Menu Học Tập

Giải bài toán có ba bước tính – Lý thuyết, Bài tập Toán 4

Lớp 4 · Toán Bài 5

Giải Bài Toán Có Ba Bước Tính

Phân tích đề, tóm tắt và giải bài toán qua ba bước

1
Bài toán có ba bước tính là gì?
▼

Bài toán có ba bước tính là bài toán mà để tìm được đáp số, ta phải thực hiện ba phép tính liên tiếp. Mỗi bước tính có thể dùng kết quả của bước trước.

Ở lớp 3, các em đã học bài toán có hai bước tính. Bây giờ thêm một bước nữa, nghĩa là bài toán phức tạp hơn một chút.

Ví dụ
Đội Một trồng được 60 cây, đội Hai hơn đội Một 20 cây, đội Ba ít hơn đội Hai 10 cây.
Hỏi cả ba đội trồng được bao nhiêu cây?

Bước 1: Tìm số cây đội Hai: $60 + 20 = 80$ (cây)
Bước 2: Tìm số cây đội Ba: $80 - 10 = 70$ (cây)
Bước 3: Tìm tổng: $60 + 80 + 70 = 210$ (cây)
💡Nhận biết: Khi đề bài cho nhiều dữ kiện liên quan đến nhau (hơn, kém, gấp, chia…) và hỏi kết quả cuối cùng → thường là bài toán có ba bước tính.
2
Các bước giải bài toán
▼

Để giải đúng, ta làm theo 4 bước:

1
Đọc kỹ đề: Gạch chân các số liệu quan trọng và câu hỏi.
2
Tóm tắt bài toán: Vẽ sơ đồ hoặc viết tóm tắt ngắn gọn. Xác định cái đã biết và cái cần tìm.
3
Lập kế hoạch giải: Xác định cần tính gì ở bước 1, bước 2, bước 3. Thường là:
• Bước 1: Tìm đại lượng trung gian thứ nhất
• Bước 2: Tìm đại lượng trung gian thứ hai
• Bước 3: Tính kết quả cuối cùng (tổng, hiệu, …)
4
Trình bày bài giải: Viết lời giải, phép tính và đáp số rõ ràng cho từng bước.
📌Mẹo: Luôn tự hỏi "Muốn tìm đáp số, mình cần biết gì? Cái đó đã có chưa? Nếu chưa thì tìm nó trước!" → Cách này giúp xác định đúng thứ tự các bước.
3
Dạng 1: Tìm từng phần rồi tính tổng
▼

Đề bài cho một đại lượng gốc, các đại lượng khác được mô tả bằng những từ so sánh như "hơn", "kém", "gấp", "ít hơn"… so với một đại lượng đã biết. Yêu cầu của bài là tìm tổng của tất cả.

Ví dụ
Đàn vịt nhà bác Đào có $1\,200$ con. Đàn vịt nhà bác Mận ít hơn nhà bác Đào $300$ con. Đàn vịt nhà bác Cúc nhiều hơn nhà bác Đào $500$ con.
Hỏi cả ba nhà có tất cả bao nhiêu con vịt?

Bước 1: Số vịt nhà bác Mận: $1\,200 - 300 = 900$ (con)
Bước 2: Số vịt nhà bác Cúc: $1\,200 + 500 = 1\,700$ (con)
Bước 3: Tổng số vịt ba nhà: $1\,200 + 900 + 1\,700 = 3\,800$ (con)
💡Vì sao phải làm ba bước? Muốn tính tổng số vịt ba nhà thì phải biết số vịt của cả ba nhà. Đề mới chỉ cho biết nhà bác Đào, còn hai nhà kia chưa biết — vậy phải đi tìm hai số đó trước, rồi mới cộng lại được.
⚠️Đọc kỹ mốc so sánh! Phải xác định rõ "ít hơn nhà nào", "nhiều hơn nhà nào". Ở ví dụ trên, cả nhà bác Mận và nhà bác Cúc đều so với nhà bác Đào. Nếu đề nói nhà bác Cúc nhiều hơn nhà bác Mận $500$ con thì phép tính sẽ là $900 + 500$ chứ không phải $1\,200 + 500$.
🎯Từ khoá cần nhớ:
• "hơn", "nhiều hơn" → phép cộng
• "ít hơn", "kém" → phép trừ
• "gấp … lần" → phép nhân
• "giảm … lần" → phép chia
4
Dạng 2: Tính tiền mua nhiều loại hàng
▼

Mua nhiều loại hàng với số lượng và đơn giá khác nhau. Tìm tổng tiền.

Ví dụ
Mai mua 5 quyển vở, mỗi quyển 8 000 đồng và 2 hộp bút chì màu, mỗi hộp 25 000 đồng.

B1: Tiền vở: $5 \times 8\,000 = 40\,000$ (đồng)
B2: Tiền bút: $2 \times 25\,000 = 50\,000$ (đồng)
B3: Tổng: $40\,000 + 50\,000 = 90\,000$ (đồng)
5
Dạng 3: Chia rồi so sánh / Tìm phần còn lại
▼

Chia rồi so sánh: Chia hai đại lượng thành các phần bằng nhau rồi so sánh số phần.

Ví dụ – So sánh
Chia 40 quả táo, mỗi túi 8 quả; chia 36 quả cam, mỗi túi 6 quả.
Số túi nào nhiều hơn và nhiều hơn bao nhiêu?

B1: Số túi táo: $40 : 8 = 5$ (túi)
B2: Số túi cam: $36 : 6 = 6$ (túi)
B3: Túi cam nhiều hơn: $6 - 5 = 1$ (túi)

Tìm phần còn lại: Có một lượng ban đầu, lấy ra (bán, dùng…) nhiều lần, tìm phần còn lại.

Ví dụ – Còn lại
Thùng có 120 lít. Lần đầu bán 25 lít, lần hai bán gấp đôi lần đầu, lần ba bán 35 lít.
Hỏi còn bao nhiêu lít?

B1: Lần hai: $25 \times 2 = 50$ (lít)
B2: Tổng đã bán: $25 + 50 + 35 = 110$ (lít)
B3: Còn lại: $120 - 110 = 10$ (lít)
⚠️Lỗi thường gặp: Nhầm thứ tự bước tính! Luôn đọc lại đề sau khi giải để kiểm tra xem đáp số có hợp lý không.
1
—
Điểm: 0/20
🌳

Sẵn sàng luyện tập chưa?

20 câu: 10 trắc nghiệm · 5 tư duy · 5 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên

Bài 65: Tìm phân số của một số – Toán 4 | Lý thuyết & Bài tập ( 07/04 )

Phép chia phân số – Toán lớp 4 | Lý thuyết & Bài tập ( 07/04 )

Phép nhân phân số – Toán lớp 4 | Lý thuyết & Bài tập ( 07/04 )

Phép trừ phân số – Toán lớp 4 | Lý thuyết & Bài tập ( 07/04 )

Phép cộng phân số – Toán 4 | Lý thuyết & Bài tập ( 07/04 )