Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 53
Đề bài: Hãy quan sát Hình 11.1 và thực hiện các yêu cầu sau:
- Chọn tên từng công đoạn ở mỗi hình a, b, c, d, e phù hợp với các cụm từ: gia công, chế tạo phôi, kiểm tra, lắp ráp, đóng gói.
- Sắp xếp thứ tự các công đoạn này theo trình tự của quá trình sản xuất cơ khí.
Lời giải:
a) Tên công đoạn của mỗi hình:
| Hình | Mô tả | Công đoạn |
|---|---|---|
| a | Người thợ lắp pit-tông vào động cơ | Lắp ráp |
| b | Dùng thước cặp đo vòng bi | Kiểm tra |
| c | Rót kim loại nóng chảy vào khuôn (đúc) | Chế tạo phôi |
| d | Mũi khoan đang khoan chi tiết | Gia công |
| e | Robot công nghiệp đóng gói sản phẩm | Đóng gói |
b) Thứ tự các công đoạn trong quá trình sản xuất cơ khí:
$$c ;(\text{Chế tạo phôi}) \rightarrow d ;(\text{Gia công}) \rightarrow b ;(\text{Kiểm tra}) \rightarrow a ;(\text{Lắp ráp}) \rightarrow e ;(\text{Đóng gói})$$
I. Khái quát về quá trình sản xuất cơ khí
Câu hỏi Khám phá trang 54
Đề bài: Em hãy sắp xếp các ảnh trong Hình 11.1 theo các bước tương ứng trong sơ đồ ở Hình 11.2.
Lời giải:
Đối chiếu các ảnh ở Hình 11.1 với các bước trong sơ đồ Hình 11.2, ta có:
| Bước trong Hình 11.2 | Ảnh tương ứng ở Hình 11.1 |
|---|---|
| Công nghệ chế tạo phôi (đúc, rèn, dập, hàn,…) | Hình c (đúc kim loại) |
| Gia công tạo hình sản phẩm (tiện, phay, bào, khoan,…) | Hình d (khoan) |
| Kiểm tra | Hình b (đo bằng thước cặp) |
| Lắp ráp sản phẩm | Hình a (lắp pit-tông vào động cơ) |
| Đóng gói sản phẩm | Hình e (robot đóng gói) |
II. Các giai đoạn của quá trình sản xuất cơ khí
Luyện tập trang 55
Đề bài: Hãy nhận biết phương pháp chế tạo phôi tương ứng với các sản phẩm trong Hình 11.3.
Lời giải:
| Hình | Sản phẩm | Phương pháp chế tạo phôi |
|---|---|---|
| a | Các chi tiết trong khuôn đúc | Đúc |
| b | Chi tiết có mối hàn (đường hàn) | Hàn |
| c | Phôi nóng đỏ được đập bằng búa trên đe | Rèn (gia công áp lực) |
→ Nhận xét: 3 phương pháp chế tạo phôi phổ biến trong sản xuất cơ khí là đúc, gia công áp lực (rèn, dập) và hàn.
Luyện tập trang 57
Đề bài: Quan sát Hình 11.5 và chỉ ra:
- Phôi đầu vào và sản phẩm đầu ra của quá trình gia công tạo hình.
- Phương pháp gia công tạo hình bề mặt hoặc sản phẩm được nêu tên.
Lời giải:
a) Phôi đầu vào và sản phẩm đầu ra:
| Hình | Mô tả | Vai trò |
|---|---|---|
| a | Các thanh trụ tròn | Phôi đầu vào |
| b | Khối chữ nhật kim loại | Phôi đầu vào |
| c | Các tấm kim loại mỏng | Phôi đầu vào (dạng tấm) |
| d | Chi tiết có lỗ chữ nhật, mặt phẳng | Sản phẩm đầu ra |
| e | Mặt bích (vành tròn có lỗ) | Sản phẩm đầu ra |
| g | Bồn rửa inox | Sản phẩm đầu ra |
b) Phương pháp gia công tạo hình tương ứng:
- Hình d (chi tiết có lỗ chữ nhật, mặt phẳng) → Phay (gia công mặt phẳng, cắt lỗ chữ nhật).
- Hình e (mặt bích tròn) → Tiện (tạo hình trụ tròn) + Khoan (tạo lỗ).
- Hình g (bồn rửa inox) → Dập (gia công áp lực từ tấm phôi).
III. Xử lí cơ tính và bảo vệ bề mặt chi tiết
Câu hỏi Khám phá trang 57
Đề bài: Quan sát Hình 11.6 và cho biết:
- Phương pháp đang thực hiện để xử lí bề mặt chi tiết.
- Tác dụng của các phương pháp này.
Lời giải:
| Hình | Phương pháp | Tác dụng |
|---|---|---|
| a – Xử lí bề mặt vỏ ô tô | Sơn | Bảo vệ vỏ xe khỏi han gỉ, chống ăn mòn và tăng tính thẩm mỹ. |
| b – Xử lí bề mặt cột điện | Mạ kim loại (mạ kẽm) | Chống oxi hoá, chống gỉ sét, tăng tuổi thọ cho cột điện khi làm việc ngoài trời. |
→ Kết luận: Các phương pháp sơn, mạ giúp bảo vệ bề mặt chi tiết, chống ăn mòn, tăng độ bền và tuổi thọ của sản phẩm cơ khí.
IV. Lắp ráp sản phẩm
Câu hỏi Kết nối năng lực trang 58
Đề bài: Qua bài học và tìm hiểu qua sách, báo em hãy cho biết trong hai trường hợp sau áp dụng phương pháp lắp nào:
- a) Bu lông và đai ốc.
- b) Lắp ráp khi thực hiện chế tạo thử hoặc sửa chữa.
Lời giải:
a) Bu lông và đai ốc: áp dụng phương pháp lắp lẫn hoàn toàn.
- Giải thích: Bu lông và đai ốc được sản xuất hàng loạt, có kích thước tiêu chuẩn. Vì vậy bất kỳ bu lông nào cũng có thể lắp với bất kỳ đai ốc cùng loại mà không cần sửa chữa, điều chỉnh, vẫn đảm bảo yêu cầu kĩ thuật.
b) Lắp ráp khi chế tạo thử hoặc sửa chữa: áp dụng phương pháp lắp sửa.
- Giải thích: Khi chế tạo thử hoặc sửa chữa là sản xuất đơn chiếc, số lượng ít, các chi tiết thường không giống nhau hoàn toàn. Vì vậy phải sửa chữa kích thước của chi tiết để đảm bảo yêu cầu của mối lắp.
V. Đóng gói sản phẩm
Vận dụng
Vận dụng trang 58
Đề bài: Quan sát xung quanh nơi em sinh sống, hãy lấy ví dụ về một cơ sở sản xuất cơ khí và mô tả các hoạt động trong cơ sở đó. Liên hệ với các bước của quá trình sản xuất cơ khí như Hình 11.2.
Lời giải:
Ví dụ tham khảo: Cơ sở sản xuất cửa sắt, hàng rào sắt ở địa phương.
Các hoạt động và liên hệ với các bước trong Hình 11.2:
| Bước (Hình 11.2) | Hoạt động thực tế ở cơ sở |
|---|---|
| Vật liệu | Chuẩn bị nguyên liệu: thép ống, thép hộp, thép tấm, sắt vuông,… |
| Chế tạo phôi | Cắt các thanh thép theo kích thước bản vẽ (dùng máy cắt). |
| Kiểm tra | Kiểm tra kích thước, hình dạng các thanh sau khi cắt. |
| Gia công tạo hình | Uốn, tạo hình các thanh; khoan lỗ; hàn ghép các thanh thành khung cửa. |
| Kiểm tra | Kiểm tra mối hàn, kích thước tổng thể của cửa. |
| Xử lí và bảo vệ bề mặt | Đánh nhám, sơn chống gỉ, sơn màu cho cửa. |
| Kiểm tra | Kiểm tra chất lượng lớp sơn. |
| Lắp ráp | Lắp bản lề, tay nắm, khoá,… vào cửa. |
| Kiểm tra | Kiểm tra hoạt động đóng/mở của cửa. |
| Đóng gói | Bọc bìa carton, quấn nilon để vận chuyển đến công trình lắp đặt. |
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám