Câu hỏi mở đầu trang 9

Đề bài: Quan sát Hình 1, em hãy chỉ ra những điểm thay đổi theo thời gian của máy tính điện tử. Theo em, sự thay đổi theo thời gian như vậy được hiểu là gì?

Lời giải:

Em quan sát Hình 1 từ trái sang phải để thấy sự thay đổi của máy tính điện tử qua thời gian:

• Chiếc máy tính đầu tiên (ENIAC, năm 1946) có kích thước rất lớn, cồng kềnh.
• Đến máy tính thế hệ thứ 4 (1971 – 1980), kích thước đã nhỏ gọn hơn nhiều.
• Máy tính xách tay ngày nay thì rất nhỏ gọn, tiện lợi, có thể mang đi khắp nơi.

Như vậy, theo thời gian, máy tính điện tử ngày càng nhỏ gọn và hiện đại hơn. Sự thay đổi theo thời gian như vậy chính là lịch sử của chiếc máy tính điện tử.

1. Lịch sử là gì?

Câu hỏi mục 1 trang 9

Đề bài: Khái niệm lịch sử được hiểu như thế nào? Nêu ví dụ cụ thể.

Lời giải:

Em đọc nội dung mục 1 và trả lời theo hai ý: khái niệm và ví dụ.

a) Khái niệm lịch sử:

• Lịch sử là tất cả những gì đã xảy ra.
• Lịch sử còn được hiểu là một khoa học nghiên cứu và phục dựng lại quá khứ.

b) Ví dụ cụ thể:

• Quá trình thay đổi của chiếc máy tính điện tử (từ máy ENIAC năm 1946 to lớn, cồng kềnh đến máy tính xách tay nhỏ gọn ngày nay) chính là lịch sử của chiếc máy tính.
• Hoặc: quá trình lớn lên của bản thân em (từ lúc sinh ra đến nay) cũng là lịch sử của chính em.

2. Vì sao phải học lịch sử?

Câu hỏi 1 mục 2 trang 10

Đề bài: Nêu ý nghĩa hai câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lời giải:

Hai câu thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh (“Dân ta phải biết sử ta / Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”) có ý nghĩa:

• Nhắc nhở mỗi người dân Việt Nam phải biết và hiểu rõ lịch sử của dân tộc mình (“biết sử ta”).
• Mục đích là để hiểu tường tận về cội nguồn, gốc tích của đất nước (“gốc tích nước nhà Việt Nam”), từ đó thêm yêu quý và tự hào về dân tộc.

Câu hỏi 2 mục 2 trang 10

Đề bài: Theo em, việc biên soạn các tác phẩm lịch sử (như Hình 2) có tác dụng gì?

Lời giải:

Theo em, việc biên soạn các tác phẩm lịch sử có những tác dụng sau:

• Giúp lưu giữ lại những gì đã xảy ra trong quá khứ để truyền lại cho các thế hệ sau.
• Giúp người đọc tìm hiểu, biết được lịch sử của dân tộc, đất nước và nhân loại.
• Góp phần giáo dục, nhắc nhở mọi người về cội nguồn và những bài học của quá khứ.

Câu hỏi 3 mục 2 trang 10

Đề bài: Vì sao phải học lịch sử?

Lời giải:

Em đọc nội dung mục 2 và nêu các lí do cần học lịch sử:

• Học lịch sử giúp chúng ta tìm hiểu về quá khứ, tìm về cội nguồn của chính bản thân, gia đình, dòng họ,… và rộng hơn là của cả dân tộc, nhân loại.
• Học lịch sử còn để đúc kết những bài học kinh nghiệm về sự thành công và thất bại của quá khứ, nhằm phục vụ hiện tại và xây dựng cuộc sống mới trong tương lai.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 trang 10

Đề bài: Nhà chính trị nổi tiếng của La Mã cổ đại Xi-xê-rông đã nói: “Lịch sử là thầy dạy của cuộc sống”. Em có đồng ý với nhận xét đó không? Vì sao?

Lời giải:

Em đồng ý với nhận xét của Xi-xê-rông, vì:

• Lịch sử cho chúng ta biết những gì đã xảy ra trong quá khứ, giúp ta rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm về sự thành công và thất bại.
• Những bài học đó giống như lời “dạy bảo” của một người thầy, giúp con người sống tốt hơn ở hiện tại và xây dựng tương lai. Vì vậy, có thể nói lịch sử chính là “thầy dạy của cuộc sống”.

Bài 2 trang 10

Đề bài: Các bạn trong hình bên đang làm gì? Theo em, việc làm đó có ý nghĩa như thế nào?

Lời giải:

• Các bạn trong hình đang làm: dọn dẹp, chăm sóc và thắp hương cho các phần mộ ở nghĩa trang liệt sĩ.
• Ý nghĩa của việc làm đó:
  • Thể hiện lòng biết ơn, tưởng nhớ đối với các anh hùng liệt sĩ đã hi sinh vì đất nước.
  • Nhắc nhở các bạn học sinh luôn ghi nhớ công lao của thế hệ đi trước, giữ gìn truyền thống “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.

Bài 3 trang 10

Đề bài: Hãy chia sẻ với thầy/cô giáo và các bạn các hình thức học lịch sử mà em biết; cách học lịch sử nào giúp em hứng thú và đạt hiệu quả tốt nhất.

Lời giải (gợi ý):

Đây là câu hỏi chia sẻ, em trả lời theo suy nghĩ của mình. Một số gợi ý:

• Các hình thức học lịch sử em biết: học qua sách giáo khoa; đọc sách, báo, truyện lịch sử; xem phim, tranh ảnh tư liệu; tham quan bảo tàng, di tích lịch sử; nghe kể chuyện lịch sử,…
• Cách học giúp em hứng thú nhất: em có thể chọn cách phù hợp với mình, ví dụ: tham quan các di tích lịch sử hoặc xem phim tư liệu, vì những cách này sinh động, dễ nhớ và giúp em thêm yêu thích môn Lịch sử.

Bài 4 trang 10

Đề bài: Hãy tìm hiểu xem trong lớp em có bao nhiêu bạn thích học môn Toán, môn Ngữ văn và môn Lịch sử. Theo em, các bạn thích học những môn khác có cần biết lịch sử không? Vì sao?

Lời giải (gợi ý):

Đây là bài tập vận dụng, em tự khảo sát trong lớp rồi ghi lại số liệu. Phần trả lời:

• Theo em, các bạn thích học những môn khác vẫn cần biết lịch sử.
• Vì: lịch sử giúp mọi người hiểu về cội nguồn của bản thân, gia đình và dân tộc; biết ơn các thế hệ đi trước và rút ra những bài học cho cuộc sống. Dù học môn nào, mỗi người cũng cần biết lịch sử để trở thành người hiểu biết và sống có trách nhiệm với đất nước.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn