Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 59
Đề bài: Quan sát Hình 12.1 và cho biết:
- Cánh tay robot ở vị trí nào trong hình?
- Cánh tay robot đó đang thực hiện công việc gì?
- Nếu không sử dụng robot thì có cách nào khác để thực hiện nhiệm vụ đó? Ưu điểm của việc sử dụng robot trong nhiệm vụ này?
Lời giải:
a) Vị trí của cánh tay robot: Cánh tay robot được đặt ở phía trên khung giá đỡ, bên trong buồng sơn kín, hướng xuống chi tiết cần sơn.
b) Công việc đang thực hiện: Cánh tay robot đang sơn bề mặt chi tiết vỏ ô tô (nắp capo).
c) Cách khác và ưu điểm khi dùng robot:
- Nếu không dùng robot: Người thợ sẽ trực tiếp cầm súng phun sơn để sơn thủ công.
- Ưu điểm khi dùng robot:
- Đảm bảo an toàn cho con người (tránh tiếp xúc trực tiếp với sơn, dung môi độc hại).
- Chất lượng sơn đồng đều, độ chính xác cao, không bị lỗi do tay run.
- Năng suất cao, làm việc liên tục không mệt mỏi.
- Tiết kiệm chi phí nhân công về lâu dài.
I. Robot công nghiệp
Luyện tập trang 60
Đề bài: Hãy quan sát Hình 12.2 và chỉ ra các robot tương ứng với các tên gọi: robot đóng gói, robot gia công, robot vận chuyển, robot lắp ráp.
Lời giải:
| Hình | Mô tả | Tên gọi |
|---|---|---|
| a | Xe tự hành chở thùng hàng | Robot vận chuyển |
| b | Cánh tay robot đang hàn chi tiết (tia lửa hàn) | Robot gia công (hàn) |
| c | Cánh tay robot đang lắp vỏ xe ô tô | Robot lắp ráp |
| d | Cánh tay robot đang bốc/xếp thùng carton lên băng tải | Robot đóng gói |
II. Dây chuyền sản xuất tự động
Luyện tập trang 61
Đề bài: Quan sát Hình 12.3 và chỉ ra vị trí của các thành phần sau: băng tải, robot vận chuyển, robot lắp ráp, robot hỗ trợ.
Lời giải:
| Thành phần | Vị trí trong Hình 12.3 |
|---|---|
| Băng tải | Nằm ở giữa dây chuyền, dùng để di chuyển chi tiết/sản phẩm giữa các trạm làm việc. |
| Robot vận chuyển | Là các xe tự hành (AGV) di chuyển giữa các máy để vận chuyển phôi, chi tiết. |
| Robot lắp ráp | Các cánh tay robot đặt trên bàn thao tác, trực tiếp thực hiện việc lắp ráp chi tiết. |
| Robot hỗ trợ | Các cánh tay robot cấp phôi, lấy chi tiết cho máy công cụ. |
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 62
Đề bài: Hình 12.5 là dây chuyền sản xuất sử dụng loại máy tiện điều khiển bằng Cam (Cam lathe). Em hãy tìm hiểu và mô tả hoạt động của loại máy tự động cứng này.
Lời giải:
Máy tiện điều khiển bằng cam (Cam lathe) là một loại máy tự động cứng, hoạt động như sau:
- Cấu tạo chính: Máy sử dụng cơ cấu cam làm bộ phận điều khiển. Cam là chi tiết có hình dạng đặc biệt, quay tròn để tạo ra chuyển động cho các bộ phận khác.
- Nguyên lí hoạt động:
- Khi cam quay, biên dạng (hình dáng) của cam sẽ điều khiển chuyển động của dao cắt theo một chu kì đã được định sẵn.
- Mỗi vòng quay của cam tương ứng với một chu kì gia công một chi tiết.
- Cứ như vậy, máy sẽ lặp lại liên tục để sản xuất hàng loạt chi tiết giống nhau.
- Đặc điểm:
- Năng suất và độ ổn định cao khi sản xuất hàng loạt cùng một loại chi tiết.
- Độ linh hoạt thấp: muốn gia công chi tiết khác phải thay cam khác, tốn thời gian và chi phí.
Dây chuyền sản xuất tự động mềm
Câu hỏi Khám phá trang 62
Đề bài: Quan sát Hình 12.6 và cho biết:
- Nhiệm vụ công việc của mỗi robot trong hình.
- Robot đó thuộc nhóm robot hỗ trợ hay nhóm robot chức năng?
Lời giải:
| Hình | Nhiệm vụ | Nhóm robot |
|---|---|---|
| a | Robot cánh tay đang gia công/thao tác chi tiết trên bàn máy | Robot chức năng (gia công) |
| b | Các robot đang hàn khung vỏ xe ô tô (có tia lửa hàn) | Robot chức năng (hàn) |
| c | Các robot đang lắp ráp ô tô (lắp bánh xe, lắp thân, lắp mui) | Robot chức năng (lắp ráp) |
→ Nhận xét: Cả 3 robot trong Hình 12.6 đều thuộc nhóm robot chức năng vì chúng trực tiếp thực hiện một công đoạn trong quá trình sản xuất (gia công, hàn, lắp ráp).
Vận dụng
Vận dụng trang 63
Đề bài: Hãy trình bày và phân tích một dây chuyền (hoặc một phần của dây chuyền) sản xuất cơ khí có sử dụng robot mà em biết.
Lời giải:
Ví dụ tham khảo: Một phần dây chuyền sản xuất ô tô tại nhà máy VinFast, Toyota, Hyundai,…
Mô tả các công đoạn có sử dụng robot:
a) Công đoạn hàn thân xe:
- Robot chức năng: các cánh tay robot hàn điểm để ghép các tấm thép rời thành khung vỏ xe hoàn chỉnh.
- Ưu điểm: mối hàn chính xác, đồng đều, nhanh, đảm bảo an toàn cho công nhân.
b) Công đoạn sơn:
- Robot chức năng: robot sơn phun đều lớp sơn lên toàn bộ vỏ xe trong buồng sơn kín.
- Ưu điểm: lớp sơn mịn, đều màu, tránh cho công nhân tiếp xúc với hoá chất độc hại.
c) Công đoạn lắp ráp:
- Robot hỗ trợ: xe tự hành (AGV) vận chuyển các chi tiết (bánh xe, ghế, kính,…) đến từng trạm lắp ráp.
- Robot chức năng: cánh tay robot lắp các chi tiết nặng như động cơ, kính chắn gió,…
- Ưu điểm: năng suất cao, chính xác, giảm sức lao động của con người.
d) Công đoạn kiểm tra và đóng gói:
- Robot chức năng: kiểm tra chất lượng sản phẩm bằng cảm biến; robot đóng gói bọc bảo vệ xe trước khi xuất xưởng.
→ Liên hệ với Hình 12.2 và 12.7: Dây chuyền này có đầy đủ 4 loại robot: robot gia công (hàn), robot lắp ráp, robot vận chuyển và robot đóng gói, tạo thành một dây chuyền sản xuất tự động mềm hiện đại.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám