Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 36
Đề bài: Quan sát Hình 7.1 và cho biết phương pháp gia công cơ khí nào cần sử dụng để có thành phẩm (b) từ phôi tương ứng (a).
Lời giải:
Từ phôi hình trụ (a) để tạo ra thành phẩm đai ốc lục giác có ren (b), cần sử dụng các phương pháp gia công sau:
- Phay: để tạo 6 mặt phẳng lục giác ở bên ngoài.
- Khoan: để tạo lỗ tròn ở giữa.
- Tiện ren (hoặc taro): để tạo ren trong của lỗ.
→ Đây là các phương pháp thuộc nhóm gia công cơ khí có phoi.
I. Gia công cơ khí
Câu hỏi Khám phá trang 36
Đề bài: Quan sát Hình 7.2 và nêu tên các phương pháp gia công cơ khí.
Lời giải:
Các phương pháp gia công cơ khí được minh hoạ trong Hình 7.2:
| Hình | Phương pháp gia công |
|---|---|
| a | Tiện (gia công có phoi) |
| b | Cắt (cưa, cắt kim loại) |
| c | Đúc (kim loại nóng chảy đổ vào khuôn) |
| d | Phay / Tiện (gia công có phoi) |
→ Kết luận: Có nhiều phương pháp gia công cơ khí khác nhau như: đúc, hàn, rèn, khoan, tiện, phay, cắt laser,… Tuỳ theo yêu cầu kĩ thuật của sản phẩm mà chọn phương pháp phù hợp.
II. Phân loại gia công cơ khí
1. Gia công cơ khí không phoi
Câu hỏi Khám phá trang 37
Đề bài: Quan sát và cho biết Hình 7.3 giới thiệu những phương pháp gia công cơ khí không phoi nào?
Lời giải:
Các phương pháp gia công cơ khí không phoi trong Hình 7.3:
| Hình | Phương pháp | Đặc điểm nhận biết |
|---|---|---|
| a | Rèn | Búa đập trên đe với phôi kim loại đỏ nóng |
| b | Cán | Thanh kim loại đỏ nóng được cán mỏng |
| c | Đúc | Kim loại nóng chảy được rót ra khỏi lò |
| d | Hàn | Thợ hàn dùng tia lửa để nối các chi tiết |
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 37
Đề bài: Sử dụng internet hoặc qua sách, báo,… kể tên các sản phẩm của gia công cơ khí không phoi.
Lời giải:
Một số sản phẩm của gia công cơ khí không phoi:
- Sản phẩm đúc: vỏ máy, vỏ động cơ, thân máy công cụ, xoong nồi gang, tượng đồng, chuông đồng.
- Sản phẩm rèn: dao, búa, kìm, lưỡi cày, móng ngựa, các chi tiết chịu lực (cốt-lê, tay quay).
- Sản phẩm cán: thép tấm, thép cuộn, tôn lợp, thép hình (chữ I, chữ U), thép thanh xây dựng.
- Sản phẩm hàn: khung xe đạp, khung cửa sắt, thùng chứa, ống dẫn, kết cấu thép trong xây dựng.
- Sản phẩm dập: vỏ ô tô, nắp chai, đồng xu, vỏ hộp kim loại.
2. Gia công cơ khí có phoi
Câu hỏi Khám phá trang 38
Đề bài: Quan sát và cho biết Hình 7.4 giới thiệu những phương pháp gia công cơ khí có phoi nào?
Lời giải:
Các phương pháp gia công cơ khí có phoi trong Hình 7.4:
| Hình | Phương pháp | Đặc điểm nhận biết |
|---|---|---|
| a | Phay | Dao phay đứng cắt gọt phôi trên bàn máy |
| b | Tiện | Phoi kim loại bay ra khi dao tiện cắt phôi quay tròn |
| c | Taro (cắt ren) | Dụng cụ cắt ren xoáy vào lỗ trên tấm kim loại |
| d | Khoan | Mũi khoan tạo lỗ tròn trên phôi |
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 38
Đề bài: Sử dụng internet hoặc qua sách, báo,… kể thêm tên các sản phẩm của gia công cơ khí có phoi.
Lời giải:
Một số sản phẩm của gia công cơ khí có phoi:
- Sản phẩm tiện: trục xe, trục máy, bu lông, đai ốc, ống lót, các chi tiết hình trụ.
- Sản phẩm phay: bánh răng, mặt phẳng chi tiết, rãnh then, khuôn dập, các chi tiết có bề mặt phức tạp.
- Sản phẩm khoan: lỗ trên chi tiết máy, lỗ lắp bu lông, lỗ cho các chi tiết cần lắp ráp.
- Sản phẩm bào, xọc: rãnh then, mặt phẳng của chi tiết lớn.
- Sản phẩm mài: dụng cụ cắt, chi tiết yêu cầu độ nhẵn bề mặt cao (trục, ổ bi).
- Sản phẩm doa: lỗ chính xác trên chi tiết máy (lỗ trục, lỗ bạc đạn).
3. Gia công cơ khí khác
Câu hỏi Khám phá trang 39
Đề bài: Quan sát và cho biết Hình 7.5 giới thiệu những phương pháp gia công cơ khí nào?
Lời giải:
Các phương pháp gia công cơ khí khác trong Hình 7.5:
| Hình | Phương pháp | Đặc điểm nhận biết |
|---|---|---|
| a | Gia công bằng tia laser | Tia laser cắt chữ trên tấm vật liệu |
| b | Gia công bằng tia lửa điện | Có tia lửa điện phóng ra khi gia công |
| c | Gia công bằng siêu âm | Sử dụng sóng siêu âm để cắt |
| d | Gia công bằng tia nước | Tia nước áp suất cao cắt phôi (có bánh răng bên dưới) |
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 39
Đề bài: Em hãy cho biết khi cắt sản phẩm có vật liệu là phi kim loại nên chọn phương pháp nào trong các phương pháp được giới thiệu trong Hình 7.5.
Lời giải:
Khi cắt sản phẩm có vật liệu phi kim loại (nhựa, cao su, gỗ, vải, kính,…), nên chọn:
- Gia công bằng tia laser: phù hợp với các vật liệu như nhựa, gỗ, vải, giấy vì cắt nhanh, đường cắt sạch, độ chính xác cao.
- Gia công bằng tia nước: phù hợp với hầu hết các vật liệu phi kim loại (kể cả kính, đá, gốm) vì không sinh nhiệt, không làm biến dạng vật liệu.
Không nên chọn:
- Gia công bằng tia lửa điện: vì phương pháp này chỉ dùng cho vật liệu dẫn điện (kim loại), không dùng được cho phi kim loại.
Vận dụng
Vận dụng trang 39
Đề bài: Quan sát sản phẩm cơ khí ở nhà, ở trường,… hãy cho biết sản phẩm cơ khí đó được chế tạo bằng phương pháp gia công cơ khí nào?
Lời giải:
Ví dụ tham khảo — một số sản phẩm cơ khí và phương pháp gia công tương ứng:
| Sản phẩm | Phương pháp gia công |
|---|---|
| Bu lông, ốc vít | Cán + tiện + tiện ren |
| Đinh sắt | Cán + dập |
| Cửa sắt, cổng sắt | Cắt + hàn + uốn |
| Bàn ghế sắt | Cắt + hàn |
| Khung xe đạp | Uốn + hàn |
| Xoong, nồi, chảo | Dập (nhôm) hoặc đúc (gang) |
| Đĩa xe máy | Đúc + phay |
| Bánh răng | Đúc phôi + phay răng |
| Trục máy, trục xe | Tiện |
| Vỏ ô tô, vỏ xe máy | Dập |
| Lưỡi dao, kéo | Rèn + mài |
| Vỏ hộp kim loại | Dập + hàn |
→ Nhận xét: Hầu hết các sản phẩm cơ khí trong đời sống đều được chế tạo bằng sự kết hợp của nhiều phương pháp gia công khác nhau, tuỳ theo hình dạng, vật liệu và yêu cầu kĩ thuật.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám