Đây là bài thực hành yêu cầu học sinh tự sưu tầm thông tin và viết báo cáo về phòng, chống thiên tai và ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ. Dưới đây là bài làm mẫu để các em tham khảo và viết theo cách của mình.

Phần 1: Vấn đề phòng, chống thiên tai ở vùng Bắc Trung Bộ

a) Thực trạng

Bắc Trung Bộ là một trong những vùng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của thiên tai ở nước ta. Các loại thiên tai phổ biến gồm:

• Bão và áp thấp nhiệt đới: Vùng nằm trên đường đi của nhiều cơn bão từ Biển Đông, mỗi năm trung bình có vài cơn bão đổ bộ trực tiếp gây thiệt hại lớn về người và tài sản.
• Lũ lụt: Do sông ngòi ngắn và dốc, mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn nên lũ lên nhanh, gây ngập lụt nghiêm trọng ở các vùng đồng bằng và ven biển.
• Lũ quét, sạt lở đất: Xảy ra ở khu vực đồi núi phía tây sau những đợt mưa lớn.
• Hạn hán và gió Tây khô nóng (gió Lào): Vào đầu mùa hạ, vùng chịu ảnh hưởng mạnh của gió Tây khô nóng, làm tăng nguy cơ hạn hán và cháy rừng.
• Xâm nhập mặn, cát bay, cát chảy: Xảy ra ở vùng ven biển, gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

b) Biện pháp phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai

Biện pháp phòng ngừa:

• Trồng rừng phòng hộ đầu nguồn và rừng phòng hộ ven biển để hạn chế lũ lụt, sạt lở đất và cát bay.
• Xây dựng và củng cố hệ thống đê (đê biển, đê sông), kè chống sạt lở.
• Xây dựng các hồ chứa nước để điều tiết lũ và chống hạn (hồ Kẻ Gỗ,…).
• Quy hoạch dân cư hợp lí, di dời các hộ dân ra khỏi vùng có nguy cơ thiên tai cao.
• Tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao ý thức của người dân về phòng, chống thiên tai.

Biện pháp ứng phó:

• Theo dõi chặt chẽ và cảnh báo sớm diễn biến của bão, lũ qua hệ thống dự báo khí tượng – thuỷ văn.
• Kịp thời sơ tán người dân khỏi vùng nguy hiểm trước khi bão lũ xảy ra.
• Tổ chức cứu hộ, cứu nạn nhanh chóng.
• Đảm bảo thông tin liên lạc thông suốt, dự trữ lương thực, nước uống, thuốc men.

Biện pháp khắc phục hậu quả thiên tai:

• Cứu trợ khẩn cấp cho người dân vùng bị thiệt hại (lương thực, nước sạch, thuốc men, chỗ ở tạm).
• Khôi phục sản xuất: sửa chữa cơ sở hạ tầng, hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi.
• Tái thiết nhà cửa, trường học, bệnh viện bị hư hại.
• Khôi phục hệ thống giao thông, thuỷ lợi, điện, nước.
• Hỗ trợ tâm lí, ổn định đời sống cho người dân vùng thiên tai.

Phần 2: Vấn đề ứng phó với biến đổi khí hậu ở vùng Bắc Trung Bộ

a) Biểu hiện của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu ở Bắc Trung Bộ có những biểu hiện rõ rệt:

• Nhiệt độ trung bình tăng: Mùa hè ngày càng nóng hơn, số ngày nắng nóng kéo dài tăng.
• Lượng mưa có sự thay đổi bất thường: Mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn gây lũ lụt; có những đợt khô hạn kéo dài.
• Bão và áp thấp nhiệt đới: Diễn biến bất thường, cường độ mạnh hơn, đường đi khó dự báo.
• Mực nước biển dâng: Gây xói lở bờ biển, ảnh hưởng đến các vùng đất thấp ven biển.
• Xâm nhập mặn vào sâu trong đất liền, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và nguồn nước sinh hoạt.
• Suy giảm đa dạng sinh học ở các vườn quốc gia, khu bảo tồn và vùng biển.

b) Giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu

Giải pháp giảm nhẹ (giảm phát thải khí nhà kính):

• Phát triển năng lượng tái tạo: Tận dụng tiềm năng phát triển điện gió, điện mặt trời ở Quảng Trị và các tỉnh ven biển.
• Trồng rừng và bảo vệ rừng để tăng khả năng hấp thụ khí CO₂. Đặc biệt là bảo vệ các vườn quốc gia: Phong Nha – Kẻ Bàng, Bạch Mã, Miền Tây Nghệ An.
• Sản xuất sạch hơn: Khuyến khích các nhà máy, khu công nghiệp áp dụng công nghệ hiện đại, ít phát thải.
• Sử dụng tiết kiệm năng lượng trong sản xuất và sinh hoạt.

Giải pháp thích ứng:

• Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với điều kiện khí hậu mới: chọn giống chịu hạn, chịu mặn, chịu rét.
• Thay đổi mùa vụ để tránh các thời điểm thiên tai cực đoan.
• Xây dựng cơ sở hạ tầng chống chịu thiên tai: đê biển kiên cố, công trình thuỷ lợi, nhà ở tránh bão lũ.
• Tăng cường hệ thống cảnh báo sớm về thiên tai và biến đổi khí hậu.
• Phát triển kinh tế biển bền vững, bảo tồn đa dạng sinh học biển.
• Giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về biến đổi khí hậu.
• Tăng cường hợp tác quốc tế trong ứng phó với biến đổi khí hậu.

Phần 3: Kết luận

• Bắc Trung Bộ là vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai và biến đổi khí hậu do vị trí địa lí và đặc điểm tự nhiên đặc thù (sông ngắn dốc, ven biển, có gió Lào,…).
• Việc thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng ngừa – ứng phó – khắc phục hậu quả kết hợp với giảm nhẹ – thích ứng biến đổi khí hậu là rất cấp thiết.
• Mỗi học sinh và người dân cần nâng cao ý thức, tích cực tham gia bảo vệ môi trường, trồng cây xanh, tiết kiệm năng lượng để góp phần xây dựng vùng Bắc Trung Bộ phát triển bền vững.

Lưu ý: Đây chỉ là bài làm mẫu mang tính tham khảo.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn