Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 40
Đề bài: Hãy quan sát và cho biết: Để tạo thành chi tiết có hình dạng như Hình 8.1 cần sử dụng máy công cụ gì? Bằng phương pháp gia công cơ khí nào?
Lời giải:
Chi tiết ở Hình 8.1 là bánh răng thẳng. Để chế tạo được chi tiết này, cần sử dụng các máy và phương pháp gia công sau:
| Bước | Máy công cụ | Phương pháp |
|---|---|---|
| 1 | Khuôn đúc | Đúc phôi ban đầu (hình trụ) |
| 2 | Máy tiện | Tiện mặt ngoài và mặt trong của phôi |
| 3 | Máy khoan | Khoan lỗ ở giữa |
| 4 | Máy phay | Phay răng của bánh răng |
→ Kết luận: Để tạo ra bánh răng cần kết hợp nhiều phương pháp gia công cơ khí khác nhau như đúc, tiện, khoan, phay.
I. Gia công đúc
Câu hỏi Khám phá trang 40
Đề bài: Quan sát Hình 8.2 và cho biết trước khi rót vật liệu lỏng vào khuôn đúc cần có các bước nào để xử lí vật liệu và khuôn?
Lời giải:
Dựa vào sơ đồ Hình 8.2, trước khi rót vật liệu lỏng vào khuôn đúc cần thực hiện 2 nhánh xử lí song song:
a) Nhánh xử lí khuôn (nhánh trên):
- Bước 1: Chuẩn bị mẫu và vật liệu làm khuôn (thường là cát).
- Bước 2: Làm khuôn → tạo ra khuôn đúc có hình dạng lòng khuôn giống sản phẩm.
b) Nhánh xử lí vật liệu (nhánh dưới):
- Bước 1: Chuẩn bị vật liệu nấu (gang, thép, nhôm,…).
- Bước 2: Nấu chảy vật liệu → tạo ra vật liệu ở thể lỏng.
→ Sau khi 2 nhánh này hoàn thành, mới rót vật liệu lỏng vào khuôn đúc để tạo sản phẩm.
II. Gia công hàn
Câu hỏi Khám phá trang 41
Đề bài: Quan sát Hình 8.3, mô tả sự giống và khác nhau của phương pháp hàn hồ quang tay và hàn hơi.
Lời giải:
a) Giống nhau:
- Đều là phương pháp nối các chi tiết lại với nhau.
- Đều nung nóng vật liệu ở vị trí hàn đến trạng thái chảy.
- Đều sử dụng que hàn để bổ sung vật liệu.
- Sau khi vật liệu kết tinh sẽ tạo thành mối hàn.
b) Khác nhau:
| Đặc điểm | Hàn hồ quang tay | Hàn hơi (hàn khí) |
|---|---|---|
| Nguồn nhiệt | Tia lửa hồ quang điện | Nhiệt phản ứng cháy của khí đốt (acetylen, propal, butal,…) với oxygen |
| Dụng cụ chính | Kìm hàn | Mỏ hàn |
| Trang bị đi kèm | Nguồn điện | Ống dẫn khí oxygen và ống dẫn khí đốt |
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 42
Đề bài: Theo em các sản phẩm cơ khí như: lan can cầu thang, hàng rào sắt thường sử dụng phương pháp hàn nào?
Lời giải:
Các sản phẩm như lan can cầu thang, hàng rào sắt thường sử dụng phương pháp hàn hồ quang tay vì:
- Đơn giản, dễ thực hiện, thiết bị gọn nhẹ, dễ di chuyển đến công trường.
- Chi phí thấp, phù hợp với sản phẩm cơ khí đơn giản.
- Phù hợp với thép carbon thông thường – vật liệu chính của lan can, hàng rào.
- Mối hàn có độ bền cao, đáp ứng yêu cầu chịu lực của sản phẩm.
III. Gia công khoan
Câu hỏi Khám phá trang 42
Đề bài: Quan sát Hình 8.6 và cho biết bộ phận nào dùng để điều chỉnh chiều sâu khi khoan?
Lời giải:
Dựa vào Hình 8.6 (máy khoan đứng), bộ phận dùng để điều chỉnh chiều sâu khi khoan là:
- Tay quay – khi quay tay quay, mũi khoan sẽ dịch chuyển lên xuống để tạo lỗ trên phôi với chiều sâu mong muốn.
IV. Gia công tiện
Câu hỏi Khám phá trang 43
Đề bài: Quan sát Hình 8.7 và cho biết bộ phận chính nào dùng để gá phôi trên máy tiện vạn năng?
Lời giải:
Dựa vào Hình 8.7 (máy tiện vạn năng), bộ phận chính dùng để gá phôi là:
- Mâm cặp (bộ phận số 2): dùng để kẹp giữ phôi khi tiện, giúp phôi quay tròn theo trục chính.
- Ụ động (bộ phận số 4): dùng để đỡ đầu còn lại của phôi, đặc biệt khi tiện các phôi dài, giúp phôi không bị rung khi gia công.
V. Gia công phay
Câu hỏi Khám phá trang 44
Đề bài: Quan sát Hình 8.9 và cho biết những bộ phận chính nào dùng để điều chỉnh chiều sâu và chiều rộng khi phay?
Lời giải:
Dựa vào Hình 8.9 (máy phay đứng vạn năng), các bộ phận điều chỉnh chiều sâu và chiều rộng khi phay là:
| Yêu cầu điều chỉnh | Bộ phận sử dụng |
|---|---|
| Chiều sâu khi phay | Tay quay bàn trượt đứng (số 6) – nâng hạ bàn máy theo phương thẳng đứng |
| Chiều rộng khi phay | Tay quay bàn trượt ngang (số 3) – di chuyển bàn máy theo phương ngang |
→ Ngoài ra, tay quay bàn trượt dọc (số 5) dùng để điều chỉnh chiều dài đường phay.
Vận dụng
Vận dụng trang 44
Đề bài: Hãy thiết kế một chiếc giá sách treo tường bằng kim loại cho phòng học của em. Sau đó, lựa chọn các máy và phương pháp gia công giá để sách đó.
Lời giải:
a) Thiết kế giá sách treo tường (gợi ý):
- Vật liệu: thép hộp vuông (cho khung) + thép tấm (cho mặt kệ).
- Kích thước tham khảo: dài 80 cm × cao 60 cm × sâu 20 cm, gồm 3 tầng kệ.
- Cấu tạo:
- 2 thanh thép hộp thẳng đứng làm 2 bên khung.
- 3 tấm thép tấm nằm ngang làm 3 mặt kệ.
- Các lỗ bắt vít ở lưng để bắt vào tường.
b) Các máy và phương pháp gia công cần dùng:
| Bước | Công việc | Máy công cụ | Phương pháp |
|---|---|---|---|
| 1 | Cắt thép hộp và thép tấm theo kích thước | Máy cắt kim loại | Cắt |
| 2 | Khoan các lỗ bắt vít | Máy khoan đứng | Khoan |
| 3 | Nối các thanh thép hộp và tấm thép thành khung giá sách | Máy hàn hồ quang | Hàn |
| 4 | Mài nhẵn các mối hàn, làm sạch bề mặt | Máy mài | Mài |
| 5 | Sơn phủ chống gỉ và trang trí | Súng phun sơn | Sơn |
→ Kết luận: Để chế tạo một chiếc giá sách treo tường đơn giản cần kết hợp các phương pháp: cắt, khoan, hàn, mài, sơn.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám