Câu hỏi mở đầu trang 7

Đề bài: Hình bên là nhà máy thuỷ điện lớn nhất của châu Âu vào những năm 30 của thế kỉ XX – một trong những thành tựu tiêu biểu về kinh tế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô. Không chỉ vậy, Liên Xô còn đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trên các lĩnh vực khác. Hãy chia sẻ thêm một số thành tựu của Liên Xô mà em biết.

Lời giải:

Một số thành tựu của Liên Xô mà em biết:

• Kinh tế: trở thành cường quốc công nghiệp đứng đầu châu Âu và đứng thứ hai thế giới (sau Mỹ); hoàn thành công cuộc tập thể hoá nông nghiệp với quy mô sản xuất lớn.
• Xã hội, văn hoá, giáo dục: xoá nạn mù chữ, xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập Trung học cơ sở ở các thành phố; đạt nhiều thành tựu trong khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học – nghệ thuật.

1. Nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922

Câu hỏi trang 8

Đề bài: Nêu những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922.

Lời giải:

Những nét chính về tình hình nước Nga Xô viết từ năm 1918 đến năm 1922:

• Hoàn cảnh: Sau thắng lợi của Cách mạng tháng Mười năm 1917, quân đội 14 đế quốc (Anh, Pháp, Mỹ, Nhật Bản,…) câu kết với các thế lực phản cách mạng trong nước mở cuộc tấn công vũ trang vào nước Nga Xô viết.
• Chống thù trong, giặc ngoài (1918 – 1920): Nước Nga phải tiến hành cuộc chiến tranh cách mạng trong điều kiện vô cùng khó khăn, gian khổ. Từ năm 1919, Nhà nước Xô viết thực hiện Chính sách cộng sản thời chiến (quốc hữu hoá toàn bộ các xí nghiệp, trưng thu lương thực thừa của nông dân, thi hành chế độ lao động bắt buộc,…), nhờ đó kiểm soát được các ngành kinh tế then chốt như ngân hàng, đường sắt, ngoại thương, hầm mỏ,…
• Cuối năm 1920: Hồng quân đã đánh tan giặc ngoại xâm và nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng. Nhà nước Xô viết xoá bỏ những bất công trong xã hội, thực hiện quyền tự do dân chủ và quyền tự quyết của các dân tộc.
• Tháng 3 – 1921: Đảng Bôn-sê-vích quyết định thực hiện Chính sách kinh tế mới (NEP) do Lê-nin đề xướng. Nội dung cơ bản là: bãi bỏ chế độ trưng thu lương thực thừa, thay bằng thu thuế lương thực; thực hiện tự do buôn bán; cho phép tư nhân được mở các xí nghiệp nhỏ; khuyến khích tư bản nước ngoài đầu tư kinh doanh ở Nga.
• Kết quả: Nhờ Chính sách kinh tế mới, nước Nga Xô viết đã từng bước vượt qua khủng hoảng, phục hồi kinh tế và đời sống nhân dân được cải thiện.

2. Liên Xô từ năm 1922 đến năm 1945

Câu hỏi 1 trang 9

Đề bài: Hãy trình bày những thành tựu tiêu biểu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925 – 1941).

Lời giải:

Những thành tựu tiêu biểu của Liên Xô trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội (1925 – 1941):

a) Về chính trị:

• Tháng 12 – 1922: Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (gọi tắt là Liên Xô) được thành lập, gồm 4 nước Cộng hoà Xô viết là Nga, U-crai-na, Bê-lô-rút-xi-a và Ngoại Cáp-ca-dơ.
• Đến năm 1940, Liên Xô bao gồm 15 nước cộng hoà.

b) Về kinh tế:

• Tháng 12 – 1925: Đại hội của Đảng Bôn-sê-vích xác định đường lối công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, đặt trọng tâm là phát triển công nghiệp nặng.
• Trải qua hai kế hoạch 5 năm (1928 – 1932 và 1933 – 1937), Liên Xô trở thành một cường quốc công nghiệp.
• Sản xuất công nghiệp chiếm hơn 70% tổng sản phẩm kinh tế quốc dân. Sản lượng công nghiệp Liên Xô đứng đầu châu Âu và thứ hai thế giới (sau Mỹ).
• Hoàn thành công cuộc tập thể hoá nông nghiệp với quy mô sản xuất lớn.

c) Về xã hội, văn hoá, giáo dục:

• Cơ cấu giai cấp trong xã hội thay đổi căn bản: các giai cấp bóc lột bị xoá bỏ, chỉ còn hai giai cấp lao động là công nhân và nông dân tập thể, cùng tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa.
• Xoá được nạn mù chữ, xây dựng hệ thống giáo dục thống nhất, hoàn thành phổ cập Trung học cơ sở ở các thành phố.
• Đạt nhiều thành tựu to lớn trong khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, văn học – nghệ thuật.

Câu hỏi 2 trang 9

Đề bài: Hãy cho biết một số hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (trước năm 1941).

Lời giải:

Một số hạn chế của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (trước năm 1941):

• Nóng vội, thiếu dân chủ trong quá trình tập thể hoá nông nghiệp.
• Chưa chú trọng đúng mức đến việc nâng cao đời sống nhân dân.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 9

Đề bài: Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây) vào vở về những thành tựu tiêu biểu và hạn chế trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (trước năm 1941).

Lời giải:

Vận dụng trang 9

Đề bài: Tìm hiểu thông tin trên sách, báo và internet, viết đoạn văn ngắn giới thiệu về một thành tựu của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô (1925 – 1941) mà em ấn tượng nhất.

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và viết theo cách của mình. Dưới đây là gợi ý đoạn văn giới thiệu về Nhà máy thuỷ điện Đni-ép:

Trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, thành tựu khiến em ấn tượng nhất là Nhà máy thuỷ điện Đni-ép. Nhà máy được khởi công xây dựng vào năm 1927, là nhà máy thuỷ điện lớn nhất châu Âu vào những năm 30 của thế kỉ XX. Đây là một trong những công trình tiêu biểu cho thành tựu kinh tế của Liên Xô trong thời kì thực hiện công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa, với trọng tâm phát triển công nghiệp nặng. Nhà máy không chỉ cung cấp nguồn điện lớn phục vụ sản xuất công nghiệp mà còn thể hiện sức mạnh và trình độ kĩ thuật của Liên Xô khi đó. Thành tựu này đã góp phần đưa Liên Xô trở thành cường quốc công nghiệp đứng đầu châu Âu và thứ hai thế giới (sau Mỹ).

Ngoài Nhà máy thuỷ điện Đni-ép, em có thể chọn các thành tựu khác như: việc thành lập Liên bang Xô viết năm 1922, công cuộc xoá nạn mù chữ, hoặc thành tựu trong khoa học – nghệ thuật,… để viết.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn