Nguồn lợi thủy sản là tài nguyên quý giá của quốc gia, đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, nghiên cứu khoa học và du lịch. Tuy nhiên, do tình trạng khai thác quá mức và ô nhiễm môi trường, nhiều loài thủy sản đang đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng. Bài học này sẽ giúp các em hiểu rõ ý nghĩa, nhiệm vụ và các biện pháp bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

I Ý nghĩa, nhiệm vụ của việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản

1. Khái niệm nguồn lợi thủy sản

a) Định nghĩa

Nguồn lợi thủy sản là tài nguyên sinh vật trong vùng nước tự nhiên có giá trị về nhiều mặt:

• Giá trị kinh tế: Cung cấp thực phẩm, nguyên liệu cho xuất khẩu
• Giá trị khoa học: Phục vụ nghiên cứu sinh học, sinh thái
• Giá trị du lịch, giải trí: Phát triển du lịch sinh thái, câu cá giải trí

b) Quyền sở hữu và quản lý

c) Nội dung bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản bao gồm việc bảo vệ toàn diện các yếu tố sau:

2. Ý nghĩa của việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Bảo vệ nguồn lợi thủy sản có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển thủy sản và bảo vệ đa dạng sinh học.

3. Nhiệm vụ của bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Việc bảo vệ nguồn lợi thủy sản đòi hỏi sự tham gia của cả nhà nước, tổ chức và mỗi cá nhân với các nhiệm vụ cụ thể:

a) Nhiệm vụ của cơ quan quản lý nhà nước

• Xây dựng, ban hành kế hoạch và biện pháp quản lý nguồn lợi thủy sản
• Thực hiện bảo vệ và khai thác thủy sản theo quy định của pháp luật

b) Nhiệm vụ khi xây dựng công trình

• Tạo đường di cư hoặc hành lang di chuyển cho loài thủy sản khi xây dựng mới, thay đổi hoặc phá bỏ công trình có hoạt động liên quan đến đường di cư của thủy sản

c) Nhiệm vụ khi khai thác thủy sản

• Dành hành lang cho loài thủy sản di chuyển khi khai thác bằng nghề cố định ở các sông, hồ, đầm, phá

d) Nhiệm vụ khắc phục hậu quả

• Khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại do hành vi của mình gây ra khi:
  • Xả thải làm suy giảm hoặc mất đi nguồn lợi thủy sản
  • Thăm dò, khai thác tài nguyên gây tổn hại đến môi trường sống
  • Xây dựng, phá bỏ công trình dưới mặt nước, lòng đất, dưới nước gây hại đến khu vực sinh sản, sinh sống và đường di cư của thủy sản

e) Nhiệm vụ tuân thủ pháp luật

• Tuân theo quy định của pháp luật khi tiến hành hoạt động thủy sản hoặc có hoạt động ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống, đường di cư, sinh sản của loài thủy sản

II Một số biện pháp bảo vệ nguồn lợi thủy sản

1. Khai thác thủy sản đúng quy định của pháp luật, thân thiện với môi trường

a) Những việc NÊN làm

b) Những việc KHÔNG được làm

Lưu ý: Các phương pháp đánh bắt mang tính hủy diệt như thuốc nổ, hóa chất, chích điện không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây hậu quả nghiêm trọng, lâu dài cho hệ sinh thái thủy vực.

2. Thả các loài thủy sản quý, hiếm vào một số nội thủy, vũng và vịnh ven biển

a) Thực trạng

• Các loài thủy sản quý, hiếm bị con người khai thác quá mức
• Số lượng ngày càng giảm sút nghiêm trọng
• Một số loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng

b) Giải pháp

Thả bổ sung các loài thủy sản quý, hiếm vào các thủy vực tự nhiên:

• Nội thủy (sông, hồ, đầm…)
• Vũng, vịnh ven biển

c) Mục đích và ý nghĩa

Giải thích: Khi thả các loài thủy sản quý, hiếm vào thủy vực tự nhiên, chúng sẽ có môi trường sống rộng lớn, nguồn thức ăn tự nhiên phong phú, điều kiện sinh sản thuận lợi hơn so với nuôi nhốt. Điều này giúp chúng tăng số lượng và khả năng sinh sản hiệu quả hơn.

3. Thiết lập các khu bảo tồn biển

a) Các loại khu bảo tồn biển

4. Bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sản

a) Nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường sống của thủy sản

b) Các hành động cụ thể để bảo vệ môi trường

Việc NÊN làm:

Việc KHÔNG nên làm:

c) Ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường sống

• Cung cấp cho các loài thủy sản một môi trường sống thuận lợi
• Giúp thủy sản sinh trưởng, phát triển và sinh sản nhanh chóng
• Duy trì và phát triển nguồn lợi thủy sản bền vững

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám