Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 104
Đề bài: Quan sát hình hai bạn nhỏ: một bạn nói “Quả Địa Cầu không phải là bản đồ”, một bạn nói “Đây là bản đồ đấy”. Theo em, bạn nào nói đúng?
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở đầu, nội dung sẽ được làm rõ dần trong bài. Em có thể trả lời ngắn gọn như sau:
- Bạn nói “Quả Địa Cầu không phải là bản đồ” là bạn nói đúng.
- Vì bản đồ là hình vẽ thu nhỏ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng, còn quả Địa Cầu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất ở dạng khối cầu (mặt cong). Hai thứ này khác nhau, nên quả Địa Cầu không phải là bản đồ.
1. Khái niệm bản đồ
Câu hỏi mục 1 trang 104
Đề bài:
- Em hãy cho biết quả Địa Cầu và bản đồ có điểm gì giống và khác nhau.
- Hãy nêu một số ví dụ cụ thể thể hiện vai trò của bản đồ trong học tập và đời sống.
Lời giải:
Em trả lời theo hai ý.
1. Điểm giống và khác nhau giữa quả Địa Cầu và bản đồ:
- Giống nhau: cả hai đều là hình thu nhỏ của Trái Đất; đều thể hiện các đối tượng địa lí và đều có hệ thống kinh tuyến, vĩ tuyến.
- Khác nhau:
- Quả Địa Cầu là mô hình thu nhỏ của Trái Đất, có dạng khối cầu (mặt cong).
- Bản đồ là hình vẽ thu nhỏ một phần hay toàn bộ bề mặt Trái Đất lên mặt phẳng.
2. Ví dụ về vai trò của bản đồ trong học tập và đời sống:
- Trong học tập: dùng bản đồ để học môn Địa lí, như xác định vị trí các châu lục, quốc gia, sông, núi,…; dựa vào bản đồ để làm bài tập và ôn tập.
- Trong đời sống: dùng bản đồ để tìm và chỉ đường khi đi du lịch, đi lại; xác định vị trí của một địa điểm; phục vụ cho dự báo thời tiết, giao thông,…
2. Một số lưới kinh, vĩ tuyến của bản đồ thế giới
Câu hỏi mục 2 trang 105
Đề bài: Quan sát hình 1, em hãy mô tả hình dạng lưới kinh, vĩ tuyến ở mỗi bản đồ.
Lời giải:
Em quan sát Hình 1 và mô tả lần lượt hình dạng lưới kinh, vĩ tuyến của từng bản đồ.
a) Lưới kinh, vĩ tuyến của phép chiếu hình nón:
- Các đường kinh tuyến là những đoạn thẳng chụm lại (đồng quy) về phía cực.
- Các đường vĩ tuyến là những cung tròn (đường cong) đồng tâm.
b) Lưới kinh, vĩ tuyến của phép chiếu hình trụ:
- Các đường kinh tuyến và vĩ tuyến đều là những đường thẳng.
- Chúng song song và vuông góc với nhau, tạo thành các ô lưới hình chữ nhật.
3. Phương hướng trên bản đồ
Câu hỏi mục 3 trang 105
Đề bài: Dựa vào bản đồ Việt Nam trong Đông Nam Á ở trang 101, em hãy xác định hướng đi từ Hà Nội đến các địa điểm: Băng Cốc, Ma-ni-la, Xin-ga-po.
Lời giải:
Trước hết, em nhớ lại cách xác định phương hướng trên bản đồ: dựa vào các đường kinh tuyến và vĩ tuyến. Đầu trên của kinh tuyến chỉ hướng bắc, đầu dưới chỉ hướng nam; đầu bên trái của vĩ tuyến chỉ hướng tây, đầu bên phải chỉ hướng đông.
Em tìm vị trí Hà Nội trên bản đồ, rồi xem mỗi địa điểm nằm về phía nào so với Hà Nội:
- Từ Hà Nội đi đến Băng Cốc: hướng Tây Nam.
- Từ Hà Nội đi đến Ma-ni-la: hướng Đông Nam.
- Từ Hà Nội đi đến Xin-ga-po: hướng Nam.
Luyện tập và Vận dụng
Bài 1 trang 105
Đề bài: Dựa vào bản đồ ở trang 101, cho biết phần đất liền của nước ta tiếp giáp với biển ở những hướng nào.
Lời giải:
Em quan sát bản đồ, tìm phần đất liền của nước ta và xem đường bờ biển nằm ở những phía nào:
- Phần đất liền của nước ta tiếp giáp với biển ở các hướng: Đông, Nam và Tây Nam.
Bài 2 trang 105
Đề bài: Sưu tầm một số bản đồ và giới thiệu với các bạn trong lớp về các bản đồ đó.
Lời giải:
Đây là bài tập thực hành, em tự sưu tầm và giới thiệu. Em có thể làm theo gợi ý sau:
- Sưu tầm bản đồ: tìm một số bản đồ quen thuộc như bản đồ hành chính Việt Nam, bản đồ thế giới, bản đồ du lịch, bản đồ giao thông,… (có thể lấy từ sách, báo, hoặc in từ trên mạng).
- Khi giới thiệu, em nêu các ý: tên bản đồ là gì; bản đồ thể hiện nội dung gì (ví dụ: ranh giới các tỉnh, đường đi, địa điểm du lịch,…); bản đồ đó dùng để làm gì trong học tập hoặc đời sống.
Thầy Võ Thành Luận
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn