Câu hỏi mở đầu trang 155

Đề bài: Một bạn nói “Nước có ở sông, hồ, ao, biển.”. Bạn kia nói “Cậu nói đúng, nhưng vẫn còn thiếu!”. Theo em, nước còn có ở những nơi nào nữa?

Lời giải:

Đây là câu hỏi mở đầu, nội dung sẽ được làm rõ dần trong bài. Em có thể trả lời ngắn gọn như sau:

• Ngoài sông, hồ, ao, biển, nước còn có ở: các đại dương, đầm lầy, nước dưới đất (nước ngầm), tuyết và băng (ở vùng cực và núi cao), và cả hơi nước trong khí quyển.

1. Thủy quyển

Câu hỏi mục 1 trang 155

Đề bài: Quan sát hình 1 và đọc thông tin trong mục 1, em hãy:

• Kể tên các thành phần chủ yếu của thủy quyển.
• Cho biết nước ngọt tồn tại dưới những dạng nào. Nêu tỉ lệ của từng dạng.

Lời giải:

1. Các thành phần chủ yếu của thủy quyển:

Thủy quyển là toàn bộ lớp nước bao quanh Trái Đất, gồm nước ở các đại dương, biển, sông, hồ, đầm lầy, nước dưới đất (nước ngầm), tuyết, băng và hơi nước trong khí quyển.

2. Các dạng tồn tại của nước ngọt và tỉ lệ:

Em quan sát Hình 1, thấy nước ngọt chỉ chiếm 2,5% và tồn tại dưới ba dạng:

• Băng: 68,7%.
• Nước dưới đất (nước ngầm): 30,1%.
• Nước mặt và nước khác: 1,2%.

2. Vòng tuần hoàn lớn của nước

Câu hỏi mục 2 trang 156

Đề bài: Quan sát sơ đồ hình 2 và kết hợp với hiểu biết của em, hãy:

• Cho biết nước mưa rơi xuống bề mặt đất sẽ tồn tại ở những đâu.
• Mô tả vòng tuần hoàn lớn của nước.

Lời giải:

1. Nước mưa rơi xuống bề mặt đất sẽ tồn tại ở những đâu:

Em quan sát Hình 2, thấy nước mưa rơi xuống đất sẽ:

• Một phần bốc hơi trở lại vào khí quyển.
• Một phần tạo thành dòng chảy trên mặt đất (chảy vào sông, hồ rồi đổ ra biển và đại dương).
• Một phần ngấm xuống đất, tạo thành nước trong đất (nước ngầm) và dòng chảy ngầm.

2. Mô tả vòng tuần hoàn lớn của nước:

Em mô tả theo trình tự các mũi tên trên sơ đồ Hình 2:

• Dưới sức nóng của Mặt Trời, nước từ biển và đại dương bốc hơi bay lên cao.
• Hơi nước gặp lạnh ngưng tụ thành mây, mây tạo thành mưa rơi xuống.
• Nước mưa rơi xuống đất: một phần tạo dòng chảy trên mặt chảy ra biển, một phần ngấm xuống đất tạo dòng chảy ngầm rồi cũng chảy ra biển.
• Nước ở biển, đại dương lại tiếp tục bốc hơi,… Cứ như vậy, nước di chuyển không ngừng giữa đại dương, lục địa và khí quyển, tạo nên vòng tuần hoàn lớn của nước.

Luyện tập và Vận dụng

Bài 1 trang 157

Đề bài: Nước trong các sông, hồ có tham gia vào vòng tuần hoàn lớn của nước không? Vì sao?

Lời giải:

• Nước trong các sông, hồ có tham gia vào vòng tuần hoàn lớn của nước.
• Vì: nước ở sông, hồ một phần bốc hơi vào khí quyển, một phần theo dòng chảy đổ ra biển và đại dương. Từ biển và đại dương, nước lại bốc hơi, ngưng tụ thành mây, gây mưa,… Như vậy, nước sông, hồ vẫn nằm trong quá trình di chuyển không ngừng giữa lục địa, đại dương và khí quyển của vòng tuần hoàn lớn.

Bài 2 trang 157

Đề bài: Nguồn nước ngọt ở Việt Nam đang bị ô nhiễm nghiêm trọng. Em hãy tìm hiểu và cho biết tình trạng đó dẫn đến những hậu quả gì.

Lời giải:

Đây là bài tập tìm hiểu thực tế. Em có thể nêu một số hậu quả của việc nguồn nước ngọt bị ô nhiễm như sau:

• Thiếu nước sạch để dùng cho sinh hoạt và sản xuất.
• Ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, dễ gây ra bệnh tật.
• Làm cho nhiều loài sinh vật sống trong nước bị chết, phá hủy môi trường sống của chúng.
• Gây khó khăn cho sản xuất nông nghiệp (tưới tiêu) và công nghiệp.

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn