Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 7
Đề bài: Hình 1.1 là những máy thuộc lĩnh vực cơ khí chế tạo. Hãy cho biết tên gọi của các máy có trong Hình 1.1. Việc sản xuất cơ khí ở Hình 1.1a khác với Hình 1.1b như thế nào?
Lời giải:
a) Tên gọi các máy trong Hình 1.1:
- Hình 1.1a: Máy tiện – một loại máy công cụ truyền thống.
- Hình 1.1b: Dây chuyền robot công nghiệp – hệ thống sản xuất tự động hoá.
b) Sự khác nhau giữa hai hình:
- Hình 1.1a: Sản xuất cơ khí theo hướng thủ công, người thợ trực tiếp vận hành máy, năng suất thấp, phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm và tay nghề.
- Hình 1.1b: Sản xuất cơ khí theo hướng tự động hoá, sử dụng robot công nghiệp trên dây chuyền, năng suất cao, độ chính xác cao, ít cần lao động thủ công.
I. Khái niệm, vai trò của cơ khí chế tạo
Câu hỏi Khám phá trang 8
Đề bài: Hãy quan sát và cho biết:
- Tên gọi và ứng dụng của các sản phẩm có trong Hình 1.2.
- Vai trò của các sản phẩm đó trong sản xuất và đời sống.
Lời giải:
a) Tên gọi và ứng dụng:
| Hình | Tên gọi | Ứng dụng |
|---|---|---|
| a | Máy tiện | Gia công các chi tiết cơ khí trong xưởng sản xuất |
| b | Máy xúc, xe tải chuyên dụng | Khai thác khoáng sản, khai thác mỏ |
| c | Máy gặt đập liên hợp | Thu hoạch lúa trong nông nghiệp |
| d | Máy xay sinh tố | Chế biến thực phẩm trong gia đình |
| e | Máy phát điện | Cung cấp điện cho sản xuất và sinh hoạt |
| g | Máy kéo sợi (máy dệt) | Sản xuất sợi, vải trong ngành dệt may |
b) Vai trò trong sản xuất và đời sống:
- Trong sản xuất: giúp thay thế lao động thủ công, nâng cao năng suất, giảm sức lao động cho con người (máy tiện, máy xúc, máy gặt, máy dệt,…).
- Trong đời sống: giúp cuộc sống tiện nghi hơn, tiết kiệm thời gian, nâng cao chất lượng cuộc sống (máy xay sinh tố, máy phát điện,…).
II. Đặc điểm của cơ khí chế tạo
Câu hỏi Khám phá trang 9
Đề bài: Quan sát Hình 1.3 và cho biết các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo được ứng dụng trong những ngành công nghiệp nào.
Lời giải:
Các sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo trong Hình 1.3 được ứng dụng trong nhiều ngành công nghiệp:
| Hình | Sản phẩm | Ngành công nghiệp ứng dụng |
|---|---|---|
| a | Cổng sắt | Xây dựng, kiến trúc |
| b | Tháp Eiffel (kết cấu thép) | Xây dựng, kiến trúc |
| c | Bồn chứa | Công nghiệp dầu khí, hoá chất |
| d | Tàu sân bay | Công nghiệp quân sự, hàng hải |
| e | Máy bay | Công nghiệp hàng không, quân sự |
| g | Bu lông, ốc vít, phụ tùng | Chi tiết máy trong nhiều ngành sản xuất |
→ Nhận xét: Sản phẩm cơ khí chế tạo có mặt trong hầu hết các ngành công nghiệp như xây dựng, giao thông, hàng không, quân sự, dầu khí, hoá chất,…
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 9
Đề bài: Sử dụng internet hoặc qua sách, báo,… em hãy kể tên một số sản phẩm của ngành cơ khí chế tạo được sử dụng trong nông nghiệp, giao thông vận tải, y tế,…
Lời giải:
Một số sản phẩm cơ khí chế tạo được sử dụng trong các lĩnh vực:
- Nông nghiệp: máy cày, máy bừa, máy gặt đập liên hợp, máy tuốt lúa, máy bơm nước, máy phun thuốc trừ sâu,…
- Giao thông vận tải: ô tô, xe máy, tàu hoả, tàu thuỷ, máy bay, xe đạp, cầu vượt,…
- Y tế: máy chụp X-quang, máy siêu âm, máy chạy thận nhân tạo, máy đo huyết áp, dụng cụ phẫu thuật,…
III. Các bước cơ bản trong quy trình chế tạo cơ khí
Câu hỏi Khám phá trang 10
Đề bài: Đọc quy trình dưới đây và cho biết bước nào quyết định tới việc tạo hình, độ chính xác của chi tiết chế tạo.
Lời giải:
- Bước 3: Thực hiện gia công các chi tiết máy của sản phẩm là bước quyết định tới việc tạo hình và độ chính xác của chi tiết chế tạo.
- Giải thích: Ở bước này, người thợ tiến hành gia công sản phẩm theo bản vẽ chi tiết, lựa chọn thiết bị, dụng cụ cắt, xác định chế độ cắt phù hợp,… Chính công đoạn gia công này sẽ định hình trực tiếp kích thước, hình dạng và độ chính xác của chi tiết.
Luyện tập và Vận dụng
Luyện tập trang 10
Đề bài: Mô tả quy trình chế tạo một chiếc kìm nguội (Hình 1.4) dưới dạng sơ đồ khối.
Lời giải:
Quy trình chế tạo kìm nguội gồm 5 bước theo sơ đồ khối:
Mô tả chi tiết từng bước:
- Bước 1 – Đọc bản vẽ chi tiết: Nghiên cứu bản vẽ kìm nguội, xác định kích thước, chức năng và các yêu cầu kĩ thuật.
- Bước 2 – Chế tạo phôi: Chọn phương pháp phù hợp (thường là rèn hoặc đúc) để tạo phôi hai nửa kìm.
- Bước 3 – Gia công chi tiết: Tiến hành tiện, phay, khoan, mài để tạo hình chính xác cho hai nửa kìm.
- Bước 4 – Xử lí và bảo vệ bề mặt: Nhiệt luyện để tăng độ cứng, mạ hoặc sơn để chống gỉ.
- Bước 5 – Lắp ráp và kiểm tra: Ghép hai nửa kìm bằng chốt, kiểm tra các chỉ tiêu kĩ thuật (độ mở, độ kẹp, độ bền,…) trước khi đưa vào sử dụng.
Vận dụng trang 10
Đề bài: Kể tên các máy, thiết bị cơ khí dùng trong sản xuất cơ khí ở địa phương và sử dụng trong sinh hoạt gia đình.
Lời giải:
Ví dụ tham khảo:
a) Máy, thiết bị cơ khí dùng trong sản xuất cơ khí ở địa phương:
- Máy tiện, máy phay, máy bào, máy khoan – dùng trong các xưởng cơ khí.
- Máy hàn điện, máy cắt kim loại – dùng trong xưởng gia công kim loại, sản xuất cửa sắt, hàng rào,…
- Máy cán tôn, máy ép thuỷ lực – dùng trong sản xuất tôn lợp, cửa cuốn.
- Máy nén khí, máy phát điện – phục vụ cho các cơ sở sản xuất nhỏ.
b) Thiết bị cơ khí sử dụng trong sinh hoạt gia đình:
- Máy xay sinh tố, máy xay thịt, máy ép trái cây, nồi cơm điện, tủ lạnh – phục vụ nấu ăn và bảo quản thực phẩm.
- Máy giặt, máy sấy quần áo, máy hút bụi – phục vụ vệ sinh nhà cửa.
- Máy bơm nước, quạt điện, máy điều hoà không khí – phục vụ sinh hoạt.
- Xe máy, xe đạp – phục vụ đi lại.
- Máy khâu, máy khoan cầm tay – dùng cho sửa chữa, may vá.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám