Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 54
Đề bài: Em hãy quan sát Hình 17.1 và cho biết đầu máy xe lửa nào ra đời trước. So sánh sự khác nhau giữa hai đầu máy xe lửa và cho biết sự khác nhau lớn nhất là gì.
Lời giải:
a) Đầu máy ra đời trước:
Hình 17.1a – đầu máy xe lửa hơi nước ra đời trước, còn Hình 17.1b – đầu máy xe lửa diesel (hiện đại) ra đời sau.
b) So sánh sự khác nhau:
| Đặc điểm | Hình 17.1a | Hình 17.1b |
|---|---|---|
| Loại động cơ | Động cơ hơi nước (đốt ngoài) | Động cơ đốt trong (Diesel) |
| Nhiên liệu | Than, củi | Dầu diesel |
| Hình dáng | Cổ điển, có ống khói lớn | Hiện đại, gọn gàng |
| Khí thải | Nhiều khói đen | Ít khói hơn |
c) Sự khác nhau lớn nhất:
Loại động cơ sử dụng – Hình 17.1a dùng động cơ hơi nước (đốt ngoài), còn Hình 17.1b dùng động cơ đốt trong.
I. Khái niệm động cơ đốt trong
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 84
Đề bài: Em hãy tìm hiểu và cho biết: Bản chất quá trình đốt cháy nhiên liệu với không khí trong xi lanh động cơ có phải là phản ứng oxi hoá của nhiên liệu với oxygen trong không khí không?
Lời giải:
Đúng. Bản chất của quá trình đốt cháy nhiên liệu với không khí trong xi lanh động cơ chính là phản ứng oxi hoá của nhiên liệu với oxygen (O₂) có trong không khí.
Giải thích:
- Nhiên liệu (xăng, dầu diesel,…) chứa các nguyên tố C, H.
- Khi cháy, chúng phản ứng với O₂ trong không khí, sinh ra CO₂, H₂O và toả nhiệt lượng lớn.
- Nhiệt năng này làm cho khí trong xi lanh giãn nở, sinh công đẩy pít tông chuyển động.
→ Đây là phản ứng cháy (oxi hoá) toả nhiệt, đúng bản chất là phản ứng oxi hoá.
II. Phân loại động cơ đốt trong
Câu hỏi Khám phá trang 85
Đề bài: Em hãy quan sát và cho biết tên gọi của mỗi loại động cơ trong Hình 17.3.
Lời giải:
Đối chiếu với 3 cách bố trí xi lanh được nêu trong SGK, ta có:
| Hình | Tên gọi |
|---|---|
| a | Động cơ hình sao (các xi lanh được xếp toả ra như hình sao) |
| b | Động cơ chữ V (hai hàng xi lanh xếp thành hình chữ V) |
| c | Động cơ thẳng hàng (các xi lanh được xếp thẳng thành một hàng) |
Luyện tập trang 85
Đề bài: Hãy kể tên các loại động cơ đốt trong dựa trên việc kết hợp 2 tiêu chí phân loại về nhiên liệu sử dụng và số hành trình của pít tông trong một chu trình công tác.
Lời giải:
Kết hợp 2 tiêu chí:
- Theo nhiên liệu: động cơ xăng, động cơ Diesel, động cơ gas.
- Theo số hành trình: động cơ 4 kì, động cơ 2 kì.
→ Ta có 6 loại động cơ đốt trong:
| STT | Tên gọi |
|---|---|
| 1 | Động cơ xăng 4 kì |
| 2 | Động cơ xăng 2 kì |
| 3 | Động cơ Diesel 4 kì |
| 4 | Động cơ Diesel 2 kì |
| 5 | Động cơ gas 4 kì |
| 6 | Động cơ gas 2 kì |
III. Cấu tạo chung của động cơ đốt trong
Câu hỏi Khám phá trang 86
Đề bài: Quan sát Hình 17.4 và cho biết: Theo chiều chuyển động quay của trục khuỷu (6), pít tông (4) đang dịch chuyển như thế nào?
- Khi nào pít tông (4) đổi chiều chuyển động?
- Hãy mô tả sự thay đổi thể tích giới hạn bởi đỉnh pít tông và không gian phía trên của xi lanh.
Lời giải:
a) Chiều dịch chuyển của pít tông:
Theo chiều chuyển động quay của trục khuỷu (6), pít tông (4) đang dịch chuyển tịnh tiến lên xuống trong xi lanh (8):
- Khi trục khuỷu quay nửa vòng đầu → pít tông đi xuống.
- Khi trục khuỷu quay nửa vòng sau → pít tông đi lên.
b) Khi nào pít tông đổi chiều chuyển động:
Pít tông đổi chiều chuyển động khi nó dịch chuyển đến vị trí cao nhất hoặc thấp nhất trong xi lanh (tức là khi trục khuỷu quay đến 2 vị trí giới hạn).
c) Sự thay đổi thể tích giới hạn bởi đỉnh pít tông và không gian phía trên xi lanh:
- Khi pít tông đi xuống → thể tích khoảng không phía trên đỉnh pít tông tăng dần.
- Khi pít tông đi lên → thể tích khoảng không phía trên đỉnh pít tông giảm dần.
→ Thể tích này thay đổi liên tục theo chuyển động lên xuống của pít tông.
Vận dụng
Vận dụng trang 86
Đề bài: Hãy quan sát trong gia đình hoặc xung quanh em và kể tên máy động lực sử dụng động cơ đốt trong. Động cơ đốt trong đó sử dụng nhiên liệu gì?
Lời giải:
Ví dụ tham khảo về máy động lực sử dụng động cơ đốt trong:
| Máy động lực | Nhiên liệu sử dụng |
|---|---|
| Xe máy | Xăng |
| Ô tô con | Xăng |
| Xe tải, xe khách | Dầu diesel |
| Máy cày, máy xới đất | Dầu diesel |
| Máy gặt đập liên hợp | Dầu diesel |
| Máy bơm nước | Xăng hoặc dầu diesel |
| Máy phát điện | Xăng hoặc dầu diesel |
| Máy cắt cỏ | Xăng |
→ Nhận xét: Động cơ đốt trong được sử dụng rất phổ biến trong đời sống, chủ yếu dùng 2 loại nhiên liệu chính là xăng và dầu diesel.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám