Bài 27: Hai đường thẳng vuông góc | Lý thuyết, Bài tập Toán 4

Lớp 4 · Toán Bài 27

Hai Đường Thẳng Vuông Góc

Nhận biết, kiểm tra và vẽ hai đường thẳng vuông góc

1
Hai đường thẳng vuông góc là gì?

Hai đường thẳng vuông góc là hai đường thẳng cắt nhau tạo thành bốn góc vuông (góc $90°$).

Hãy quan sát hình chữ nhật ABCD bên dưới. Nếu ta kéo dài hai cạnh AB và AD, ta được hai đường thẳng vuông góc với nhau:

AB CD
💡Mỗi góc của hình chữ nhật đều là góc vuông ($90°$). Vì vậy hai cạnh kề nhau bất kì của hình chữ nhật luôn vuông góc với nhau.
Ví dụ: cạnh AB vuông góc với cạnh AD, cạnh AB vuông góc với cạnh BC.
2
Hai đường thẳng vuông góc tạo thành 4 góc vuông

Khi hai đường thẳng vuông góc cắt nhau tại một điểm, chúng tạo thành 4 góc vuông có chung đỉnh.

O M N

Trong hình trên, hai đường thẳng OM và ON vuông góc với nhau tại điểm O, tạo thành 4 góc vuông có chung đỉnh O.

📌Kí hiệu: Ta dùng dấu để viết tắt "vuông góc".
Ví dụ: OM ⊥ ON đọc là "đường thẳng OM vuông góc với đường thẳng ON".
3
Kiểm tra bằng ê ke

Ta dùng ê ke (thước có góc vuông) để kiểm tra xem hai đường thẳng có vuông góc với nhau hay không.

1
Bước 1: Đặt một cạnh góc vuông của ê ke trùng với đường thẳng thứ nhất.
2
Bước 2: Xem cạnh góc vuông còn lại của ê ke có trùng với đường thẳng thứ hai không.
3
Bước 3: Nếu trùng → hai đường thẳng vuông góc.
Nếu không trùng → hai đường thẳng không vuông góc.
🎯Mẹo: Nếu không có ê ke, có thể gấp tờ giấy hai lần (gấp đôi rồi gấp đôi lần nữa) để tạo một góc vuông, rồi dùng góc đó để kiểm tra.
⚠️Lưu ý: Hai đường thẳng "trông có vẻ vuông góc" chưa chắc đã vuông góc. Phải dùng ê ke kiểm tra mới chính xác!
4
Cách vẽ hai đường thẳng vuông góc

Để vẽ đường thẳng vuông góc với đường thẳng AB tại một điểm, ta làm như sau:

1
Bước 1: Đặt một cạnh góc vuông của ê ke trùng với đường thẳng AB.
2
Bước 2: Vẽ đường thẳng dọc theo cạnh góc vuông còn lại của ê ke.
3
Bước 3: Đường thẳng vừa vẽ vuông góc với đường thẳng AB.
Minh họa
A B C H

Đường thẳng CH vuông góc với đường thẳng AB tại điểm H.

5
Hai đường thẳng vuông góc trong thực tế

Hai đường thẳng vuông góc xuất hiện rất nhiều trong đời sống:

1
Hai cạnh kề nhau của bàn học, cửa sổ, quyển vở, bảng đen, … đều vuông góc.
2
Kim phút và kim giờ của đồng hồ khi chỉ đúng 3 giờ (hoặc 9 giờ) tạo thành hai đường vuông góc.
3
Cánh quạt của cối xay gió: thanh ngang và thanh dọc vuông góc nhau.
4
Hai thanh tre buộc chéo nhau khi làm con diều thường vuông góc.
🔑Cách nhận biết nhanh: Nếu hai đường thẳng cắt nhau và tạo thành góc vuông (góc $90°$) → chúng vuông góc. Chỉ cần một góc vuông là đủ kết luận (vì sẽ tự động có cả 4 góc vuông).
1
Điểm: 0/15
📐

Sẵn sàng luyện tập chưa?

15 câu: 9 trắc nghiệm · 3 tư duy · 3 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên