Câu hỏi mở đầu trang 180

Đề bài: Người hiện đại đầu tiên xuất hiện cách đây khoảng 40 000 năm. Đến nay, số lượng người trên Trái Đất đã lên tới hàng tỉ người và phân bố khắp các châu lục (trừ châu Nam Cực). Em có biết số dân và sự phân bố dân cư trên thế giới thay đổi như thế nào không?

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở đầu, nội dung sẽ được làm rõ dần trong bài. Em có thể trả lời ngắn gọn như sau:

• Về số dân: dân số thế giới ngày càng tăng theo thời gian (năm 2018 đã đạt khoảng 7,6 tỉ người).
• Về phân bố dân cư: dân cư phân bố không đều giữa các nơi. Có vùng đông đúc, có vùng thưa thớt, tùy theo điều kiện tự nhiên và kinh tế – xã hội.

1. Dân số trên thế giới

Câu hỏi mục 1 trang 180

Đề bài: Đọc thông tin trong mục 1 và quan sát hình 1, em hãy cho biết:

• Số dân thế giới năm 2018.
• Số dân thế giới thay đổi như thế nào qua các năm.

Lời giải:

Em đọc thông tin mục 1 và quan sát biểu đồ Hình 1 rồi trả lời:

• Số dân thế giới năm 2018: khoảng 7,6 tỉ người.
• Sự thay đổi qua các năm: số dân thế giới ngày càng tăng. Từ năm 1804 mới có 1 tỉ người, đến các năm sau dân số tăng dần lên 2, 3, 4, 5, 6, 7 tỉ người và đạt 7,6 tỉ người vào năm 2018.

2. Phân bố dân cư thế giới

Câu hỏi mục 2 trang 181

Đề bài: Dựa vào hình 2, em hãy:

• Xác định các khu vực trên thế giới có mật độ dân số trên 250 người/km² và các khu vực có mật độ dân số dưới 5 người/km².
• Nêu một số ví dụ cụ thể để thấy điều kiện tự nhiên hoặc kinh tế – xã hội ảnh hưởng tới sự phân bố dân cư trên thế giới.

Lời giải:

Trước hết, em đọc bảng chú giải của Hình 2 để biết màu sắc nào thể hiện mật độ trên 250 người/km² và màu nào thể hiện dưới 5 người/km², rồi tìm các khu vực tương ứng trên lược đồ.

1. Xác định các khu vực:

• Mật độ dân số trên 250 người/km²: Đông Nam Bắc Mỹ, Trung Mỹ, một phần Tây Bắc Nam Mỹ, Trung Phi, Tây và Nam Âu, Nam Á, Đông Nam Á, Đông Á.
• Mật độ dân số dưới 5 người/km²: phần lớn Bắc Mỹ và Nam Mỹ, Bắc Phi, Bắc và Trung Á, Ô-xtrây-li-a.

2. Ví dụ về ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến phân bố dân cư:

• Nơi đông dân: Nam Á là khu vực tập trung dân cư rất đông đúc, do có đồng bằng Ấn – Hằng rộng lớn, khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhiều hệ thống sông lớn (sông Ấn, sông Hằng, sông Bra-ma-pút), rất thuận lợi cho phát triển nông nghiệp và sinh hoạt của con người.
• Nơi thưa dân: vùng Bắc Á dân cư rất thưa thớt, do nằm ở vĩ độ cao, khí hậu lạnh giá, khắc nghiệt.

3. Một số thành phố đông dân nhất trên thế giới

Câu hỏi mục 3 trang 182

Đề bài: Dựa vào bản đồ hình 4 và bảng số liệu trang 182, em hãy:

1. Kể tên năm thành phố đông dân nhất thế giới năm 2018.
2. Cho biết châu lục nào có nhiều siêu đô thị nhất.

Lời giải:

1. Năm thành phố đông dân nhất thế giới năm 2018:

Em xem cột “Số dân” trong bảng số liệu, chọn 5 thành phố có số dân cao nhất:

• Tô-ky-ô (Nhật Bản): 37,5 triệu người.
• Niu Đê-li (Ấn Độ): 28,5 triệu người.
• Thượng Hải (Trung Quốc): 25,6 triệu người.
• Xao Pao-lô (Bra-xin): 21,7 triệu người.
• Mê-hi-cô Xi-ti (Mê-hi-cô): 21,6 triệu người.

2. Châu lục có nhiều siêu đô thị nhất:

Siêu đô thị là đô thị có số dân từ 10 triệu người trở lên. Em sắp xếp các thành phố trong bảng theo châu lục:

• Châu Á: Tô-ky-ô, Niu Đê-li, Thượng Hải, Mum-bai, Bắc Kinh, Đắc-ca → 6 thành phố.
• Châu Mỹ: Xao Pao-lô, Mê-hi-cô Xi-ti → 2 thành phố.
• Châu Phi: Cai-rô → 1 thành phố.

→ Như vậy, châu Á là châu lục có nhiều siêu đô thị nhất.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 trang 183

Đề bài: Dựa vào hình 1, hãy tính thời gian để dân số thế giới tăng thêm một tỉ người (từ 1 tỉ lên 2 tỉ, từ 2 tỉ lên 3 tỉ,…).

Lời giải:

Em dựa vào các mốc năm trong biểu đồ Hình 1, lấy năm sau trừ năm trước để tính số năm cho mỗi lần dân số tăng thêm 1 tỉ người:

• Từ 1 tỉ (năm 1804) lên 2 tỉ (năm 1927): 1927 − 1804 = 123 năm.
• Từ 2 tỉ (năm 1927) lên 3 tỉ (năm 1960): 1960 − 1927 = 33 năm.
• Từ 3 tỉ (năm 1960) lên 4 tỉ (năm 1974): 1974 − 1960 = 14 năm.
• Từ 4 tỉ (năm 1974) lên 5 tỉ (năm 1987): 1987 − 1974 = 13 năm.
• Từ 5 tỉ (năm 1987) lên 6 tỉ (năm 1999): 1999 − 1987 = 12 năm.
• Từ 6 tỉ (năm 1999) lên 7 tỉ (năm 2011): 2011 − 1999 = 12 năm.

Nhận xét: thời gian để dân số thế giới tăng thêm 1 tỉ người ngày càng ngắn lại, chứng tỏ dân số thế giới tăng ngày càng nhanh.

Bài 2 trang 183

Đề bài: Cho biết sự gia tăng dân số thế giới quá nhanh sẽ dẫn tới những hậu quả gì về đời sống, sản xuất và môi trường.

Lời giải:

Đây là một trong hai nhiệm vụ em có thể chọn. Em nêu một số hậu quả của việc dân số tăng quá nhanh:

• Về đời sống: thiếu lương thực, thực phẩm, nhà ở, trường học, bệnh viện,…; chất lượng cuộc sống của người dân khó được nâng cao.
• Về sản xuất: thiếu việc làm; sản xuất nhiều khi không đáp ứng đủ nhu cầu của số dân ngày càng đông.
• Về môi trường: tài nguyên thiên nhiên bị khai thác nhiều và nhanh cạn kiệt; môi trường (đất, nước, không khí) dễ bị ô nhiễm hơn.

Bài 3 trang 183

Đề bài: Dựa vào hình 3 và tìm hiểu thông tin về thành phố Tô-ky-ô, sau đó chia sẻ với các bạn.

Lời giải:

Đây là một trong hai nhiệm vụ em có thể chọn. Em tìm hiểu và chia sẻ theo gợi ý sau:

• Vị trí: thành phố Tô-ky-ô là thủ đô của Nhật Bản, nằm ở phía đông đảo Hôn-su.
• Quy mô dân số: đây là vùng đô thị có số dân đông nhất thế giới, với khoảng 37,5 triệu người (năm 2018).
• Em có thể tìm hiểu thêm một vài thông tin khác về Tô-ky-ô (qua sách, báo, internet) để phần chia sẻ với các bạn thêm phong phú.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn