Tính chất giao hoán và kết hợp của phép nhân | Lý thuyết, bài tập

Lớp 4 · Toán Bài 40

Tính Chất Giao Hoán Và Kết Hợp Của Phép Nhân

Đổi chỗ thừa số, nhóm thừa số để tính nhanh

1
Tính chất giao hoán

Quan sát bảng sau:

$a$$b$$a \times b$$b \times a$
$3$$5$$3 \times 5 = 15$$5 \times 3 = 15$
$4$$6$$4 \times 6 = 24$$6 \times 4 = 24$
$5$$8$$5 \times 8 = 40$$8 \times 5 = 40$

Ta nhận thấy: giá trị của $a \times b$ và $b \times a$ luôn bằng nhau.

$a \times b = b \times a$

Khi đổi chỗ các thừa số trong một tích thì tích không thay đổi.

Ví dụ áp dụng
$7 \times 536 = 536 \times 7$

Biết $6 \times 15 = 90$ → suy ra $15 \times 6 = 90$ (không cần tính lại!)

$41\,320 \times 3 = 3 \times 41\,320$
💡Khi nào dùng? Khi ta biết $a \times b$ nhưng cần tính $b \times a$, không cần tính lại — kết quả giống hệt! Hoặc khi đổi thứ tự nhân cho dễ tính hơn.
2
Tính chất kết hợp

Quan sát bảng sau:

$a$$b$$c$$(a \times b) \times c$$a \times (b \times c)$
$5$$4$$2$$(5 \times 4) \times 2 = 40$$5 \times (4 \times 2) = 40$
$6$$2$$3$$(6 \times 2) \times 3 = 36$$6 \times (2 \times 3) = 36$
$3$$2$$5$$(3 \times 2) \times 5 = 30$$3 \times (2 \times 5) = 30$

Ta nhận thấy: $(a \times b) \times c$ và $a \times (b \times c)$ luôn bằng nhau.

$(a \times b) \times c = a \times (b \times c)$

Khi nhân một tích hai số với số thứ ba, ta có thể nhân số thứ nhất với tích của số thứ hai và số thứ ba.

Ví dụ – Tính bằng hai cách
$4 \times 3 \times 2 = ?$

Cách 1: $(4 \times 3) \times 2 = 12 \times 2 = 24$
Cách 2: $4 \times (3 \times 2) = 4 \times 6 = 24$

Hai cách đều ra $24$.
📌Nhờ tính chất kết hợp: Khi nhân ba số, ta có thể nhóm hai số bất kì nhân trước, kết quả không đổi. Hãy chọn cách nhóm nào dễ tính nhất!
3
Ứng dụng: Tính nhanh, tính thuận tiện

Kết hợp tính chất giao hoánkết hợp, ta có thể đổi chỗ rồi nhóm các thừa số cho ra số tròn, giúp tính nhanh hơn.

1
Tìm cặp nhân cho tròn:
$5 \times 2 = 10$   $25 \times 4 = 100$   $125 \times 8 = 1\,000$   $50 \times 2 = 100$
2
Đổi chỗ (giao hoán) để đưa cặp đó cạnh nhau.
3
Nhóm lại (kết hợp) và nhân.
Ví dụ 1: $5 \times 137 \times 2 = ?$
Đổi chỗ: $5 \times 137 \times 2 = (5 \times 2) \times 137$
$= 10 \times 137 = \mathbf{1\,370}$
Ví dụ 2: $25 \times 76 \times 4 = ?$
Đổi chỗ và nhóm: $(25 \times 4) \times 76$
$= 100 \times 76 = \mathbf{7\,600}$
Ví dụ 3: $125 \times 9 \times 8 = ?$
Nhóm: $(125 \times 8) \times 9$
$= 1\,000 \times 9 = \mathbf{9\,000}$
🎯Mẹo nhớ các cặp đẹp:
$5 \times 2 = 10$   $25 \times 4 = 100$   $125 \times 8 = 1\,000$
$50 \times 2 = 100$   $250 \times 4 = 1\,000$
Gặp các số này → nhóm lại ngay!
1
Điểm: 0/20
🔄

Sẵn sàng luyện tập chưa?

20 câu: 10 trắc nghiệm · 5 tư duy · 5 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên