồm hai đơn vị, ví dụ: $4$ yến $5$ kg, $3$ tạ $20$ kg, $6$ tấn $40$ kg. Khi đó ta đổi từng phần rồi cộng lại.
Bước 1: Đổi phần yến: $4$ yến $= 4 \times 10 = 40$ kg
Bước 2: Cộng phần kg: $40 + 5 = \mathbf{45}$ kg
Bước 1: Đổi phần tấn: $5$ tấn $= 5 \times 10 = 50$ tạ
Bước 2: Cộng phần tạ: $50 + 2 = \mathbf{52}$ tạ
Bước 1: Đổi phần tạ: $3$ tạ $= 3 \times 10 = 30$ yến
Bước 2: Cộng phần yến: $30 + 2 = \mathbf{32}$ yến
Khi cộng, trừ, nhân, chia các số đo khối lượng, ta tính phần số rồi giữ nguyên đơn vị.
(Cộng phần số, giữ nguyên đơn vị "tấn")
(Nhân xong có thể đổi sang đơn vị lớn hơn nếu cần)
Ví dụ: So sánh $3$ tạ và $280$ kg → đổi $3$ tạ $= 300$ kg → $300$ kg $> 280$ kg.
Trong thực tế, đôi khi ta làm tròn khối lượng để dễ nói, dễ nhớ. Khi đó, cần hiểu rằng khối lượng thực tế có thể hơn hoặc kém một chút so với số tròn.
(làm tròn đến hàng chục).
Vậy cân nặng thực tế có thể là:
$115$ kg, $118$ kg, $123$ kg, … (gần $120$ kg)
Viết dạng đơn vị: $1$ tạ $17$ kg chẳng hạn
$(= 100 + 17 = 117$ kg, gần $120$ kg ✓$)$
Sẵn sàng luyện tập chưa?
20 câu: 11 trắc nghiệm · 4 tư duy · 5 tự luận
Tuyệt vời!
Thầy Phan Văn Công
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên