Bài tập toán 6 Bài 38: Dữ liệu và thu thập dữ liệu (25 câu)

Lớp 6 · Toán Bài 38

Dữ Liệu Và Thu Thập Dữ Liệu

Phân loại – Tính hợp lí – Các phương pháp thu thập dữ liệu

1
Dữ liệu thống kê là gì?

Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta tiếp nhận rất nhiều thông tin: điểm kiểm tra, nhiệt độ trong ngày, tên các bạn trong lớp, kết quả bầu chọn… Tất cả những thông tin thu thập được phục vụ cho việc tìm hiểu, nghiên cứu hay thống kê đều được gọi chung là dữ liệu.

Dữ liệu được chia thành hai nhóm:

Dữ liệu là SỐ
(còn gọi là số liệu)
• Nhiệt độ cao nhất: $34$°C
• Số học sinh đeo kính: $8$ bạn
• Cân nặng em bé: $20$ kg
Dữ liệu KHÔNG PHẢI SỐ
(thể hiện bằng chữ, tên gọi, mô tả)
• Tên các loài thực vật
• Tình trạng thời tiết: có mây, mưa…
• Tên món ăn yêu thích
💡Cách nhận biết nhanh:
• Nếu dữ liệu toàn là con số → đó là số liệu.
• Nếu dữ liệu là chữ, tên gọi, mô tả → đó là dữ liệu không phải số liệu.
Ví dụ phân loại dữ liệu
Dãy A
2624232423222223
→ Toàn số ⟹ là số liệu
Dãy B
có mâymưa ràonắngdông
→ Mô tả bằng chữ ⟹ không phải số liệu
2
Nhận biết tính hợp lí của dữ liệu

Không phải lúc nào dữ liệu thu thập được cũng chính xác. Khi làm việc với dữ liệu, ta cần kiểm tra xem chúng có hợp lí hay không bằng cách xét hai yếu tố:

1
Dữ liệu có đúng chủ đề đang thống kê không?
Ví dụ: Đang thống kê tên các loài thực vật mà xuất hiện "vi khuẩn" → không hợp lí, vì vi khuẩn không phải thực vật.
2
Giá trị số liệu có bất thường không?
Ví dụ: Đang ghi số học sinh mỗi lớp 6 mà có lớp ghi $87$ học sinh → có thể không hợp lí vì vượt xa sĩ số thông thường.
Ví dụ: Kiểm tra hai dãy dữ liệu
Dãy (1): Số học sinh các lớp 6
35 42 87 38 40 41 38
→ Số 87 không hợp lí (một lớp không thể có tới 87 học sinh).
Dãy (2): Tên món ăn yêu thích
Bánh chưng pizza canh cua gà rán cá kho rượu vang
→ "Rượu vang" không hợp lí (là đồ uống, không phải món ăn).
📌Quy trình kiểm tra 2 bước:
B1: Nó có thuộc đúng chủ đề đang thống kê không?
B2: Giá trị số có bất thường so với thực tế không?
3
Các cách thu thập dữ liệu thống kê

Để có được dữ liệu, ta cần tiến hành thu thập. Có 4 cách thu thập dữ liệu phổ biến:

1 Quan sát, đếm
Trực tiếp quan sát đối tượng và ghi lại kết quả.
VD: Đếm số bạn đeo kính trong lớp.
2 Làm thí nghiệm
Thu thập dữ liệu qua hoạt động lặp lại.
VD: Gieo đồng xu 10 lần, đếm mặt sấp/ngửa.
3 Lập phiếu hỏi
Thiết kế phiếu khảo sát để nhiều người trả lời.
VD: Khảo sát món ăn yêu thích của lớp.
4 Nguồn có sẵn
Lấy dữ liệu từ sách, báo, trang web, báo cáo.
VD: Tra dự báo thời tiết trên Internet.
Ví dụ: Phiếu hỏi đơn giản
PHIẾU KHẢO SÁT MÔN HỌC YÊU THÍCH
Câu 1: Môn học em yêu thích nhất là gì?
A. Toán
B. Văn
C. Tiếng Anh
D. Môn khác: ........
⚠️Lưu ý quan trọng: Phải chọn phương pháp thu thập phù hợp để dữ liệu chính xác.
Ví dụ: Muốn thống kê số người vượt đèn đỏ → dùng camera quan sát sẽ đáng tin hơn là đi hỏi trực tiếp (vì ít ai tự thừa nhận vi phạm).
4
Đối tượng và tiêu chí thống kê

Khi đã thu thập xong dữ liệu, ta cần nắm hai khái niệm quan trọng để đọc và mô tả dữ liệu:

1
Đối tượng thống kê: là nhóm người, vật, sự việc mà ta đang khảo sát.
VD: các học sinh khối 6, các thành viên trong đội thi, các ngày trong tuần…
2
Tiêu chí thống kê:đặc điểm mà ta đang quan tâm ở đối tượng đó.
VD: điểm kiểm tra, cân nặng, số tuổi, chiều cao…
Ví dụ: "Khảo sát cân nặng học sinh lớp 6A"
Đối tượng thống kê: các học sinh lớp 6A.
Tiêu chí thống kê: cân nặng (kg) của mỗi học sinh.
5
Đọc dữ liệu từ bảng và biểu đồ

Dữ liệu có thể được trình bày dưới nhiều dạng: dãy số liệu, bảng thống kê, hoặc biểu đồ cột. Với mỗi dạng, ta cần biết cách đọc giá trị và trả lời câu hỏi.

Ví dụ 1: Bảng thống kê điểm kiểm tra Toán lớp 6B (15 phút)
Điểm678910
Số học sinh4121063
Tổng số học sinh: $4 + 12 + 10 + 6 + 3 = 35$ (bạn)
Điểm nhiều bạn đạt nhất: điểm $7$ (có $12$ bạn — cao nhất).
Số bạn đạt điểm giỏi (≥ 8): $10 + 6 + 3 = 19$ (bạn).
Ví dụ 2: Biểu đồ cột — Số học sinh mỗi khối
Số học sinh các khối trường THCS ABC
120
150
140
130
Khối 6
Khối 7
Khối 8
Khối 9
Đọc giá trị từng cột: Khối 6: 120; Khối 7: 150; Khối 8: 140; Khối 9: 130.
Khối đông nhất: Khối 7 (150 học sinh).
Tổng số học sinh toàn trường: $120 + 150 + 140 + 130 = 540$ (bạn).
🎯Quy trình đọc biểu đồ cột:
(1) Đọc tiêu đề biểu đồ → biết đang nói về cái gì.
(2) Xem trục ngang → biết đối tượng/giá trị.
(3) Xem trục đứng → biết số lượng/tần số.
(4) Đọc chiều cao từng cột để lấy giá trị.
1
Điểm: 0/25
📊

Khám phá dữ liệu thống kê!

25 câu: 19 trắc nghiệm · 3 tư duy · 3 tự luận

Gợi ý
Thầy Võ Văn Trung

Thầy Võ Văn Trung

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Toán, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Du