Câu hỏi mở đầu trang 26

Đề bài: Những câu thơ bên miêu tả rất xúc động về một sự kiện trong hành trình đi tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc. Hãy chia sẻ hiểu biết của em về quá trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1918 đến năm 1930. Theo em, Nguyễn Ái Quốc có vai trò như thế nào đối với việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam? Sự ra đời của Đảng có ý nghĩa gì đối với lịch sử dân tộc?

Lời giải:

• Quá trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc (1918 – 1930): Người đã hoạt động ở nhiều nước như Pháp, Liên Xô, Trung Quốc,…; tìm ra con đường cứu nước theo cách mạng vô sản; truyền bá chủ nghĩa Mác – Lê-nin vào Việt Nam; chuẩn bị về tư tưởng, chính trị và tổ chức cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Vai trò đối với việc thành lập Đảng: Nguyễn Ái Quốc là người triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản, soạn thảo các văn kiện trở thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng.
• Ý nghĩa sự ra đời của Đảng: Chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo của cách mạng Việt Nam; gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới.

1. Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1918 đến năm 1930

Câu hỏi trang 27

Đề bài: Hãy nêu những nét chính về quá trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc trong những năm 1918 – 1930.

Lời giải:

Những nét chính về quá trình hoạt động của Nguyễn Ái Quốc (1918 – 1930):

a) Hoạt động tại Pháp:

• Cuối năm 1917: Sau một thời gian sống và làm việc tại nhiều quốc gia, Nguyễn Tất Thành quay lại hoạt động ở Pa-ri (Pháp).
• Đầu năm 1919: Gia nhập Đảng Xã hội Pháp.
• Tháng 6 – 1919: Thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, Nguyễn Tất Thành đã gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam (kí tên là Nguyễn Ái Quốc) tới Hội nghị Véc-xai.
• Tháng 7 – 1920: Đọc Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của Lê-nin. Luận cương đã giúp Nguyễn Ái Quốc tìm thấy con đường cứu nước, giải phóng dân tộc – đi theo con đường cách mạng vô sản.
• Tháng 12 – 1920: Tham dự Đại hội Tua, bỏ phiếu tán thành việc Đảng Xã hội Pháp gia nhập Quốc tế Cộng sản, tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp. Đây là bước ngoặt trong quá trình hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc: từ chủ nghĩa yêu nước đến chủ nghĩa Mác – Lê-nin và đi theo con đường cách mạng vô sản.
• Năm 1921: Cùng một số nhà cách mạng các nước thuộc địa Pháp lập ra Hội Liên hiệp thuộc địa.
• Năm 1922: Là Chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Người cùng khổ (Le Paria).

b) Hoạt động tại Liên Xô:

• Tháng 10 – 1923: Được bầu vào Hội đồng Quốc tế Nông dân.
• Tháng 6 – 1924: Trình bày tham luận tại Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản.
• Từ năm 1923 đến năm 1924: Viết bài cho tạp chí Thư tín quốc tế, báo Sự thật,…

c) Hoạt động tại Trung Quốc:

• Từ năm 1925 đến năm 1927:
  • Sáng lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.
  • Xuất bản tờ báo Thanh niên.
  • Trực tiếp mở các lớp huấn luyện chính trị tại Quảng Châu để đào tạo một số thanh niên trở thành những cán bộ cách mạng.
• Tháng 7 – 1925: Tham gia sáng lập Hội Liên hiệp các dân tộc bị áp bức.
• Đầu năm 1927: Tác phẩm Đường Kách mệnh gồm các bài giảng của Nguyễn Ái Quốc ở các lớp huấn luyện tại Quảng Châu được xuất bản.

d) Giai đoạn 1927 – 1929: Từ giữa năm 1927 đến cuối năm 1929, Nguyễn Ái Quốc tiếp tục có thời gian hoạt động cách mạng tại Pháp, Bỉ, Đức, Xiêm,… trước khi quay trở lại Trung Quốc triệu tập Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản ở Việt Nam.

2. Sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam

Câu hỏi 1 trang 28

Đề bài: Nêu quá trình thành lập và ý nghĩa sự ra đời của các tổ chức cộng sản ở Việt Nam.

Lời giải:

a) Quá trình thành lập:

• Bối cảnh: Trong những năm 1928 – 1929, thông qua hoạt động của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tiêu biểu là phong trào “vô sản hoá”, chủ nghĩa Mác – Lê-nin được truyền bá sâu rộng vào Việt Nam, thúc đẩy phong trào công nhân và phong trào yêu nước phát triển mạnh mẽ. Tình hình đó đặt ra nhu cầu cần phải thành lập Đảng Cộng sản.
• Sự ra đời lần lượt của ba tổ chức cộng sản (năm 1929):
  • Tháng 6 – 1929: Các đại biểu của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên ở Bắc Kì họp tại Hà Nội tuyên bố thành lập Đông Dương Cộng sản đảng.
  • Tháng 8 – 1929: Các cán bộ tiên tiến của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Tổng bộ và Kì bộ Nam Kì quyết định thành lập An Nam Cộng sản đảng.
  • Tháng 9 – 1929: Những đảng viên cấp tiến trong Tân Việt Cách mạng đảng đã họp ở Sài Gòn và thành lập Đông Dương Cộng sản liên đoàn.

b) Ý nghĩa:

Ba tổ chức cộng sản lần lượt ra đời trong năm 1929 đã chứng tỏ:

• Sự phát triển của phong trào yêu nước theo khuynh hướng vô sản.
• Là bước chuẩn bị trực tiếp cho sự thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Câu hỏi 2 trang 29

Đề bài: Khai thác tư liệu và thông tin trong mục, nêu quá trình, ý nghĩa của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lời giải:

a) Quá trình thành lập:

• Bối cảnh: Sự ra đời của các tổ chức cộng sản đã tác động tích cực tới phong trào cách mạng trong nước. Tuy nhiên, ba tổ chức này hoạt động riêng rẽ, tranh giành ảnh hưởng với nhau, làm cho phong trào cách mạng có nguy cơ dẫn đến chia rẽ lớn.
• Hội nghị hợp nhất:
  • Đầu năm 1930: Nguyễn Ái Quốc với tư cách là phái viên của Quốc tế Cộng sản đã triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Hương Cảng (Trung Quốc).
  • Hội nghị bắt đầu từ ngày 6 – 1 – 1930. Tham dự có các đại biểu của Đông Dương Cộng sản đảng và An Nam Cộng sản đảng.
  • Đến ngày 8 – 2 – 1930, các đại biểu lên đường về nước.
  • Ngày 24 – 2 – 1930, Đông Dương Cộng sản liên đoàn cũng gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Nội dung hội nghị:
  • Nhất trí thống nhất các tổ chức cộng sản để thành lập một đảng duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam.
  • Thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ vắn tắt, Chương trình tóm tắt của Đảng do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo.
  • Định kế hoạch thực hiện việc thống nhất trong nước.
• Cương lĩnh chính trị đầu tiên: Các văn kiện được thông qua tại Hội nghị trở thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, đề ra đường lối cơ bản cho cách mạng Việt Nam:
  • Đường lối chiến lược: làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản.
  • Nhiệm vụ: đánh đổ đế quốc Pháp và bọn phong kiến, làm cho nước Việt Nam được hoàn toàn độc lập, xây dựng Chính phủ công – nông – binh, tịch thu ruộng đất của đế quốc chia cho dân cày nghèo,…
  • Đảng Cộng sản Việt Nam được xác định là “đội tiên phong” của giai cấp vô sản.

b) Ý nghĩa:

• Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là kết quả của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác – Lê-nin với phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam.
• Chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo của cách mạng Việt Nam.
• Từ đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng, cách mạng Việt Nam trở thành một bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới.
• Là bước chuẩn bị tất yếu đầu tiên cho những bước phát triển nhảy vọt về sau của cách mạng Việt Nam.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập 1 trang 29

Đề bài: Đánh giá vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lời giải:

Vai trò của Nguyễn Ái Quốc đối với quá trình thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam:

• Tìm ra con đường cứu nước đúng đắn: Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đến với chủ nghĩa Mác – Lê-nin, tìm ra con đường cứu nước cho dân tộc Việt Nam – con đường cách mạng vô sản.
• Truyền bá chủ nghĩa Mác – Lê-nin vào Việt Nam: Thông qua các bài viết, sách báo (báo Người cùng khổ, báo Thanh niên, tác phẩm Đường Kách mệnh,…) và các lớp huấn luyện cán bộ tại Quảng Châu.
• Chuẩn bị về tổ chức: Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (6 – 1925), đào tạo đội ngũ cán bộ cách mạng và phát động phong trào “vô sản hoá” (1928).
• Triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất: Đầu năm 1930, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập và chủ trì Hội nghị hợp nhất các tổ chức cộng sản tại Hương Cảng (Trung Quốc), thống nhất thành Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Soạn thảo Cương lĩnh chính trị đầu tiên: Các văn kiện do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo (Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ vắn tắt, Chương trình tóm tắt) trở thành Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng, đề ra đường lối cơ bản cho cách mạng Việt Nam.

Luyện tập 2 trang 29

Đề bài: Từ thông tin trong bài, hãy làm sáng tỏ nhận định: “Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt lịch sử chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo của cách mạng Việt Nam”.

Lời giải:

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là bước ngoặt lịch sử chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối cứu nước và giai cấp lãnh đạo của cách mạng Việt Nam, vì:

• Trước khi Đảng ra đời:
  • Các phong trào cứu nước theo khuynh hướng phong kiến (cuối thế kỉ XIX) và dân chủ tư sản (đầu thế kỉ XX) đều thất bại.
  • Tiêu biểu là sự thất bại của khởi nghĩa Yên Bái (1930) và sự tan rã của Việt Nam Quốc dân đảng cho thấy khuynh hướng dân chủ tư sản đã hoàn toàn bất lực trước nhiệm vụ cứu nước.
  • Cách mạng Việt Nam rơi vào tình trạng khủng hoảng về đường lối và giai cấp lãnh đạo.
• Khi Đảng ra đời (1930):
  • Đảng đã đề ra Cương lĩnh chính trị đúng đắn, xác định con đường cách mạng là cách mạng vô sản – đi từ cách mạng giải phóng dân tộc tiến lên xã hội cộng sản.
  • Giai cấp công nhân, thông qua đội tiên phong là Đảng Cộng sản Việt Nam, trở thành giai cấp lãnh đạo cách mạng.
  • Từ đây, cách mạng Việt Nam có đường lối đúng đắn và lực lượng lãnh đạo thống nhất, gắn liền cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới.

Vận dụng trang 29

Đề bài: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo và internet, thiết kế sơ đồ tư duy hoặc infographic giới thiệu những sự kiện chính trong hành trình tìm đường cứu nước, hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1918 đến năm 1930.

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và thiết kế theo cách của mình. Dưới đây là gợi ý các mốc sự kiện chính:

• 1919: Gia nhập Đảng Xã hội Pháp; gửi bản Yêu sách của nhân dân An Nam tới Hội nghị Véc-xai.
• 7 – 1920: Đọc Luận cương của Lê-nin, tìm ra con đường cứu nước.
• 12 – 1920: Tham dự Đại hội Tua, tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp.
• 1921: Lập ra Hội Liên hiệp thuộc địa.
• 1922: Làm Chủ nhiệm kiêm chủ bút báo Người cùng khổ.
• 10 – 1923: Được bầu vào Hội đồng Quốc tế Nông dân (tại Liên Xô).
• 6 – 1924: Tham luận tại Đại hội V của Quốc tế Cộng sản.
• 6 – 1925: Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên tại Quảng Châu (Trung Quốc).
• 1927: Xuất bản tác phẩm Đường Kách mệnh.
• 1928: Phát động phong trào “vô sản hoá”.
• Đầu năm 1930: Triệu tập và chủ trì Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam tại Hương Cảng.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn