Câu hỏi mở đầu trang 171

Đề bài: Các cơ thể sống tồn tại và phát triển ở các môi trường khác nhau đã tạo nên sự khác biệt, tính đa dạng của sinh vật trên Trái Đất. Vậy sự đa dạng của sinh vật trên Trái Đất biểu hiện như thế nào?

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở đầu, nội dung sẽ được làm rõ dần trong bài. Em có thể trả lời ngắn gọn như sau:

• Sự đa dạng của sinh vật trên Trái Đất biểu hiện ở chỗ: có rất nhiều loài sinh vật khác nhau, sống ở hai môi trường lớn là dưới đại dương và trên lục địa.
• Ở mỗi môi trường, do điều kiện sống khác nhau (nhiệt độ, độ muối, ánh sáng, lượng mưa,…) nên các loài sinh vật cũng rất phong phú và khác nhau.

1. Sự đa dạng của sinh vật dưới đại dương

Câu hỏi mục 1 trang 171

Đề bài: Quan sát hình 1, em hãy kể tên một số loài sinh vật ở các vùng biển trong đại dương.

Lời giải:

Em quan sát Hình 1, kể tên một số loài sinh vật theo từng vùng biển (từ trên mặt xuống sâu):

• Vùng biển khơi mặt: cỏ biển, san hô, tôm, cá ngừ, sứa, rùa.
• Vùng biển khơi trung: cua, cá mập, mực.
• Vùng biển khơi sâu: sao biển, bạch tuộc.
• Vùng biển khơi sâu thẳm: cá cần câu, mực ma.
• Vùng đáy vực thẳm: hải quỳ.

2. Sự đa dạng của sinh vật trên lục địa

Câu hỏi 1 mục 2 trang 172

Đề bài: Đọc thông tin và các hình ảnh trong mục 2, em hãy kể tên một số loài thực vật, động vật ở các đới mà em biết.

Lời giải:

Em dựa vào thông tin và hình ảnh trong mục 2 để kể tên theo từng đới khí hậu.

Về thực vật:

• Đới nóng: rừng mưa nhiệt đới, rừng nhiệt đới gió mùa, xa van.
• Đới ôn hòa: rừng lá rộng, rừng lá kim, thảo nguyên, rừng cận nhiệt đới.
• Đới lạnh: thảm thực vật đài nguyên.

Về động vật:

• Trong rừng mưa nhiệt đới: nhiều loài leo trèo giỏi, côn trùng, chim, thú (ví dụ: voọc).
• Ở xa van và thảo nguyên: các loài ăn cỏ chạy nhanh như ngựa, linh dương (ví dụ: ngựa vằn) và các loài ăn thịt như sư tử, linh cẩu.
• Ở đới lạnh: các loài thích nghi với khí hậu lạnh như gấu trắng, ngỗng trời, tuần lộc.
• Ở sa mạc: các loài chịu được nóng và khô hạn như bọ cạp, rắn, lạc đà.

Câu hỏi 2 mục 2 trang 172

Đề bài: Nêu sự khác nhau về thực vật giữa rừng mưa nhiệt đới với rừng lá kim và đài nguyên.

Lời giải:

Em so sánh mức độ phong phú của thực vật ở ba nơi:

• Rừng mưa nhiệt đới (ở đới nóng): thực vật phát triển phong phú, đa dạng, xanh tốt quanh năm, có nhiều loài.
• Rừng lá kim (ở đới ôn hòa): thực vật ít đa dạng hơn, chủ yếu là các loài cây lá kim.
• Đài nguyên (ở đới lạnh): thực vật nghèo nàn, thưa thớt nhất.

Kết luận: càng đi từ đới nóng (rừng mưa nhiệt đới) về đới ôn hòa (rừng lá kim) rồi đến đới lạnh (đài nguyên), thực vật càng nghèo nàn và kém phát triển dần.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 trang 172

Đề bài: Hãy trình bày sự đa dạng của sinh vật trên Trái Đất.

Lời giải:

Sinh vật trên Trái Đất rất đa dạng, sống ở hai môi trường lớn:

• Sinh vật dưới đại dương: vô cùng phong phú, phân bố ở các vùng biển khác nhau theo độ sâu (vùng biển khơi mặt, khơi trung, khơi sâu, khơi sâu thẳm và đáy vực thẳm).
• Sinh vật trên lục địa: giới thực vật và động vật cũng rất phong phú, có sự khác biệt rõ rệt giữa các đới khí hậu (đới nóng, đới ôn hòa, đới lạnh và cả ở sa mạc).

Bài 2 trang 172

Đề bài: Có nhiều loài sinh vật đang đứng trước nguy cơ bị tuyệt chủng. Theo em nguyên nhân do đâu? Hãy nêu một số biện pháp để bảo vệ các loài đó.

Lời giải:

1. Nguyên nhân:

• Do con người khai thác, săn bắt quá mức.
• Do con người chặt phá rừng, làm ô nhiễm môi trường, khiến môi trường sống của sinh vật bị thu hẹp và phá hủy.

2. Một số biện pháp bảo vệ:

• Bảo vệ môi trường sống của các loài sinh vật (bảo vệ rừng, biển).
• Không săn bắt, buôn bán động vật hoang dã trái phép.
• Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia.
• Tuyên truyền để mọi người cùng nâng cao ý thức bảo vệ các loài sinh vật.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn