Bài tập toán 7 Bài 12: Tổng các góc trong một tam giác (20 bài tập)

Lớp 7 · Toán Bài 12 · Hình học

Tổng Các Góc Trong Một Tam Giác

Định lí tổng ba góc bằng $180°$, phân loại tam giác và tính chất góc ngoài

1
Định lí tổng ba góc trong một tam giác

Khi xếp các viên gạch hình tam giác giống hệt nhau cạnh nhau, ta nhận thấy ba góc tại mỗi đỉnh chung tạo thành một góc bẹt — tức tổng của chúng bằng $180°$. Đây chính là minh họa trực quan cho định lí quan trọng nhất của bài.

!Định lí
Tổng ba góc trong một tam giác bằng $180°$.
$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = 180°$

📐 Chứng minh định lí:

GT$\triangle ABC$
KL$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = 180°$
A B C x y
Qua $A$ kẻ đường thẳng $xy \parallel BC$

Vì $xy \parallel BC$:

$\widehat{B} = \widehat{BAx}$ (so le trong)
$\widehat{C} = \widehat{CAy}$ (so le trong)
Do đó:
$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = \widehat{BAC} + \widehat{BAx} + \widehat{CAy}$
$= \widehat{xAy} = \mathbf{180°}$ (góc bẹt)
Ví dụ 1 — Tính góc thứ ba

Cho tam giác $ABC$ biết $\widehat{B} = 45°$, $\widehat{C} = 65°$. Tính $\widehat{A}$.

Áp dụng định lí tổng ba góc:
$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = 180°$
$\widehat{A} = 180° - \widehat{B} - \widehat{C}$
$\widehat{A} = 180° - 45° - 65° = \mathbf{70°}$
2
Phân loại tam giác theo góc

Dựa vào số đo các góc, tam giác được phân thành 3 loại:

Tam giác nhọn
Cả 3 góc đều nhọn ($< 90°$)
Tam giác vuông
1 góc vuông ($=90°$)
Tam giác tù
1 góc tù ($>90°$)
Tam giác vuông — chú ý
Trong tam giác vuông:
• Hai cạnh tạo thành góc vuông gọi là cạnh góc vuông.
• Cạnh đối diện góc vuông gọi là cạnh huyền.
Hai góc nhọn của tam giác vuông phụ nhau (tổng bằng $90°$).
Trong $\triangle ABC$ vuông tại $A$: $\widehat{B} + \widehat{C} = 90°$
Ví dụ 2 — Phân loại tam giác

Cho tam giác $MNP$ biết $\widehat{M} = 40°$, $\widehat{P} = 50°$. Tính $\widehat{N}$ và xác định loại tam giác.

$\widehat{N} = 180° - \widehat{M} - \widehat{P}$
$\widehat{N} = 180° - 40° - 50° = \mathbf{90°}$
Vì $\widehat{N} = 90°$ → tam giác $MNP$ là tam giác vuông tại $N$.
Ví dụ 3 — Tính góc trong tam giác vuông

Cho tam giác $ABC$ vuông tại $A$, biết $\widehat{B} = 35°$. Tính $\widehat{C}$.

Vì tam giác vuông tại $A$, hai góc nhọn $\widehat{B}$ và $\widehat{C}$ phụ nhau:
$\widehat{B} + \widehat{C} = 90°$
$\widehat{C} = 90° - 35° = \mathbf{55°}$
3
Góc ngoài của tam giác
Định nghĩa
Khi kéo dài một cạnh của tam giác, góc tạo bởi cạnh kéo dài và cạnh kề được gọi là góc ngoài của tam giác tại đỉnh đó.
A B C x góc ngoài
$\widehat{ACx}$ là góc ngoài của $\triangle ABC$ tại đỉnh $C$

Góc ngoài $\widehat{ACx}$ kề bù với góc trong $\widehat{ACB}$:

$\widehat{ACx} + \widehat{ACB} = 180°$
Tính chất quan trọng
Mỗi góc ngoài của một tam giác có số đo bằng tổng số đo hai góc trong không kề với nó.
$\widehat{ACx} = \widehat{A} + \widehat{B}$

📐 Vì sao có tính chất này?

Vì $Cx$ là tia đối của $CB$ nên $\widehat{ACx} + \widehat{ACB} = 180°$
$\Rightarrow \widehat{ACx} = 180° - \widehat{ACB}\quad(1)$
Trong $\triangle ABC$:
$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{ACB} = 180°$
$\Rightarrow \widehat{A} + \widehat{B} = 180° - \widehat{ACB}\quad(2)$
Từ $(1)$ và $(2)$: $\widehat{ACx} = \widehat{A} + \widehat{B}$ ✓
Ví dụ 4 — Tính góc ngoài

Cho tam giác $ABC$ có $\widehat{A} = 50°$, $\widehat{B} = 60°$. Tính số đo góc ngoài tại $C$.

Áp dụng tính chất góc ngoài tại $C$:
Góc ngoài tại $C$ $= \widehat{A} + \widehat{B}$
$= 50° + 60° = \mathbf{110°}$
4
Một số bài toán áp dụng
Ví dụ 5 — Bài toán có quan hệ giữa các góc

Cho $\triangle ABC$ có $\widehat{A} = 100°$, $\widehat{B} - \widehat{C} = 40°$. Tính $\widehat{B}$ và $\widehat{C}$.

Bước 1: Tính $\widehat{B} + \widehat{C}$:
$\widehat{A} + \widehat{B} + \widehat{C} = 180°$
$\widehat{B} + \widehat{C} = 180° - 100° = 80°$
Bước 2: Có hệ:
$\widehat{B} + \widehat{C} = 80°$
$\widehat{B} - \widehat{C} = 40°$
Cộng hai vế: $2\widehat{B} = 120° \Rightarrow \widehat{B} = \mathbf{60°}$
$\widehat{C} = 80° - 60° = \mathbf{20°}$
Ví dụ 6 — Tia phân giác kết hợp góc ngoài

Cho $\triangle ABC$ vuông tại $A$, $\widehat{B} = 60°$. Tia phân giác của $\widehat{B}$ cắt $AC$ tại $D$. Tính $\widehat{BDC}$.

Bước 1: Vì $BD$ là tia phân giác của $\widehat{ABC}$:
$\widehat{ABD} = \dfrac{\widehat{ABC}}{2} = \dfrac{60°}{2} = 30°$
Bước 2: $\widehat{BDC}$ là góc ngoài tại $D$ của $\triangle ABD$:
$\widehat{BDC} = \widehat{A} + \widehat{ABD}$ (tính chất góc ngoài)
$= 90° + 30° = \mathbf{120°}$
📖
Xem lý thuyết chi tiết bài học
Đầy đủ định nghĩa, công thức, các dạng bài tập có lời giải chi tiết
1
Điểm: 0/20
📐

Luyện tập về tổng các góc trong tam giác

20 câu · 5 dạng từ dễ đến khó

💡 Gợi ý
Thầy Võ Văn Trung

Thầy Võ Văn Trung

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Toán, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Du