Bài tập toán 6 Bài 15: Quy tắc dấu ngoặc (25 câu trắc nghiệm)

Lớp 6 · Toán Bài 15

Quy Tắc Dấu Ngoặc

Bỏ ngoặc – Đổi dấu – Nhóm hợp lí – Tính giá trị biểu thức

1
Bỏ dấu ngoặc — Trường hợp đơn giản

Khi thực hiện các phép tính với số nguyên, các số âm (hoặc dương) thường được viết kèm dấu ngoặc. Nhờ quy tắc cộng, trừ số nguyên đã học, ta có thể viết lại dãy tính mà không cần dấu ngoặc.

🔑Quy tắc đơn giản:
• $a + (-b) = a - b$
• $a - (-b) = a + b$
• $a + (+b) = a + b$
• $a - (+b) = a - b$
Ví dụ minh hoạ
$5 + (-7)$
Cộng số âm → viết thành trừ
$= 5 - 7 = -2$
$(-3) - (-11)$
Trừ số âm → viết thành cộng
$= -3 + 11 = 8$
$4 - (+8) + (-6) - (-2)$
Áp dụng các quy tắc trên
$= 4 - 8 - 6 + 2 = -8$
📌Ghi chú: Vì phép trừ luôn chuyển được về phép cộng với số đối, nên các dãy tính kiểu này được gọi là một tổng (tổng đại số).
2
Quy tắc dấu ngoặc

Khi tính toán, đôi lúc việc bỏ dấu ngoặc sẽ giúp ta nhìn ra các cặp số triệt tiêu hoặc nhóm được các số tròn, từ đó tính nhanh hơn. Quy tắc chia làm 2 trường hợp:

+
Trước ngoặc là dấu "$+$"
GIỮ NGUYÊN dấu của tất cả các số hạng bên trong ngoặc.
Ví dụ: Bỏ ngoặc có dấu "$+$" đằng trước
$25 + (18 - 7)$
Giữ nguyên: $+18$ vẫn là $+18$, $-7$ vẫn là $-7$
$= 25 + 18 - 7 = 36$
Trước ngoặc là dấu "$-$"
Phải ĐỔI DẤU tất cả các số hạng bên trong ngoặc:
• Dấu "$+$" → đổi thành "$-$"
• Dấu "$-$" → đổi thành "$+$"
Ví dụ: Bỏ ngoặc có dấu "$-$" đằng trước
$25 - (18 - 7)$
Đổi dấu: $+18 → -18$, và $-7 → +7$
$= 25 - 18 + 7 = 14$
Dấu "$+$" đằng trước
GIỮ NGUYÊN dấu
mọi số hạng
Dấu "$-$" đằng trước
ĐỔI HẾT dấu
mọi số hạng
⚠️Sai lầm thường gặp: Nhiều bạn bỏ ngoặc có dấu "$-$" nhưng chỉ đổi dấu số hạng đầu tiên, các số còn lại giữ nguyên. Đó là sai! Phải đổi dấu TẤT CẢ các số hạng.
Ví dụ: $10 - (4 + 3 - 1) \\neq 10 - 4 + 3 - 1$. Đúng là: $10 - 4 - 3 + 1 = 4$.
3
Bỏ ngoặc lồng nhau

Khi biểu thức có ngoặc lồng nhau (ngoặc tròn nằm trong ngoặc vuông), ta áp dụng quy tắc từng bước — thường bỏ ngoặc trong cùng trước, rồi tới ngoặc ngoài.

Ví dụ: Tính $653 + [248 - (248 + 653)]$
B1Bỏ ngoặc tròn $(248 + 653)$ trước. Vì phía trước ngoặc tròn có dấu "$-$", ta đổi dấu các số hạng:
$= 653 + [248 - 248 - 653]$
B2Thu gọn trong ngoặc vuông: $248 - 248 = 0$, còn lại $-653$:
$= 653 + [-653]$
B3Bỏ ngoặc vuông (dấu "$+$" trước → giữ nguyên):
$= 653 + (-653) = 653 - 653$
KQ$= 0$
💡Mẹo: Với ngoặc lồng nhau, hãy đi từ trong ra ngoài. Mỗi lần bỏ một lớp ngoặc, luôn nhớ kiểm tra dấu đứng ngay trước ngoặc đó để quyết định có đổi dấu hay không.
4
Đổi chỗ & Đặt ngoặc để tính nhanh

Nhờ tính chất giao hoán, kết hợpquy tắc dấu ngoặc, trong một biểu thức ta có thể:

1
Thay đổi vị trí các số hạng tuỳ ý, miễn là mỗi số hạng đi kèm đúng dấu của nó:
$a - b - c = -b + a - c = -c - b + a$
2
Đặt dấu ngoặc để nhóm các số hạng tuỳ ý.
⚠️ Nếu đưa vào ngoặc có dấu "$-$" đằng trước thì phải đổi dấu tất cả số hạng bên trong.
Ví dụ: Tính $40 - 70 - 20$
C1Tính từ trái sang phải:
$40 - 70 - 20 = -30 - 20 = -50$
C2Đổi chỗ (giao hoán):
$= -70 + 40 - 20 = -50$
C3Đặt ngoặc (kết hợp):
$= 40 - (70 + 20) = 40 - 90 = -50$
KQCả 3 cách đều cho kết quả $-50$ ✓
🎯Mẹo tính nhanh:
• Tìm cặp số đối nhau → triệt tiêu thành $0$.
• Nhóm thành số tròn chục / tròn trăm / tròn nghìn.
• Gộp các số cùng dấu lại với nhau.
5
Tính giá trị biểu thức chứa biến

Với biểu thức chứa biến ($x, y, z, \dots$), luôn THU GỌN trước, THAY SỐ sau — sẽ giúp phép tính ngắn gọn và ít sai sót hơn.

Ví dụ: Tính giá trị của $x + y + z - y$, biết $x = -53, y = 45, z = -15$.
B1Thu gọn: trong biểu thức có $+y$ và $-y$ triệt tiêu nhau:
$x + y + z - y = x + z$
B2Thay số: $x = -53$, $z = -15$:
$= (-53) + (-15)$
B3Cộng hai số cùng âm: $53 + 15 = 68$, đặt dấu âm:
KQ$= -68$
💡Nhận xét: Nếu thay số trực tiếp vào biểu thức ban đầu, ta phải tính $(-53) + 45 + (-15) - 45$ với nhiều bước hơn và dễ nhầm dấu. Thu gọn trước giúp bớt $1$ bước!
1
Điểm: 0/25
🔣

Chinh phục dấu ngoặc!

25 câu: 19 trắc nghiệm · 3 tư duy · 3 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Võ Văn Trung

Thầy Võ Văn Trung

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Toán, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Du