Câu hỏi mở đầu trang 49

Đề bài: Quan sát hình 11.1 và hình 11.2, em có liên hệ đến sự phát triển của quốc gia và khu vực nào? Tình hình chính trị, kinh tế của quốc gia và khu vực này từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai có gì nổi bật? Hãy chia sẻ những điều mà em biết.

Lời giải:

• Liên hệ: Hai hình gợi liên hệ đến nước Mỹ và các nước Tây Âu.
  • Hình 11.1 (Logo Kế hoạch Mác-san) liên quan đến viện trợ của Mỹ giúp các nước Tây Âu phục hồi kinh tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
  • Hình 11.2 (Phố Uôn) là trung tâm kinh tế – tài chính của Mỹ, thể hiện vị thế cường quốc kinh tế của Mỹ.
• Hiểu biết sơ lược:
  • Mỹ: Là cường quốc kinh tế số một thế giới từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai; duy trì chế độ hai đảng (Dân chủ và Cộng hoà) thay nhau cầm quyền; triển khai Chiến lược toàn cầu chống các nước xã hội chủ nghĩa.
  • Tây Âu: Phục hồi kinh tế nhờ viện trợ Mỹ, sau đó vươn lên thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính của thế giới; tiến tới liên kết khu vực với việc thành lập Liên minh châu Âu (EU) năm 1991.

1. Nước Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991

Câu hỏi trang 50

Đề bài: Khai thác thông tin trong mục, hãy nêu nét chính về tình hình chính trị, kinh tế Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991.

Lời giải:

a) Chính trị:

• Đối nội:
  • Nước Mỹ vẫn duy trì nền dân chủ tư sản với chế độ hai đảng thay nhau cầm quyền (Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà).
  • Từ năm 1945 đến năm 1991, Mỹ thực hiện chính sách đối nội nhất quán nhằm mục tiêu phát triển kinh tế, ổn định xã hội.
  • Đồng thời, chính quyền Mỹ luôn thực hiện chính sách ngăn chặn, đàn áp phong trào đấu tranh của các lực lượng tiến bộ trong nước.
• Đối ngoại:
  • Mỹ tập trung triển khai Chiến lược toàn cầu nhằm chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, đàn áp phong trào giải phóng dân tộc và thực hiện tham vọng làm bá chủ thế giới.
  • Mỹ đã lôi kéo các nước nhận viện trợ, thành lập các khối quân sự như: Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương – NATO (1949), khối SEATO ở Đông Nam Á (1954),… và thiết lập chính quyền tay sai thân Mỹ ở nhiều quốc gia trên thế giới.
  • Từ những năm 70 của thế kỉ XX: Mỹ tìm cách cải thiện quan hệ với Liên Xô (hạn chế chạy đua vũ trang), với Trung Quốc (chuyến thăm của Tổng thống Ních-xơn).
  • Năm 1989: Mỹ và Liên Xô cùng tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh.

b) Kinh tế:

• Vị thế chung: Từ năm 1945 đến năm 1991, Mỹ vẫn luôn giữ vững vị thế cường quốc kinh tế số một thế giới, nhưng tỉ trọng kinh tế của Mỹ trong nền kinh tế thế giới giảm dần.
• Những năm 1945 – 1950: Kinh tế Mỹ chiếm ưu thế tuyệt đối trong nền kinh tế thế giới.
  • Năm 1948: sản lượng công nghiệp Mỹ chiếm 56% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới; sản lượng nông nghiệp gấp 2 lần tổng của Anh, Pháp, Tây Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản cộng lại; Mỹ nắm giữ 3/4 dự trữ vàng của thế giới.
• Từ năm 1950 đến năm 1991: Kinh tế Mỹ không còn chiếm ưu thế tuyệt đối do sự vươn lên của các nước Tây Âu và Nhật Bản.
  • Năm 1973: Mỹ chỉ còn chiếm 39,8% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới.
  • Dự trữ vàng giảm xuống còn 11,9 tỉ USD (1974).

2. Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991

Câu hỏi trang 51

Đề bài: Trình bày nét chính về tình hình chính trị, kinh tế của các nước Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991.

Lời giải:

Tình hình chính trị, kinh tế của các nước Tây Âu (1945 – 1991) chia thành ba giai đoạn:

a) Giai đoạn 1945 – 1950:

• Chính trị:
  • Củng cố, tăng cường chính quyền của giai cấp tư sản.
  • Liên minh chặt chẽ với Mỹ, tham gia khối NATO.
  • Khôi phục sự thống trị tại các thuộc địa cũ.
• Kinh tế:
  • Khôi phục kinh tế, nhận viện trợ của Mỹ (khoảng 13 tỉ USD) theo Kế hoạch Mác-san.
  • Năm 1950, kinh tế phục hồi, đạt mức trước chiến tranh.
  • Lệ thuộc chặt chẽ vào Mỹ.

b) Giai đoạn 1950 – 1973:

• Chính trị:
  • Tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mỹ (tiêu biểu là Anh).
  • Tìm cách giảm bớt sự lệ thuộc vào Mỹ (tiêu biểu là Pháp).
• Kinh tế:
  • Tăng trưởng cao, vươn lên trở thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính của thế giới.
  • Xuất hiện xu hướng liên kết: thành lập Cộng đồng Than – Thép châu Âu (1951), Cộng đồng Kinh tế châu Âu (1957),…

c) Giai đoạn 1973 – 1991:

• Chính trị:
  • Thúc đẩy liên kết chính trị, đặt nền móng cho quá trình nhất thể hoá Tây Âu với thoả thuận về việc thành lập Liên minh châu Âu – EU (1991).
• Kinh tế:
  • Tăng trưởng thấp, nhưng vẫn là một trong những trung tâm kinh tế – tài chính của thế giới.
  • Thông qua quyết định xây dựng thị trường tiền tệ với đồng tiền chung duy nhất (ơ-rô) (1991).

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 51

Đề bài: Hãy hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) tóm tắt về chính trị, kinh tế của các nước Tây Âu và Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991.

Lời giải:

Vận dụng trang 51

Đề bài: Sưu tầm tư liệu từ sách, báo, internet về tình hình chính trị, kinh tế của các nước Tây Âu hoặc Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991 và giới thiệu với bạn.

Lời giải:

Đây là câu hỏi vận dụng, em tự sưu tầm tư liệu và giới thiệu theo cách của mình. Dưới đây là gợi ý giới thiệu về Kế hoạch Mác-san – một trong những sự kiện quan trọng đối với các nước Tây Âu sau Chiến tranh thế giới thứ hai:

• Tên gọi: Kế hoạch Mác-san (đặt theo tên Ngoại trưởng Mỹ Mác-san).
• Thời gian: Năm 1947.
• Nội dung: Mỹ đầu tư khoảng 13 tỉ USD cho 16 nước Tây Âu để giúp các nước này phục hồi kinh tế sau Chiến tranh thế giới thứ hai.
• Mục đích của Mỹ:
  • Giúp các nước Tây Âu khôi phục kinh tế để đứng vững trước sự phát triển của chủ nghĩa cộng sản.
  • Lôi kéo các nước Tây Âu vào liên minh chống Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa.
  • Tạo ảnh hưởng và làm cho các nước Tây Âu lệ thuộc chặt chẽ vào Mỹ.
• Kết quả: Đến năm 1950, kinh tế các nước Tây Âu đã phục hồi, đạt mức trước chiến tranh. Tuy nhiên, các nước Tây Âu trở nên lệ thuộc nhiều hơn vào Mỹ về kinh tế và chính trị.

Em có thể chọn các sự kiện khác như: sự thành lập Liên minh châu Âu (EU) năm 1991, sự ra đời của NATO, sự phát triển kinh tế của Mỹ trong thời kì 1945 – 1950,… để giới thiệu.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn